Trong bối cảnh hệ thống y tế Nga tiếp tục đối mặt với tình trạng thiếu nhân lực, các cơ quan lập pháp nước này đã đồng loạt thông qua hai đạo luật quan trọng liên quan đến đào tạo, tuyển dụng và quản lý đội ngũ bác sĩ trẻ.
Ngày 12/11, Hội đồng Liên bang Nga chính thức phê chuẩn luật quy định việc các bác sĩ mới tốt nghiệp phải làm việc tại các cơ sở y tế công lập dưới sự hướng dẫn của người có kinh nghiệm. Chỉ vài ngày sau, ngày 17/11, Tổng thống Vladimir Putin ký ban hành luật về đào tạo theo diện “mục tiêu” dành cho học viên bác sĩ nội trú (ordinatura) với nguồn ngân sách nhà nước. Hai đạo luật được đánh giá là nền tảng mới để tăng cường chất lượng nhân sự và khắc phục tình trạng thiếu bác sĩ tại nhiều vùng trên toàn Liên bang Nga.
Theo luật do Hội đồng Liên bang thông qua, bắt đầu từ ngày 1/3/2026, tất cả sinh viên tốt nghiệp các trường đại học và cao đẳng y khoa – sau khi hoàn thành kỳ đánh giá chuyên môn ban đầu – sẽ phải làm việc tại các cơ sở y tế nhà nước hoặc địa phương, và chịu sự giám sát của người hướng dẫn. Thời gian làm việc có hướng dẫn tối đa là ba năm. Bộ Y tế Nga sẽ xác định danh sách chuyên ngành và địa phương áp dụng chế độ này, đồng thời quyết định thời gian cụ thể theo từng trường hợp. Trong giai đoạn này, các bác sĩ trẻ sẽ làm việc tại vị trí chuyên môn chính của họ trong những cơ sở tham gia hệ thống bảo hiểm y tế bắt buộc (OMS). Những người từng được đào tạo theo diện hợp đồng “mục tiêu” sẽ phải làm việc đúng tại đơn vị ghi trong thỏa thuận.
Luật cũng quy định sau thời gian hướng dẫn, các bác sĩ phải trải qua kỳ đánh giá chuyên môn định kỳ. Đối với trường hợp không được hướng dẫn trong thời hạn hiệu lực của kỳ đánh giá chuyên môn ban đầu, người tốt nghiệp phải thi lại kỳ đánh giá ban đầu, trừ những chuyên ngành không bắt buộc áp dụng hình thức hướng dẫn.
Bên cạnh đó, luật mới cũng siết chặt quy định về đào tạo theo diện mục tiêu (celевое обучение). Nếu một trong hai bên – học viên hoặc cơ quan đặt hàng đào tạo – không thực hiện đúng nghĩa vụ như cam kết, bên vi phạm sẽ phải bồi hoàn chi phí đào tạo và nộp phạt gấp đôi số tiền bồi hoàn. Nội dung này được kỳ vọng sẽ hạn chế tình trạng học viên bỏ ngang cam kết hoặc các cơ sở y tế không tiếp nhận nhân sự như đã thỏa thuận.
Song song với những thay đổi trên, luật mà Tổng thống Nga Vladimir Putin ký ngày 17/11 tiếp tục làm rõ hơn trách nhiệm của những học viên nội trú được đào tạo bằng ngân sách. Theo quy định mới, sinh viên nội trú học theo ngân sách hoặc dưới hạn ngạch phải ký thỏa thuận mục tiêu với khách hàng trước khi đạt chứng chỉ cuối cùng.
Luật xác định rằng bất kỳ cơ sở y tế nào cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh miễn phí theo chương trình bảo đảm quốc gia đều có thể trở thành đơn vị “đặt hàng đào tạo” và được quyền ký hợp đồng mục tiêu với học viên. Chính phủ Nga sẽ quyết định số lượng chỉ tiêu cùng danh sách vùng lãnh thổ mà các bác sĩ trẻ phải đến làm việc sau khi tốt nghiệp.
Luật cũng nêu rõ: nếu một trong các bên trong thỏa thuận không thực hiện nghĩa vụ của mình, bên đó sẽ phải bồi thường chi phí đào tạo và nộp phạt gấp đôi số tiền. Số tiền này sẽ được nộp vào ngân sách tương ứng, tùy theo nguồn chi cho quá trình đào tạo.
Để được tham gia kỳ đánh giá định kỳ nhằm tiếp tục hành nghề, học viên nội trú sau khi tốt nghiệp bắt buộc phải trải qua giai đoạn làm việc có người hướng dẫn. Thời gian đào tạo không quá 3 năm và được xác định theo chuyên ngành và nơi làm việc tương lai. Trường hợp không có hướng dẫn sau khi kỳ đánh giá ban đầu hết hiệu lực, học viên sẽ phải thực hiện lại kỳ đánh giá này; ngược lại, nếu chuyên ngành không yêu cầu hướng dẫn, họ sẽ được đưa vào quy trình đánh giá định kỳ thông thường.
Luật cũng giao trách nhiệm cho chính quyền các vùng trong việc tạo điều kiện để triển khai cơ chế hướng dẫn, đồng thời đảm bảo các biện pháp hỗ trợ xã hội cần thiết cho đội ngũ bác sĩ trẻ.
