Sáng 29/8/2025, trong khuôn khổ chuỗi hoạt động hướng tới kỷ niệm 80 năm Quốc khánh Việt Nam, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng đã tổ chức Lễ gắn biển cụm tượng tri ân các chuyên gia quân sự nước ngoài tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam (Hà Nội). Đây không chỉ là một hoạt động nghệ thuật – văn hóa, mà còn là biểu tượng chính trị sâu sắc thể hiện lòng biết ơn và sự ghi nhận của Nhà nước và nhân dân Việt Nam đối với bạn bè quốc tế, đặc biệt là các chuyên gia quân sự đến từ Liên Xô trước đây (nay là Liên bang Nga), Cuba, Trung Quốc, Lào và Campuchia.
Biểu tượng của sự gắn bó và tri ân
Công trình có tên gọi Khu biểu tượng tình đoàn kết, hữu nghị và tri ân quốc tế, được xây dựng trong khuôn viên rộng 3.600m² tại không gian ngoài trời của Bảo tàng. Đây là nơi hội tụ những hình ảnh mang tính nghệ thuật cao, thể hiện sự đóng góp, hy sinh thầm lặng nhưng to lớn của các chuyên gia quân sự quốc tế từng đồng hành cùng Việt Nam trong các cuộc kháng chiến vệ quốc.
Toàn bộ khu vực bao gồm một biểu tượng chung bằng đồng thể hiện sự giúp đỡ quốc tế; cùng năm nhóm tượng đài đồng đỏ tri ân các chuyên gia đến từ Liên Xô, Cuba, Trung Quốc, Lào và Campuchia. Các tượng được thực hiện dưới hình thức nhóm tượng toàn thân, cao khoảng 3m, đặt trên đế vuông, phù hợp với không gian trưng bày. Điểm nhấn đặc biệt còn có bức phù điêu bằng đá xanh nguyên khối, do các nghệ nhân Việt Nam thiết kế và thi công.
Quá trình sáng tác và thi công được thực hiện công phu, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan đại diện ngoại giao các nước. Đáng chú ý, chỉ sau 45 ngày triển khai khẩn trương với tinh thần “vượt nắng, thắng mưa”, hai cụm tượng đầu tiên – tri ân chuyên gia quân sự Liên Xô và Cuba – đã hoàn thiện và được chính thức gắn biển trong buổi lễ. Ba cụm tượng còn lại đang được xúc tiến thi công, dự kiến hoàn thành vào dịp kỷ niệm 81 năm thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam (22/12/2025).
Phát biểu tại buổi lễ, Thượng tướng Hoàng Xuân Chiến, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, khẳng định: “Trong suốt chiều dài lịch sử kháng chiến giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước, nhân dân Việt Nam luôn nhận được sự giúp đỡ chí nghĩa, chí tình, thủy chung và hiệu quả của các nước và bạn bè quốc tế, đặc biệt là Trung Quốc, Liên Xô, Cuba, Lào, Campuchia – những người đồng chí, người bạn đã không tiếc công sức, của cải và cả xương máu vì nền độc lập và hòa bình của Việt Nam.”
Ông nhấn mạnh thêm, công trình không chỉ có giá trị mỹ thuật mà còn là minh chứng sống động cho tinh thần quốc tế vô sản cao cả, là lời nhắc nhở các thế hệ hôm nay và mai sau về đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, cũng như sức mạnh của tình đoàn kết vì mục tiêu chung: hòa bình và độc lập dân tộc.
Đậm nét dấu ấn hình tượng Liên Xô và Nga
Tại buổi lễ, sự hiện diện và phát biểu của Đại sứ Liên bang Nga tại Việt Nam, ông Gennady Stepanovich Bezdetko, càng khẳng định vai trò lịch sử quan trọng của Liên Xô – tiền thân của Nga ngày nay – trong cuộc kháng chiến của Việt Nam.
“Liên Xô là một trong những quốc gia đầu tiên chính thức công nhận Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vào tháng 1/1950 và đã dành sự giúp đỡ to lớn cho nhân dân Việt Nam trong sự nghiệp đánh bại cuộc xâm lược từ bên ngoài. Sự giúp đỡ đó bao gồm cả việc cung cấp quy mô lớn những sản phẩm quân sự hiện đại nhất thời bấy giờ – từ các trận địa pháo phòng không, xe bọc thép, không quân, vũ khí bộ binh và nhiều loại khí tài khác – cũng như đào tạo cán bộ quân sự cho Việt Nam. Trong thời gian ngắn, các chiến sĩ, sĩ quan Việt Nam đã tiếp thu xuất sắc kiến thức, vận dụng hiệu quả vào thực tiễn chiến đấu.”
Ông Bezdetko không giấu được niềm xúc động khi chứng kiến những ký ức lịch sử chung giữa hai dân tộc được tái hiện và ghi nhớ bằng hình ảnh cụ thể, sống động. Theo ông, việc Việt Nam trân trọng ghi dấu những đóng góp của các chuyên gia Liên Xô là minh chứng thuyết phục cho mối quan hệ đặc biệt và lâu bền giữa Nga và Việt Nam – một mối quan hệ không chỉ nằm trong khuôn khổ ngoại giao, mà còn là sự tin cậy chiến lược giữa hai quốc gia từng kề vai sát cánh trong thời khắc khó khăn nhất.
Tình cảm đó không phải mới mẻ, mà được xây dựng từ nền tảng lịch sử bền vững. Ngay từ những ngày đầu thành lập nước, Liên Xô đã không chỉ viện trợ vật chất, mà còn hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực quân sự cho Việt Nam. Đó là sự hỗ trợ mang tính chất chiến lược, giúp Việt Nam từng bước nâng cao năng lực tự vệ và giành thắng lợi trong các cuộc chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.
Buổi lễ không chỉ là dịp gắn biển tượng đài, mà còn là dịp tái khẳng định cam kết của Việt Nam trong việc duy trì và phát triển quan hệ hữu nghị với Nga trong bối cảnh mới. Trong dòng chảy lịch sử, vai trò của Nga – với tư cách là quốc gia kế thừa những giá trị lịch sử, tinh thần và quan hệ hữu nghị của Liên Xô – tiếp tục được nhìn nhận như một người bạn chiến lược quan trọng của Việt Nam trong công cuộc bảo vệ và phát triển đất nước.
Đại sứ Nga khẳng định: “Điều này là minh chứng thuyết phục cho tình hữu nghị chân thành và sự tin cậy cao đẹp giữa Nga – quốc gia kế thừa Liên Xô – và Việt Nam, đồng thời tiếp nối truyền thống tốt đẹp về sự giúp đỡ vô tư và hỗ trợ lẫn nhau trong những thời khắc khó khăn, giáo dục thế hệ trẻ biết trân trọng công lao của cha ông đã đem lại cuộc sống hòa bình, hạnh phúc cho con cháu.”
Công trình khu biểu tượng tình đoàn kết, hữu nghị và tri ân quốc tế không chỉ là biểu tượng lịch sử, mà còn mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc. Trong bối cảnh thế giới ngày càng có nhiều biến động, việc tôn vinh tình đoàn kết quốc tế, giữ gìn những giá trị của sự hy sinh, sẻ chia là cách để Việt Nam lan tỏa thông điệp về một đất nước kiên cường, nghĩa tình và giàu lòng biết ơn.
Khi hoàn thiện, nơi đây sẽ là một điểm đến lịch sử – văn hóa quan trọng tại Thủ đô, là “địa chỉ đỏ” để giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ, đồng thời là biểu tượng sống động của sự trường tồn trong quan hệ hữu nghị Việt – Nga.
