Giữa lòng Cộng hòa Bashkortostan – một khu vực thuộc Liên bang Nga, cộng đồng người Việt tại thành phố Ufa không chỉ nỗ lực khẳng định vị thế của mình trong xã hội sở tại mà còn giữ gìn nét văn hóa Việt thông qua việc duy trì tiếng mẹ đẻ. Dù đã có khoảng 2.000 người Việt sinh sống tại đây, nhiều người trong số đó đã nhập quốc tịch Nga, nhưng nỗ lực kết nối với cội nguồn dân tộc vẫn luôn hiện hữu rõ nét.
Thông qua các lớp học tiếng Việt cho thế hệ trẻ và lớp học tiếng Nga cho người lớn, cộng đồng đã tạo nên một mô hình hội nhập song hành với bảo tồn bản sắc, mang tính tiên phong trong cộng đồng người Việt tại Nga.
Những lớp học tiếng Việt – nơi gìn giữ hồn cốt dân tộc
Hàng năm, vào dịp Hè – khi trẻ em được nghỉ học – lớp học tiếng Việt lại đều đặn được tổ chức tại Ufa. Đây là sáng kiến được Hội người Việt tại địa phương duy trì nhiều năm nay, hiện có khoảng 60 cháu ở các độ tuổi khác nhau đang theo học tại hai lớp do thầy giáo trẻ Đức Anh phụ trách.
Thầy Đức Anh, dù không tốt nghiệp chuyên ngành sư phạm, đã đảm nhận vai trò “người truyền lửa” trong suốt bốn năm qua. Với sự tự học, tinh thần trách nhiệm và lòng yêu nghề, thầy xây dựng giáo án từ cấp độ cơ bản như nhận biết bảng chữ cái đến trình độ đọc hiểu ca dao, tục ngữ Việt Nam.
Lớp học không chỉ dừng lại ở việc dạy chữ, mà còn lồng ghép những bài học văn hóa – từ phong tục, truyền thống đến tinh thần dân tộc. Nhờ đó, những em nhỏ chưa từng đặt chân đến Việt Nam vẫn cảm nhận được sự gắn bó sâu sắc với quê hương. “Phí học duy nhất ở lớp là các cháu phải nói và viết được tiếng Việt sau quá trình theo học,” thầy Đức Anh chia sẻ vui.
Địa điểm học được bố trí thuận tiện cho các phụ huynh – có thể đưa đón con trước và sau giờ làm việc. Sau chỉ vài buổi học, nhiều em đã có thể viết được tên mình và sử dụng các câu giao tiếp đơn giản. Chị Hường, một phụ huynh có con gái 13 tuổi đang theo học lớp, cho biết: “Tôi động viên con học tốt và học sâu tiếng Việt để trong tương lai khi cần có thể mở rộng cơ hội làm việc tại cả Việt Nam.”
Phó Chủ tịch Hội người Việt tại Ufa, chị Phạm Thị Khuyên, cũng cho biết lớp học hoàn toàn miễn phí và không giới hạn trong phạm vi con em của hội viên. Điều này xuất phát từ nhận thức rằng: “Hội nhập rất quan trọng, song việc duy trì văn hóa, duy trì tiếng Việt cũng quan trọng không kém.” Bên cạnh giá trị văn hóa, lớp học còn mang lại tác động xã hội tích cực. “Phụ huynh rất ủng hộ lớp vì đến lớp song song với việc học, các con được giao lưu và hạn chế thời gian chơi điện thoại,” chị Khuyên nói thêm.
Học tiếng Nga để hội nhập và khẳng định vị thế
Cùng với lớp tiếng Việt, Hội người Việt tại Ufa cũng triển khai lớp học tiếng Nga cho người lớn – chủ yếu là các bậc phụ huynh. Lớp học diễn ra ngay sau khi các lớp tiếng Việt kết thúc, tạo điều kiện cho cả gia đình tham gia học tập trong cùng một không gian.
Nếu trẻ em học a, b, c tiếng Việt, thì người lớn học bảng chữ cái tiếng Nga; nếu các em nhỏ học 5 điều Bác Hồ dạy, thì cha mẹ học cách giao tiếp cơ bản để buôn bán, sinh hoạt và làm việc tại Nga.
Việc tổ chức lớp tiếng Nga xuất phát từ yêu cầu thực tế: hiện nay, người nước ngoài tại Nga bắt buộc phải vượt qua bài kiểm tra trình độ tiếng Nga khi đăng ký thường trú hoặc xin nhập tịch – và yêu cầu này không hề dễ dàng.
Hiểu rõ điều đó, Hội người Việt tại Ufa đã chủ động tổ chức các lớp học miễn phí, thậm chí còn nhận được sự hỗ trợ từ chính quyền sở tại. Kể từ tháng 3, chính quyền Cộng hòa Bashkortostan đã tài trợ chi phí thuê giáo viên người bản xứ giảng dạy – một động thái khuyến khích cộng đồng người Việt tham gia hội nhập một cách chủ động và hiệu quả.
Bà Almira Salmatova, Giám đốc Nhà Hữu nghị các Dân tộc của Cộng hòa Bashkortostan, nhấn mạnh: “Tại Nga, người lao động nhập cư cần hội nhập thông qua ngôn ngữ, lịch sử, pháp luật và văn hóa. Tôi tin tưởng rằng với những sáng kiến này, cộng đồng người Việt Nam tại Ufa sẽ ngày càng khẳng định được chỗ đứng trong đời sống nước sở tại.”
Nơi giao thoa của hai dòng chảy: giữ gìn cội nguồn và hội nhập bền vững
Từ những lớp học giản dị nhưng đầy ý nghĩa, có thể thấy cộng đồng người Việt tại Ufa đang xây dựng một mô hình văn hóa – giáo dục đặc biệt: không chỉ chăm lo đến thế hệ trẻ, mà còn sát cánh cùng người lớn trong hành trình hội nhập.
Sự phối hợp hiệu quả giữa Hội người Việt, giáo viên, phụ huynh và chính quyền địa phương là minh chứng rõ nét cho việc một cộng đồng dù xa quê nhưng vẫn giữ được tinh thần đoàn kết, trách nhiệm và ý thức gìn giữ bản sắc.
Chính nỗ lực bảo tồn tiếng Việt và học tiếng Nga không chỉ giúp cộng đồng giữ gìn văn hóa truyền thống, mà còn đáp ứng yêu cầu hội nhập, sinh tồn và phát triển trong bối cảnh chính sách nhập cư tại Nga ngày càng khắt khe.
Những sáng kiến tại Ufa xứng đáng được ghi nhận và nhân rộng – không chỉ vì cộng đồng người Việt nơi đây, mà còn vì một tương lai kết nối bền chặt giữa người Việt xa xứ với đất mẹ, trong khi vẫn tự tin hòa mình vào xã hội sở tại một cách bản lĩnh và chủ động.
