Ngày 25.11, trong phiên họp của đoàn chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Nga (RAS), GS.VS. Châu Văn Minh – Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) – đã vinh dự đón nhận danh hiệu viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Nga từ GS.VS. Gennedy Kraniskov, Chủ tịch RAS. Sự kiện này đánh dấu một cột mốc quan trọng không chỉ đối với cá nhân ông mà còn đối với nền khoa học Việt Nam trong quá trình hội nhập sâu rộng với giới khoa học quốc tế.
Trong khoảnh khắc nhận danh hiệu, GS.VS. Châu Văn Minh đã có bài phát biểu cảm ơn. Đây là sự ghi nhận xứng đáng dành cho một nhà khoa học có bề dày đóng góp trong nghiên cứu, quản lý khoa học và xây dựng các mối quan hệ hợp tác quốc tế. Không chỉ là viện sĩ thứ 4 của VAST tại RAS, ông còn là thành viên của ba tổ chức hàn lâm quốc tế gồm Viện Hàn lâm Khoa học Nga, Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia
Vai trò của RAS và vị trí của Giáo sư Châu Văn Minh
Viện Hàn lâm Khoa học Nga – nơi bầu GS.VS. Châu Văn Minh làm viện sĩ tại kỳ họp toàn thể ngày 29 – 30.5.2025 – là một trong những trung tâm khoa học lớn nhất thế giới. Được thành lập từ năm 1724, RAS quy tụ gần 2.000 viện sĩ cùng mạng lưới hàng trăm viện nghiên cứu trải rộng khắp Liên bang Nga. Đây cũng là nơi sản sinh nhiều nhà khoa học đoạt giải Nobel, đóng góp nhiều phát minh quan trọng trong khoa học tự nhiên và công nghệ.
Trong bối cảnh đó, việc một nhà khoa học Việt Nam được bầu làm viện sĩ RAS mang ý nghĩa đặc biệt. Nó phản ánh sự ghi nhận thực chất đối với những đóng góp khoa học bền bỉ và uy tín quốc tế của GS.VS. Châu Văn Minh.
Ông là chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực hóa sinh các hợp chất thiên nhiên, với gần 500 công trình khoa học và hơn 40 sáng chế, giải pháp hữu ích. Trên cương vị Chủ tịch VAST từ năm 2008, ông đã dẫn dắt nhiều chương trình khoa học – công nghệ quy mô quốc gia, như Chương trình Tây Nguyên 3, chương trình phát triển vệ tinh quan sát Trái đất của Việt Nam, dự án hệ thống bảo tàng thiên nhiên quốc gia hay dự án phát triển Trường Đại học Việt – Pháp (USTH). Những dự án này đều có vai trò quan trọng trong việc xây dựng nền tảng khoa học – công nghệ hiện đại cho Việt Nam.
Dấu ấn hợp tác khoa học Việt – Nga
Một trong những điểm nhấn lớn trong sự nghiệp của GS.VS. Châu Văn Minh là những đóng góp bền bỉ trong việc phát triển quan hệ hợp tác khoa học giữa Việt Nam và Liên bang Nga. Trên cơ sở các thỏa thuận hợp tác giữa hai viện hàn lâm, ông đã thúc đẩy xây dựng và triển khai các lộ trình hợp tác biển, bao gồm nhiều chuyến khảo sát chung bằng các tàu nghiên cứu của Nga như “Viện sĩ Oparin” và “Viện sĩ Lavrentiev” trên vùng biển Đông Việt Nam.
Bên cạnh đó, ông còn thúc đẩy mạnh mẽ hợp tác trong lĩnh vực vật lý hạt nhân với Viện Liên hiệp Nghiên cứu Hạt nhân Dubna (JINR), cùng với các chương trình nghiên cứu liên ngành về vật liệu mới, hóa dược, công nghệ sinh học, vật lý hạt nhân và công nghệ vũ trụ với nhiều viện nghiên cứu và trường đại học của Nga. Những nỗ lực này góp phần quan trọng trong đào tạo nguồn nhân lực khoa học trình độ cao và củng cố quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Nga trong nhiều năm qua.
Từ những đóng góp sâu rộng đó, Hội đồng Liên hiệp các tổ chức giáo dục và khoa học Liên bang Nga đã tín nhiệm lựa chọn GS.VS. Châu Văn Minh là “Đại sứ Giáo dục và Khoa học Nga” – một danh hiệu thể hiện sự trân trọng đối với vai trò cầu nối của ông trong phát triển hợp tác khoa học giữa hai nước.
Ý nghĩa của sự kiện đối với khoa học Việt Nam
Việc Chủ tịch VAST được bầu làm viện sĩ RAS mang tính biểu tượng mạnh mẽ đối với cộng đồng khoa học Việt Nam. Nó không chỉ là sự ghi nhận dành cho một nhà khoa học xuất sắc mà còn phản ánh vị thế ngày càng được nâng cao của khoa học Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế.
Sự kiện này đồng thời mở ra cơ hội mới để thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, trao đổi học thuật và đào tạo nhân lực giữa Việt Nam và Liên bang Nga trong tương lai. Trên nền tảng những nỗ lực đã được xây dựng suốt nhiều năm, sự kiện mang ý nghĩa khẳng định bước tiến mới của khoa học Việt Nam trong quá trình hội nhập và phát triển.
Trong bối cảnh khoa học – công nghệ ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển quốc gia, việc Việt Nam có thêm viện sĩ tại một trung tâm khoa học hàng đầu thế giới như RAS cũng là tín hiệu đáng mừng, góp phần nâng cao uy tín và sự hiện diện của các nhà khoa học Việt Nam trên trường quốc tế.
