Trong không gian cổ kính của cố đô Huế – nơi văn hóa Việt Nam toả sáng với những giá trị đặc sắc và sâu lắng – lại đang nảy nở một niềm yêu thích đặc biệt: niềm say mê của giới trẻ đối với tiếng Nga. Một ngôn ngữ vốn xa lạ về cấu trúc, khác biệt về hệ thống âm thanh, nhưng lại chạm đến trái tim của nhiều sinh viên, mở ra cho họ không chỉ cơ hội nghề nghiệp mà còn cả một thế giới văn hóa mới mẻ. Để hiểu rõ hơn về điều này, chúng tôi trò chuyện với thầy giáo Nguyễn Thanh Sơn, giảng viên tiếng Nga tại Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế – người đã gắn bó nhiều năm với việc truyền dạy “ngôn ngữ của Pushkin” cho các thế hệ sinh viên.
Thầy đến với việc học tiếng Nga như thế nào và vì sao lại quyết định gắn bó nghề nghiệp của mình với ngôn ngữ này?
Tôi cho rằng con đường của tôi đến với tiếng Nga phần lớn là do duyên số. Khi còn là học sinh, nhờ những giờ học của thầy cô, cũng như những lời kể của ông bà, tôi đã biết về một nước Nga đẹp và hùng mạnh, và biết về những con người Nga tốt bụng, đã giúp đỡ người Việt Nam không chỉ trong thời chiến mà cả trong thời bình. Những bộ phim về nước Nga, những bức ảnh đẹp của các thành phố Nga… tất cả đã để lại trong tôi ấn tượng rất mạnh mẽ, gây nên sự quan tâm sâu sắc và lòng kính trọng đối với đất nước và văn hoá của các bạn.
Vì vậy, sau khi tốt nghiệp phổ thông, tôi đã quyết định học tiếng Nga. Và ngay trong những ngày đầu tiếp xúc, tôi đã cảm nhận được rằng cuộc đời mình sẽ gắn với tiếng Nga. Cuối cùng điều đó đã trở thành sự thật: hôm nay tôi đang làm giảng viên tại chính quê hương Huế, và tôi rất vui vì đã từng đưa ra lựa chọn đó.
Thầy làm việc tại Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế. Khoa tiếng Nga được mở từ khi nào và mức độ quan tâm của sinh viên hiện nay như thế nào?
Tiếng Nga bắt đầu được giảng dạy tại thành phố Huế hơn 45 năm trước. Còn tại trường của chúng tôi, tiếng Nga được giảng dạy ngay từ khi trường thành lập năm 2004. Đây là một trong những ngoại ngữ đầu tiên xuất hiện trong chương trình, cùng với tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Nhật, tiếng Hàn, tiếng Trung và tiếng Việt.
Cho đến nay, việc giảng dạy và học tiếng Nga vẫn là một hướng quan trọng và nhận được sự quan tâm lớn. Mặc dù có sự cạnh tranh của nhiều ngoại ngữ khác, tiếng Nga vẫn giữ được vị trí của mình nhờ các mối liên hệ văn hoá, các cơ hội giáo dục và nhu cầu của địa phương đối với những chuyên gia biết tiếng Nga. Vai trò của tiếng Nga trong trường vẫn ổn định, bền vững và chúng tôi tiếp tục phát triển hướng này.
Hiện nay có bao nhiêu sinh viên học tiếng Nga và sự quan tâm của họ có thay đổi trong những năm gần đây không?
Hiện nay có 25 sinh viên đang học tiếng Nga – họ theo chương trình cử nhân ‘Tiếng Nga du lịch’. Từ khi trường thành lập, mỗi năm thường có khoảng 40 sinh viên nhập học ngành này, nhưng trong thời kỳ đại dịch, số lượng đã giảm đi rõ rệt. Trong những năm gần đây, chúng tôi lại thấy sự phục hồi và tăng trưởng: mức độ quan tâm của thí sinh đối với tiếng Nga đang tăng lên, và ngày càng nhiều bạn trẻ lựa chọn học tiếng Nga.
Động lực chính khiến sinh viên Huế lựa chọn tiếng Nga là gì? Cơ hội nghề nghiệp hay niềm yêu thích văn hoá?
Động lực chính, không thể phủ nhận, là cơ hội nghề nghiệp. Trong những năm gần đây, số lượng khách du lịch Nga đến miền Trung Việt Nam nói chung và Huế nói riêng tăng lên đáng kể. Điều này tạo ra nhu cầu rất lớn về nhân viên biết tiếng Nga trong lĩnh vực dịch vụ, du lịch và khách sạn. Ngoài ra, sinh viên cũng bị thu hút bởi cơ hội học tập tại Nga. Hằng năm, Liên bang Nga cấp cho sinh viên Việt Nam khoảng một nghìn suất học bổng, đó là một động lực rất mạnh. Bên cạnh đó, cũng có những bạn lựa chọn tiếng Nga vì yêu thích văn học, điện ảnh và lịch sử của nước Nga.
Sinh viên của thầy có cơ hội giao tiếp với người bản ngữ không? Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế có chương trình trao đổi với các trường đại học Nga hay không?
Sinh viên của chúng tôi có cơ hội tham gia các khoá học trực tuyến và các hội thảo. Hiện tại, trong trường vẫn chưa có giáo viên là người bản ngữ, và chúng tôi rất hy vọng trong tương lai có thể mời được giáo viên hoặc tình nguyện viên Nga, dù chỉ trong thời gian ngắn, đến giảng dạy. Điều đó sẽ là sự hỗ trợ vô cùng lớn, bởi vì giao tiếp trực tiếp với người bản ngữ giúp sinh viên tiến bộ nhanh hơn và cảm nhận ngôn ngữ một cách tự nhiên hơn.
Gần đây trường của thầy đã tổ chức lễ trao tặng sách của Quỹ “Thế giới Nga”. Thầy nhận được những loại sách gì và sự hỗ trợ này quan trọng như thế nào đối với quá trình giảng dạy?
Sự kiện đó đối với chúng tôi thật sự là một ngày vui. Ngày 15 tháng 11 năm 2025, quỹ “Thế giới Nga” đã trao cho chúng tôi một bộ sưu tập sách tuyệt vời dành cho Bộ sưu tập văn học Nga. Chúng tôi nhận được các tác phẩm văn học, giáo trình mới, các tài liệu phương pháp giảng dạy; những ấn phẩm này là nguồn tư liệu vô giá cho việc học và giảng dạy. Sự hỗ trợ này không chỉ giúp cải thiện chất lượng quá trình học mà còn tạo thêm động lực để chúng tôi tiếp tục công việc của mình với nhiều nhiệt huyết hơn. Đặc biệt, đối với chúng tôi, những giáo trình và tài liệu phương pháp mới có giá trị rất lớn, bởi vì các tài liệu trước đây đã xuất bản từ lâu và đã trở nên lạc hậu.
Trong sinh viên, các sách có kèm audio thu hút sự chú ý nhiều nhất. Chúng làm cho việc học trở nên sống động và thú vị hơn: sinh viên có thể nghe được tiếng Nga thật, thấy được cuộc sống hiện đại của nước Nga và cảm nhận được không khí của nền văn hoá Nga. Các em có thể xem, nghe, làm bài và nhờ đó, việc hoà mình vào ngôn ngữ trở nên sâu sắc hơn.
Trong lễ trao sách có sự tham dự của tổng lãnh sự quán Nga tại Đà Nẵng và đại diện Hội Hữu nghị Việt – Nga. Những chuyến thăm này quan trọng như thế nào đối với việc nâng cao uy tín của tiếng Nga tại địa phương?
Đối với trường chúng tôi, đây là một trong những sự kiện quan trọng nhất trong những năm gần đây. Chúng tôi thường xuyên nhận được sự hỗ trợ từ Tổng lãnh sự quán. Những chuyến thăm như vậy vô cùng quan trọng: chúng nâng cao uy tín của việc học tiếng Nga tại địa phương, thể hiện sự quan tâm và tôn trọng của nước Nga, đồng thời củng cố các mối liên hệ văn hoá và giáo dục giữa hai quốc gia. Sự quan tâm này tạo cảm hứng cho cả sinh viên và giảng viên, giúp chúng tôi triển khai các dự án nhằm phổ biến tiếng Nga và văn hoá Nga tại Huế cũng như khu vực miền Trung.
Ở Huế (và miền Trung nói chung) có tổ chức các ngày văn hoá Nga, festival phim Nga hay các buổi hòa nhạc không?
Các hoạt động chính liên quan đến văn hoá Nga do chính khoa chúng tôi tổ chức. Chúng tôi thường xuyên tổ chức các cuộc thi, các buổi tối văn hoá nhân các dịp quan trọng của Nga: Ngày Chiến thắng, ngày sinh A.S. Pushkin, lễ Maslenitsa, các mốc kỷ niệm của lịch sử Nga…
Ngoài ra, tại Huế còn có câu lạc bộ ‘Мы любим русский язык’ (Chúng tôi yêu tiếng Nga), do chính tôi sáng lập. Chúng tôi tổ chức các buổi gặp gỡ, các chương trình văn hoá, các chuyến tham quan thành phố, và tất cả đều giao tiếp bằng tiếng Nga. Điều đó giúp sinh viên luyện nói, tạo môi trường tiếng, đồng thời thu hút những bạn trẻ yêu thích văn hoá Nga nhưng chưa chính thức học tiếng.
Năm 2022, với sinh viên, chúng tôi đã tham gia festival ‘Многогранный Вьетнам – многогранная Россия’ do Phân viện Puskin tại Hà Nội tổ chức, có sự hỗ trợ của quỹ ‘Thế giới Nga’. Đó là một sự kiện rất đẹp và để lại dấu ấn sâu sắc: sinh viên yêu tiếng Nga hơn nữa. Chúng tôi cũng mơ ước một ngày sẽ tổ chức festival tương tự ngay tại thành phố của mình.
Sinh viên của thầy tiếp cận văn hoá Nga bằng cách nào? Các bạn có đọc văn học, xem phim hay nghe nhạc Nga không?
Việc làm quen với văn hoá Nga trước hết diễn ra trong giờ học. Chúng tôi xem phim và series của Liên Xô và Nga, nghe nhạc Nga, đọc văn học cổ điển, thảo luận về các hiện tượng văn hoá đương đại. Trong các sự kiện, sinh viên hát các bài hát Nga, múa theo nhạc dân gian, mặc trang phục truyền thống. Chúng tôi cũng tổ chức các cuộc thi nấu món ăn Nga – điều này rất được yêu thích và giúp sinh viên hiểu nền văn hoá qua đời sống, qua ẩm thực. Mục tiêu của chúng tôi không chỉ là dạy ngôn ngữ mà còn truyền cảm hứng, nuôi dưỡng tình yêu đối với tiếng Nga và văn hoá Nga.
Theo thầy, phần nào của văn hoá Nga gần gũi nhất với giới trẻ hiện nay?
Theo tôi, đó là văn học và âm nhạc. Chúng chứa đựng sự chân thành, chiều sâu, cảm xúc mạnh và tinh tế. Tiếc rằng hiện nay chúng tôi vẫn còn ít điều kiện giới thiệu cho sinh viên về múa ballet Nga hay điện ảnh đương đại, nhưng chúng tôi hy vọng sẽ mở rộng những mảng này trong tương lai.
Thầy có kế hoạch gì cho việc phát triển ngành Nga văn tại Đại học Huế?
Chúng tôi, những giảng viên tiếng Nga, coi việc của mình không chỉ đơn thuần là dạy ngôn ngữ, mà còn là truyền cảm hứng cho sinh viên, truyền cho các em tình yêu đối với nền văn hoá Nga và giúp các em mở ra vẻ đẹp của nước Nga. Chúng tôi nỗ lực phát triển chương trình đào tạo, xây dựng các dự án mới, mở rộng các mối liên hệ quốc tế. Chúng tôi mong muốn rằng các học viên của mình sẽ cảm nhận được tình yêu đối với tiếng Nga giống như chúng tôi, và rằng tình yêu đó sẽ trở thành nền tảng cho thành công trong tương lai của các em.
Thầy muốn nhắn nhủ điều gì với các sinh viên mới bắt đầu học tiếng Nga?
Tôi luôn nói với sinh viên của mình rằng: vâng, tiếng Nga khó, đặc biệt đối với người Việt, bởi vì ngôn ngữ của chúng ta không họ hàng. Nhưng nó vô cùng đẹp và giàu sức biểu đạt. Biết tiếng Nga mở ra rất nhiều cơ hội – về học thuật, nghề nghiệp và văn hoá.
Như Anton Pavlovich Chekhov từng nói: ‘Số ngôn ngữ bạn biết – bằng số lần bạn trở thành con người’. Chúng tôi đã lựa chọn tiếng Nga, và thật sự nó mở ra trước mắt chúng tôi những chân trời mới: một nền văn hoá mới, những ý nghĩa mới, một thế giới mới, một sự hoà mình mà có thể so sánh như sống thêm một cuộc đời nữa.
Tôi tin rằng ‘mặt trời của thi ca Nga’ sẽ soi sáng con đường của mỗi người thật sự muốn học tiếng Nga, chăm chỉ và khám phá sự giàu có của nền văn hoá Nga. Chúc con đường đó luôn sáng và dẫn đến cuộc sống tốt đẹp hơn và những cơ hội mới.
