Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị kéo dài, Nga đang có những bước đi quyết liệt nhằm củng cố chủ quyền số, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào các ứng dụng công nghệ nước ngoài, đặc biệt là từ các quốc gia bị xem là “không thân thiện”. Một trong những động thái quan trọng gần đây là việc chính phủ Nga chính thức lựa chọn nền tảng Max làm ứng dụng nhắn tin quốc gia, đồng thời đưa ra cảnh báo mạnh mẽ về việc hạn chế hoặc chặn các ứng dụng như WhatsApp.
Max được chọn làm nền tảng nhắn tin quốc gia, toàn bộ dữ liệu đặt trong nước
Ngày 15/7, Thủ tướng Nga Mikhail Mishustin đã ký Nghị định về phát triển dịch vụ trao đổi thông tin đa chức năng, giao cho công ty “Nền tảng giao tiếp” – công ty con của Tập đoàn công nghệ VK – chịu trách nhiệm vận hành và phát triển nền tảng nhắn tin quốc gia mang tên “Max”.
Theo Bộ Phát triển kỹ thuật số Nga, toàn bộ cơ sở hạ tầng của Max sẽ được đặt trong lãnh thổ Nga nhằm đảm bảo việc lưu trữ dữ liệu đáng tin cậy và bảo vệ quyền riêng tư của người dùng. Đây được xem là bước đi quan trọng để chủ động kiểm soát không gian mạng, đặc biệt trong bối cảnh các lệnh trừng phạt và áp lực từ phương Tây ngày càng gia tăng.
Ứng dụng Max hiện đã thu hút hơn 2 triệu người đăng ký sử dụng. Kể từ ngày 14/7, Max bắt đầu thử nghiệm tính năng tạo kênh và cung cấp dịch vụ gọi video nhóm với ưu điểm vượt trội: không giới hạn thời lượng và số lượng người tham gia. Đại diện ứng dụng cho biết, các tính năng gọi nhóm sẽ tiếp tục được mở rộng trong thời gian tới.
Nhiều tập đoàn lớn và doanh nghiệp hàng đầu tại Nga đã bắt đầu tích hợp dịch vụ của Max, bao gồm Alfa Bank, VTB, nền tảng trí tuệ nhân tạo Gigachat của Sber, sàn thương mại điện tử Ozon và hệ thống quản lý khách hàng YClients. Việc các tên tuổi lớn đồng loạt sử dụng Max được coi là tín hiệu tích cực, thúc đẩy nhanh quá trình phổ biến ứng dụng này trong cộng đồng.
Trước đó, ngày 24/6, Tổng thống Vladimir Putin đã ký ban hành đạo luật cấp phép phát triển ứng dụng nhắn tin quốc gia sau khi được Quốc hội thông qua. Ứng dụng Max theo đó sẽ đóng vai trò là kênh liên lạc an toàn cho cả người dân lẫn các cơ quan chính phủ, đồng thời tích hợp nhiều dịch vụ công trên cùng một nền tảng.
WhatsApp có nguy cơ bị chặn, Telegram gần như an toàn
Cùng với việc phát triển ứng dụng nội địa, Nga cũng đang siết chặt kiểm soát các nền tảng nhắn tin đến từ các quốc gia phương Tây. Ngày 18/7, Tổng thống Vladimir Putin đã yêu cầu chính phủ lập danh sách và biện pháp hạn chế đối với các ứng dụng có nguồn gốc từ những quốc gia được coi là “không thân thiện”, với hạn chót trình đề xuất là ngày 1/9/2025.
WhatsApp – ứng dụng thuộc sở hữu của Meta (một tổ chức bị Nga liệt vào danh sách cực đoan) – hiện đang là tâm điểm của sự chú ý và có nguy cơ cao bị đưa vào danh sách phần mềm bị hạn chế hoặc cấm sử dụng.
Ông Anton Gorelkin, Phó Chủ tịch Ủy ban Công nghệ Thông tin của Duma Quốc gia, nhấn mạnh: “WhatsApp nên sẵn sàng rút khỏi thị trường Nga.” Ông cũng khuyến cáo người dân chuẩn bị tinh thần cho khả năng WhatsApp bị chặn trong tương lai gần, đồng thời nhấn mạnh rằng việc này có thể ảnh hưởng đáng kể tới người dùng trong nước – nơi hiện có đến 68% dân số sử dụng WhatsApp hàng ngày.
Ngược lại, ứng dụng Telegram – vốn cũng là nền tảng phổ biến tại Nga – được đánh giá là “gần như an toàn”. Theo ông Gorelkin, Telegram sẽ không bị đưa vào danh sách cấm nếu tiếp tục tuân thủ luật pháp Nga. Mặc dù Telegram từng được đăng ký tại Anh và Mỹ, từ năm 2017, công ty đã chuyển trụ sở sang UAE – quốc gia được xem là thân thiện với Nga. Hơn nữa, công ty Telegram Messenger LLP tại Anh đã bị giải thể từ năm 2019 và không còn là pháp nhân đại diện chính.
Cộng đồng du học sinh và người Việt tại Nga cần chủ động thích nghi
Trước nguy cơ các ứng dụng phổ biến như WhatsApp bị chặn, chính quyền và truyền thông Nga cũng đã đưa ra khuyến cáo cho người dân và các cộng đồng sinh sống tại đây, trong đó có cộng đồng người Việt nói chung và cộng đồng du học sinh Việt Nam nói riêng.
Người dùng được khuyên nên theo dõi sát sao các thông báo từ chính phủ cũng như các hệ thống cảnh báo để đảm bảo thông tin liên lạc không bị gián đoạn. Đặc biệt, đối với những ai đang sử dụng WhatsApp cho mục đích công việc, kinh doanh hoặc liên lạc gia đình, nên chuẩn bị phương án thay thế càng sớm càng tốt.
Telegram được coi là một lựa chọn hợp lý nhờ độ phổ biến cao, tốc độ truyền tải nhanh và hiện vẫn đang hoạt động bình thường tại Nga. Ngoài ra, ứng dụng Max cũng đang dần trở thành một phương tiện liên lạc nội địa đáng tin cậy và sẽ được đẩy mạnh trong thời gian tới.
