Chiều ngày 02/12/2025, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam phối hợp với Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Liên bang Nga, Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, cùng Đại sứ quán Liên bang Nga tại Việt Nam tổ chức Khóa họp lần thứ 6 Ủy ban hợp tác về giáo dục, khoa học và công nghệ Việt – Nga. Mục tiêu của Khóa họp nhằm tổng kết, đánh giá các kết quả hợp tác thời gian qua, rà soát tiến độ các dự án chung và xác định phương hướng hợp tác trong giai đoạn tới.
Trong bối cảnh quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Liên bang Nga tiếp tục phát triển, hợp tác trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và giáo dục đang ngày càng đi vào chiều sâu. Trong chuyến thăm Liên bang Nga của Tổng Bí thư Tô Lâm tháng 5/2025, lãnh đạo hai nước đã ra Tuyên bố chung, khẳng định “ủng hộ tính chất chiến lược trong hợp tác giáo dục – đào tạo, KHCN&ĐMST” và chọn năm 2026 là “Năm giao lưu giáo dục, KH&CN Việt Nam – Liên bang Nga”.
Khóa họp Ủy ban hợp tác về Giáo dục, Khoa học và Công nghệ Việt Nga
Tại Khóa họp, Thứ trưởng Bộ KH&CN Việt Nam Lê Xuân Định nhấn mạnh vai trò then chốt của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong chiến lược phát triển của Việt Nam: “Việt Nam xác định KHCN&ĐMST là động lực quan trọng để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, góp phần thực hiện các mục tiêu cụ thể của Việt Nam trong giai đoạn tới.” Ông cũng cho biết, định hướng phát triển giai đoạn 2021 – 2030 và tầm nhìn đến 2045, Việt Nam coi KHCN&ĐMST là “đột phá chiến lược” và là “động lực chính” để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Thứ trưởng Lê Xuân Định nhấn mạnh: “Phát triển nhanh và bền vững dựa chủ yếu vào KHCN, ĐMST & CĐS”, đồng thời nâng cao tiềm lực và trình độ KH&CN trong nước để triển khai các hướng nghiên cứu và phát triển công nghệ mới, đặc biệt trong các lĩnh vực: công nghệ số, thông tin, sinh học, trí tuệ nhân tạo, cơ điện tử, tự động hóa, điện tử y sinh, năng lượng và môi trường. Việt Nam cũng đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển KHCN, ĐMST & CĐS quốc gia nhằm cụ thể hóa các mục tiêu này.
Về phía Liên bang Nga, ông Mogilevsky Konstantin Ilyich, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Liên bang Nga, đánh giá cao kết quả hợp tác thời gian qua: “Lĩnh vực sinh học, sinh thái, hóa học và khoa học vật liệu tiếp tục đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận.” Trung tâm Nghiên cứu KH&CN nhiệt đới Việt – Nga, với 57 tổ chức tham gia, đã triển khai chương trình nghiên cứu 5 năm mới. Năm 2025, hai chuyến hải trình lớn được thực hiện trên các tàu “Học viện sĩ Oparin” và “Học viện sĩ Lavrentiev”. Ngoài ra, tháng 5/2025, Trung tâm Nhiệt đới được bàn giao tàu nghiên cứu “Giáo sư Gagarinsky”, giúp mở rộng khả năng hợp tác khoa học tại vùng biển Việt Nam.
Trong lĩnh vực giáo dục, Liên bang Nga hiện tiếp nhận hơn 3.300 sinh viên Việt Nam, trong đó 1.000 suất học bổng được duy trì hằng năm, là một trong những mức cao nhất dành cho Việt Nam. Các hoạt động trao đổi học thuật, thực tập giữa các trường đại học hai nước ngày càng tăng mạnh, đóng góp vào mô hình hợp tác liên trường hiện đại.
Định hướng hợp tác ưu tiên trong thời gian tới
Khóa họp lần thứ 6 cũng là dịp để hai bên thảo luận định hướng hợp tác trọng tâm trong giai đoạn tới. Thứ trưởng Lê Xuân Định đề xuất tuyển chọn các dự án nghiên cứu chung ngay trong năm 2025, ưu tiên các dự án thuộc 11 nhóm công nghệ chiến lược đã được Chính phủ Việt Nam phê duyệt. Việt Nam mong muốn tăng cường trao đổi, hợp tác và chuyển giao các công nghệ mới trong các lĩnh vực thế mạnh của Liên bang Nga, như công nghệ vật liệu (vật liệu tiên tiến, kim loại, polymer và vật liệu công nghệ cao), năng lượng mới, công nghệ thân thiện môi trường, công nghệ thông tin, viễn thông, nano, tự động hóa, chế tạo máy và trí tuệ nhân tạo.
Trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo, Bộ KH&CN Việt Nam đề nghị hỗ trợ các startup và vườn ươm doanh nghiệp, thông qua việc cung cấp thông tin cơ bản của các startup Việt Nam cho phía Nga để đánh giá tiềm năng hợp tác, phát triển sản phẩm phục vụ cả hai nước. Hai bên cũng sẽ thúc đẩy tham gia lẫn nhau vào các sự kiện về startup, trong đó Việt Nam có Techfest Vietnam – sự kiện lớn nhất về hệ sinh thái startup của cả nước.
Về hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, Thứ trưởng Lê Xuân Định đề nghị phía Nga giới thiệu đơn vị đối tác tương đồng với Quỹ Đổi mới công nghệ Việt Nam để học tập và chia sẻ kinh nghiệm, thiết lập hợp tác về tài trợ và hỗ trợ doanh nghiệp. Trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân, Việt Nam mong muốn Nga hỗ trợ phát triển cơ sở hạ tầng, đào tạo nhân lực, tổ chức các khóa đào tạo nâng cao và thực tập tại các đơn vị chuyên ngành hàng đầu, đồng thời hợp tác nghiên cứu cơ bản về vật lý hạt, vật lý tia vũ trụ và máy gia tốc.
Trong khuôn khổ Khóa họp, hai bên đã ký kết Biên bản Khóa họp lần thứ 6 Ủy ban hợp tác giáo dục, KH&CN Việt – Nga, cùng các thỏa thuận hợp tác giữa các tổ chức của hai nước, bao gồm Bản ghi nhớ, Nghị định thư trao đổi sinh viên, thỏa thuận học thuật và nghiên cứu giữa Đại học Quốc gia St. Petersburg và Đại học Quốc gia Hà Nội, cũng như hợp tác trong lĩnh vực Trắc địa và Bản đồ giữa Đại học Quốc gia Moscow và Cục Trắc địa, Bản đồ và Địa thông tin Việt Nam.
Khóa họp lần thứ 6 diễn ra trong bối cảnh kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Liên bang Nga, hướng tới 15 năm quan hệ đối tác chiến lược toàn diện và 35 năm ký Hiệp định liên Chính phủ về hợp tác khoa học, kỹ thuật. Đây là nền tảng quan trọng để hai nước tiếp tục mở rộng hợp tác giáo dục, khoa học và công nghệ, đáp ứng các yêu cầu phát triển mới của mỗi quốc gia, đồng thời nâng cao vị thế và tiềm lực KH&CN trong khu vực và thế giới.
