Việc cử lưu học sinh ra nước ngoài học tập bằng ngân sách nhà nước từ lâu đã trở thành một chính sách trọng điểm, góp phần xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước. Tuy nhiên, để bảo đảm tính thống nhất, minh bạch và hiệu quả trong công tác quản lý, Bộ Tài chính hiện đang soạn thảo Thông tư hướng dẫn chế độ, cấp phát và quản lý kinh phí đào tạo lưu học sinh Việt Nam ở nước ngoài từ nguồn ngân sách nhà nước.
Dự thảo này không chỉ nhấn mạnh các nguyên tắc sử dụng nguồn lực tài chính công, mà còn làm rõ các khoản chi thiết yếu cho việc học tập, sinh hoạt, và đảm bảo an sinh cho lưu học sinh trong suốt quá trình học tập ở nước ngoài.
Những nội dung chính trong dự thảo thông tư
Đối tượng áp dụng và nguyên tắc quản lý
Thông tư này áp dụng cho ba nhóm đối tượng: lưu học sinh đi theo diện hiệp định giữa Chính phủ Việt Nam và nước ngoài; người học theo các đề án do Bộ Giáo dục và Đào tạo quản lý, như đề án chuyển đổi nợ với Liên bang Nga; và các cá nhân, tổ chức có nhiệm vụ thực hiện công tác đào tạo nhân lực ở nước ngoài theo quyết định của cấp có thẩm quyền.
Kinh phí được quản lý chặt chẽ theo quy định pháp luật về ngân sách nhà nước. Cơ quan được giao sử dụng kinh phí phải đảm bảo đúng mục đích, định mức, chịu sự kiểm tra, giám sát của các cơ quan chức năng. Bộ Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các bên liên quan để kiểm tra, đánh giá hiệu quả của các chương trình đào tạo.
Chi đào tạo trong nước
Với những khóa học phối hợp (học một phần tại Việt Nam), mức chi học phí tối đa như sau: 3.500 USD/năm cho nghiên cứu sinh tiến sĩ, 3.000 USD/năm cho học viên cao học, và 2.500 USD/năm cho sinh viên đại học. Ngoài ra, học viên còn được hỗ trợ chi phí sinh hoạt theo tháng, từ 750.000 đến 1.050.000 đồng tùy cấp học.
Chi đào tạo ở nước ngoài
Phần lớn ngân sách được dành cho các chi phí phát sinh trực tiếp từ quá trình du học, bao gồm học phí, sinh hoạt phí, bảo hiểm y tế, vé máy bay, chi phí đi đường, làm hộ chiếu, visa và các khoản chi khác.
- Học phí: Chi trả theo thông báo của cơ sở đào tạo hoặc hợp đồng ký kết. Riêng với lưu học sinh tại Liên bang Nga, học phí được quy định trong hợp đồng giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo và phía bạn.
- Sinh hoạt phí: Được tính từ ngày nhập học đến ngày kết thúc thực tế, nhưng không vượt quá thời hạn quyết định cử đi học. Mức cấp bù sinh hoạt phí được áp dụng nếu nước ký hiệp định hỗ trợ mức thấp hơn quy định trong nước.
- Bảo hiểm y tế: Mức chi không vượt quá 1.000 USD/người/năm. Nếu lưu học sinh muốn mua gói cao hơn thì tự chi trả phần chênh lệch.
- Vé máy bay: Được thanh toán một lượt đi và về hạng phổ thông. Nếu tự mua vé, lưu học sinh có thể được hoàn trả theo mức quy định.
- Chi phí đi đường: Được khoán 100 USD/lưu học sinh cho toàn bộ quá trình học.
- Hộ chiếu, visa: Thanh toán theo mức lệ phí thực tế.
- Chi khen thưởng: Lưu học sinh xuất sắc được kết thúc chương trình học sớm có thể được hưởng thêm 50% sinh hoạt phí tương ứng thời gian rút ngắn, hoặc 50% giá trị học phí được miễn giảm.
- Hỗ trợ rủi ro: Nếu xảy ra tình huống bất khả kháng như thiên tai, dịch bệnh hay tử vong, ngân sách sẽ hỗ trợ chi phí vận chuyển thi hài hoặc lọ tro về nước.
Hình thức và thời điểm cấp phát kinh phí
Kho bạc Nhà nước sẽ chuyển kinh phí đến tài khoản của lưu học sinh hoặc cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài để chi trả. Sinh hoạt phí được cấp theo quý hoặc 6 tháng một lần, tránh ảnh hưởng đến việc học tập.
Trường hợp không thể chuyển tiền ra nước ngoài, việc thanh toán sẽ thực hiện theo quy định tại Thông tư 40/2024/TT-BTC ngày 17/5/2024, hướng dẫn phương thức thanh toán chi từ ngân sách nhà nước cho lưu học sinh trong trường hợp đặc biệt.
Du học sinh học bổng ngân sách nhà nước là ai?
Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Nghị định 86/2021/NĐ-CP, “du học sinh học bổng ngân sách nhà nước” là công dân Việt Nam được cấp học bổng toàn phần hoặc bán phần để ra nước ngoài học tập từ một hoặc nhiều nguồn như:
- Học bổng hiệp định giữa Chính phủ Việt Nam và chính phủ nước ngoài.
- Học bổng từ các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập.
- Học bổng từ các tổ chức quốc tế, phi chính phủ hoặc cá nhân nước ngoài thông qua Chính phủ Việt Nam.
Việc ban hành Thông tư mới là bước đi quan trọng trong việc hiện đại hóa, minh bạch hóa và nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công trong lĩnh vực đào tạo nhân lực chất lượng cao. Đồng thời, đây cũng là hành động thiết thực để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho lưu học sinh yên tâm học tập, nghiên cứu và phát triển trong môi trường quốc tế ngày càng cạnh tranh.
