Ngày 28/7/2025, tại thành phố Saint Petersburg (Liên bang Nga), Trung tâm Văn hóa Nga – Việt đầu tiên đã chính thức được khai trương tại Trường Đại học Sư phạm quốc gia mang tên Herzen – một trong những trường đại học lâu đời và danh tiếng nhất của Nga. Sự kiện là một dấu mốc quan trọng trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Liên bang Nga, đồng thời tiếp nối những bước phát triển sâu sắc trong hợp tác giáo dục và giao lưu văn hóa giữa hai quốc gia.
Không gian giao thoa giữa hai nền văn hóa
Trong khuôn khổ chuyến công tác tại Liên bang Nga, Phu nhân Tổng Bí thư Tô Lâm, bà Ngô Phương Ly, đã có mặt tại lễ khai trương và trực tiếp cắt băng khánh thành Trung tâm. Phát biểu tại buổi lễ, bà bày tỏ vinh dự và xúc động khi chứng kiến khoảnh khắc lịch sử này:
“Việc thành lập Trung tâm Văn hóa Nga – Việt ngay tại một Trường đại học có bề dày truyền thống và tầm ảnh hưởng như Trường Đại học Herzen mang ý nghĩa rất lớn. Đây sẽ là không gian giao thoa giữa hai nền văn hóa giàu bản sắc, nơi sinh viên, giảng viên và những người yêu mến Việt Nam có thể tìm hiểu sâu sắc hơn về đất nước, con người, ngôn ngữ, nghệ thuật Việt Nam”.
Phu nhân cũng nhấn mạnh vai trò trường Herzen như một chiếc nôi tri thức đã đào tạo ra nhiều thế hệ cán bộ, kỹ sư, bác sĩ, nghệ sĩ… cho Việt Nam. Trong bối cảnh thế giới đầy biến động và thách thức, văn hóa và nghệ thuật – theo lời bà – là “sợi dây bền chặt kết nối con người, kết nối dân tộc, vượt qua mọi rào cản ngôn ngữ, tôn giáo hay biên giới, có sức mạnh lay động tâm hồn và cảm nhận của con người, lan tỏa thông điệp tích cực bằng cảm thụ nghệ thuật”.
Trung tâm Văn hóa Nga – Việt được kỳ vọng sẽ là một không gian để học hỏi, chia sẻ, nghiên cứu và đối thoại giữa hai dân tộc, nơi những giá trị tinh thần được nuôi dưỡng bằng âm nhạc, văn học, nghệ thuật và lịch sử. Hoạt động của Trung tâm sẽ hướng tới việc phát triển các dự án giáo dục chung, tổ chức hội thảo, phổ biến văn hóa và truyền thống hai nước, góp phần tăng cường hợp tác nhân đạo và học thuật.
Khẳng định mối quan hệ bền chặt Việt – Nga
Tại buổi lễ, nhiều lãnh đạo của hai nước cũng có mặt và đưa ra phát biểu quan trọng. Thứ trưởng Bộ Giáo dục Nga Andrey Korneev khẳng định: “Việc khai trương Trung tâm Văn hóa Nga-Việt sẽ xây dựng cầu nối hữu nghị giữa nhân dân hai nước và là biểu tượng của mối quan hệ bền chặt và đa diện giữa hai quốc gia”.
Ông Sergey Tarasov, Hiệu trưởng Trường Đại học Herzen, nhấn mạnh rằng việc thành lập Trung tâm dựa trên nền tảng của hàng chục năm hợp tác giữa trường và Việt Nam. Ông cho biết hiện tại trường có nhiều sinh viên Việt Nam đang theo học các chuyên ngành văn hóa, lịch sử, nghệ thuật, và hội cựu sinh viên Việt Nam tại đây cũng đã được hình thành. Đặc biệt, ngày càng có nhiều sinh viên Nga thể hiện mong muốn học tiếng Việt và tìm hiểu sâu về văn hóa Việt Nam.
“Trung tâm Văn hóa Nga – Việt sẽ là trung tâm của tình hữu nghị và hợp tác trong lĩnh vực giáo dục giữa Việt Nam và Nga” – ông Tarasov khẳng định, đồng thời bày tỏ cảm kích trước những món quà từ Phu nhân Ngô Phương Ly, như bộ sách “Hồ Chí Minh với tình hữu nghị Việt – Nga”, bức tranh Khuê Văn Các – biểu tượng của tinh thần hiếu học và tôn sư trọng đạo của Việt Nam, cùng nhiều tác phẩm nghệ thuật giá trị khác.
Triển lãm, trình diễn nghệ thuật và sự kết nối không lời
Nhân dịp này, Phu nhân Ngô Phương Ly đã tham dự triển lãm mỹ thuật mang chủ đề “Đối thoại văn hóa trong ngôn ngữ nghệ thuật”. Triển lãm giới thiệu các tác phẩm tiêu biểu đến từ hai quốc gia, bao gồm tranh của các họa sĩ Việt Nam như cố NSND Ngô Mạnh Lân, họa sĩ Vũ Thái Bình, họa sĩ Đoàn Văn Tới cùng những tác phẩm của các họa sĩ Nga như Tuman Zhumabaev, Vladimir Kuzmichev và Dmitry Levitin.
Điểm nhấn đầy xúc cảm trong sự kiện là chương trình nghệ thuật đặc biệt với 11 tiết mục do nghệ sĩ Việt Nam và sinh viên, giảng viên trường Herzen cùng biểu diễn. Những màn trình diễn kết hợp nhạc cụ truyền thống như đàn bầu của Việt Nam với đàn gusli và balalaika của Nga đã thể hiện rõ tinh thần giao lưu và hòa hợp. Kết thúc chương trình là phần trình diễn áo dài truyền thống Việt Nam, được thể hiện duyên dáng bởi chính các nữ sinh Nga – minh chứng cho sự lan tỏa của văn hóa Việt trong lòng bạn bè quốc tế.
Khán phòng không ngớt những tràng pháo tay, thể hiện sự hưởng ứng nồng nhiệt và xúc động trước những tiết mục giao thoa đặc sắc giữa hai nền văn hóa.
Kỳ vọng vào chặng đường tiếp theo
Việc Trung tâm Văn hóa Nga – Việt được đặt tại Saint Petersburg – thành phố mang đậm hơi thở lịch sử và nghệ thuật của nước Nga – không chỉ có ý nghĩa biểu tượng mà còn là một bước tiến thiết thực nhằm thúc đẩy hợp tác toàn diện giữa hai quốc gia.
Phu nhân Ngô Phương Ly khẳng định niềm tin rằng Trung tâm sẽ thực sự trở thành “ngôi nhà chung – nơi hội tụ trí tuệ, cảm xúc và lòng nhiệt thành của những người yêu chuộng hòa bình, yêu văn hóa, và yêu mến tình hữu nghị Việt – Nga”.
Sự kiện này không chỉ là dấu mốc văn hóa – ngoại giao quan trọng trong năm kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ Việt – Nga, mà còn là minh chứng rõ ràng cho sức sống bền bỉ của tình hữu nghị giữa hai dân tộc, được vun đắp bởi thế hệ hôm qua và tiếp tục lan tỏa nhờ những nỗ lực của thế hệ hôm nay.
