Từ ngày 8 đến ngày 22 tháng 6 năm 2025, Viện Dược phẩm mang tên A. P. Nelyubin thuộc Đại học Sechenov (Nga) đã tổ chức chương trình trường hè quốc tế mang tên “Các thuốc điều trị tiên tiến” dành cho sinh viên, học viên cao học và các nhà khoa học trẻ đến từ bảy quốc gia: Trung Quốc, Việt Nam, Malaysia, Indonesia, Thổ Nhĩ Kỳ, Pakistan và Belarus.
Chương trình nhằm cung cấp kiến thức chuyên sâu về các xu hướng mới trong nghiên cứu và phát triển thuốc, đồng thời tạo điều kiện để các học viên tham gia trực tiếp vào các buổi thực hành, hội thảo chuyên đề, dưới sự hướng dẫn của các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực dược học.
Những công nghệ nghiên cứu tiên tiến và phương pháp thực hành hiện đại
Tại trường hè, các giảng viên và nhà nghiên cứu từ Đại học Y khoa Quốc gia Moscow Đầu tiên mang tên Sechenov đã giới thiệu đến các học viên nhiều phương pháp hiện đại đang được ứng dụng trong nghiên cứu dược phẩm. Một trong những nội dung đáng chú ý là bài giảng của giáo sư Valery Smirnov – chuyên gia của Khoa Hóa dược và hóa độc học – về việc ứng dụng RNA can thiệp nhỏ (miRNA) trong dược học. Ông chia sẻ:
“miRNA không thay đổi bộ gen của con người mà chỉ tạm thời ‘làm im lặng’ sự biểu hiện của một số gene nhằm đạt được hiệu quả điều trị mong muốn. Hiện nay, các loại thuốc dựa trên miRNA đang được phát triển để điều trị các bệnh ung thư, bệnh về miễn dịch, bệnh di truyền và nhiều bệnh lý khác. Sẽ đến lúc chúng ta có thể cá nhân hóa phương pháp điều trị cho từng bệnh nhân thông qua miRNA”.
Ngoài ra, các học viên còn được tiếp cận với nghiên cứu của hai nhà khoa học đến từ Đại học La Trobe (Úc) – tiến sĩ David Morton và giáo sư Snežana Agatonović-Kustrin – về các hợp chất sinh học có trong sinh vật biển, đặc biệt là rong biển, có tiềm năng chống viêm và chống oxy hóa.
Trong buổi giảng, giáo sư Agatonović-Kustrin đã trình bày các phương pháp chiết xuất hoạt chất sinh học, phân tích ưu nhược điểm của từng phương pháp, trong đó nhấn mạnh đến sắc ký lớp mỏng hiệu năng cao – một kỹ thuật hiện đại giúp phân tích thành phần sinh học với độ nhạy và độ chính xác cao.
Sau phần lý thuyết, sinh viên đã có cơ hội thực hành trực tiếp. Họ học cách sử dụng phần mềm chuyên dụng để xử lý dữ liệu và trực quan hóa kết quả từ phân tích sắc ký, hỗ trợ cho việc diễn giải và ứng dụng trong nghiên cứu sau này.
Trải nghiệm toàn diện: từ thực hành chuyên môn đến đổi mới sáng tạo
Không chỉ dừng lại ở lý thuyết, trường hè năm nay tại Đại học Y Moskva Sechenov còn chú trọng thực hành với những buổi hội thảo chuyên sâu như chuyên đề về sắc ký khối phổ do phó giáo sư Yuri Medvedev giảng dạy. Ông chia sẻ:
“Chúng tôi cùng sinh viên thực hành sắc ký khối phổ – phát hiện hoạt chất trong thuốc, tìm tạp chất, xác định độ ổn định của dược chất khi thực hiện các bài kiểm tra căng thẳng (stress-tests)”.
Các nội dung này rất quan trọng trong nghiên cứu dược động học (pharmacokinetics) – tìm hiểu cách thuốc ảnh hưởng đến cơ thể – và trong lĩnh vực độc chất học (toxicology). Bên cạnh đó, các chủ đề mới mẻ khác cũng được đưa vào chương trình giảng dạy như: ứng dụng hạt nano trong y học, tổng hợp điện hóa trong phát triển dược phẩm, và tiếp cận theo hướng thiết kế chất lượng (Quality-by-design) trong bào chế.
Không chỉ tập trung vào học thuật, các học viên còn được tham quan Công viên khoa học công nghệ y sinh của Đại học Sechenov – nơi phát triển các sản phẩm y sinh tiên tiến. Họ cũng được tìm hiểu về hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ tại trường thông qua buổi gặp gỡ với đại diện Trung tâm công nghệ công nghiệp và doanh nghiệp, nơi giới thiệu cách thức phát triển và thương mại hóa các dự án khoa học.
Trường hè năm nay đã quy tụ 25 học viên đến từ các trường đại học danh tiếng ở châu Á, bao gồm: Đại học Malaya (Malaysia), Đại học Toàn cầu Jakarta (Indonesia), Đại học Aegean (Thổ Nhĩ Kỳ), Đại học Dược Hà Nội (Việt Nam), Đại học Punjab (Pakistan), Đại học Dược Quảng Đông (Trung Quốc), và Đại học Y Quốc gia Belarus. Phát biểu về ý nghĩa của sự kiện, giáo sư Galina Ramenskaya – Giám đốc Viện Dược phẩm A. P. Nelyubin – cho biết:
“Các chuyên gia tại Đại học Sechenov có rất nhiều điều để chia sẻ – họ tạo ra các công trình độc đáo, được đăng trên các tạp chí quốc tế hàng đầu và thường xuyên trình bày tại các hội nghị lớn, kể cả ở nước ngoài. Những nhà khoa học trẻ đến từ nhiều quốc gia có cơ hội học hỏi kinh nghiệm của chúng tôi, tiếp cận những thành tựu đột phá của khoa học Nga, mở rộng mạng lưới hợp tác chuyên môn, xây dựng mối liên kết với các chuyên gia Nga và tiếp thu kiến thức ứng dụng hiện đại”.
Bà cũng cho biết thêm, trường hè lần này được tổ chức với sự phối hợp của Cơ quan hợp tác quốc tế thuộc Đại học Sechenov, và các trường gửi đại diện tham dự đều là đối tác chiến lược mà nhà trường dự kiến phát triển các dự án chung trong tương lai. Một trong những học viên tham dự, anh Lin Zhou đến từ Đại học Dược Quảng Đông (Trung Quốc), đã bày tỏ:
“Trường hè quốc tế về thuốc tiên tiến là một sự kiện khoa học đặc biệt trong lĩnh vực dược học. Chúng tôi có cơ hội tìm hiểu các nghiên cứu cơ bản và ứng dụng tiên tiến được thực hiện tại Viện Dược phẩm của Đại học Sechenov. Các nhà khoa học nổi tiếng, cơ sở nghiên cứu hiện đại, không khí thân thiện – tất cả đều truyền cảm hứng cho sự hợp tác lâu dài trong tương lai”.
Trường hè “Các thuốc điều trị tiên tiến” không chỉ là nơi chia sẻ kiến thức mà còn là điểm kết nối giữa các nhà khoa học trẻ đến từ nhiều nền văn hóa, mở ra một chương mới trong hợp tác khoa học toàn cầu.
