Từ ngày 1 tháng 9 năm 2025, một dự án đầy tham vọng mang tên “Đại học doanh nhân” sẽ chính thức khởi động tại các trường đại học hàng đầu của Nga. Đây là sáng kiến chung của Cơ quan Sáng kiến Chiến lược (ASI) và Sở Phát triển Doanh nghiệp và Đổi mới sáng tạo thành phố Moskva. Mục tiêu của chương trình là đào tạo ra thế hệ doanh nhân trẻ có khả năng phát triển và thương mại hóa những sản phẩm độc đáo, ứng dụng công nghệ cao và khoa học tiên tiến.
Dự án được công bố trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Quốc tế Saint Petersburg (SPIEF) ngày 18/6/2025, tại phiên thảo luận “Sự hợp tác giữa khoa học, kinh doanh và nhà nước như nền tảng cho chủ quyền công nghệ của Nga”. Tại đây, nhiều chuyên gia, doanh nhân và lãnh đạo các trường đại học đã cùng nhau thảo luận về cách chuyển hóa tri thức khoa học và nghiên cứu học thuật thành các sản phẩm kinh doanh thực tiễn.
Mô hình hợp tác mới giữa doanh nghiệp và học viện
Điểm nhấn quan trọng của chương trình là sự ra đời của các “xưởng sáng tạo” – nơi các doanh nhân nổi tiếng sẽ cùng sinh viên làm việc trực tiếp trên các dự án kinh doanh. Các xưởng này tận dụng nền tảng khoa học, cơ sở hạ tầng và phòng thí nghiệm của các đại học hàng đầu như MIPT (Viện Vật lý Kỹ thuật Moskva), Skoltech, HSE (Đại học Kinh tế Cao cấp), MISIS và các trường khác.
“Tiềm năng của các trường đại học hiện nay cho phép họ trở thành một phần không thể thiếu trong quá trình chuyển đổi sáng tạo mà đất nước đang trải qua. Nhờ các nghiên cứu và dự án công nghệ cao, các đại học trở thành trung tâm sản sinh ý tưởng và giải pháp đổi mới. ‘Đại học doanh nhân’, dựa trên sự hợp tác giữa giới kinh doanh và khoa học, sẽ giúp các dự án nền tảng nhanh chóng tìm được ứng dụng trong thực tế, tạo điều kiện hình thành các startup và thương mại hóa các nghiên cứu khoa học.” – Giám đốc Sở Phát triển Doanh nghiệp và Đổi mới Moskva, bà Kristina Kostroma
Mô hình “Đại học doanh nhân” từng được giới thiệu lần đầu với Tổng thống Nga vào năm 2023 bởi bà Svetlana Chupsheva – Tổng giám đốc ASI. Sau giai đoạn thử nghiệm đầu năm 2025 với hơn 500 sinh viên đến từ 10 trường đại học, dự án đã đạt được nhiều kết quả tích cực và được phê duyệt mở rộng trên quy mô toàn quốc.
Doanh nhân, sinh viên và nhà khoa học cùng nhau xây dựng chủ quyền công nghệ
Một trong những thành phần quan trọng làm nên sự khác biệt của chương trình là sự tham gia trực tiếp của các doanh nhân hàng đầu – những người sẽ không chỉ giảng dạy mà còn đóng vai trò là đối tác thực chiến cùng sinh viên trong việc phát triển dự án. Cho đến nay, đã có ít nhất 20 doanh nhân xác nhận tham gia, trong đó có thể kể đến Andrey Krivenko (Tập đoàn VkusVill – công nghệ nông nghiệp), Mikhail Goncharov (Tập đoàn Teremok – công nghệ thực phẩm), Andrey Davidyuk (đồng sáng lập Motorika – công nghệ y sinh) và Alexey Kalinin (Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Aquarius).
Mô hình hợp tác đa bên này không chỉ giúp sinh viên tiếp cận với các ý tưởng đột phá, mà còn tạo điều kiện để họ học hỏi kinh nghiệm thực tiễn và đưa sản phẩm của mình ra thị trường. Ngược lại, các doanh nghiệp cũng có cơ hội tiếp cận trực tiếp với những thành tựu khoa học mới nhất, từ đó tăng cường lợi thế cạnh tranh và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong nội bộ.
“Dự án này mang tính nền tảng trong việc bàn thảo các cơ chế phối hợp giữa đại học, khoa học và giới doanh nhân. Mỗi nhóm có đặc điểm và lợi ích riêng, nhiệm vụ của chúng tôi là tạo điều kiện để các lợi ích này được dung hòa, từ đó nâng cao chất lượng đóng góp cho khoa học và chuyển hóa nghiên cứu thành công nghệ có giá trị thực tiễn,” ông Alexander Vaino – Giám đốc chương trình “Chuyên gia trẻ” của ASI, thành viên hội đồng giám sát của “Đại học doanh nhân” – nhận định.
Trong khuôn khổ SPIEF, một sự kiện quan trọng khác là lễ ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác giữa ANO “Đại học doanh nhân” và tám trường đại học lớn: MIPT, Skoltech, HSE, MEPhI, MISIS, Đại học Kinh tế Quốc dân Plekhanov, Đại học Y khoa Moskva số 1 Sechenov và Đại học Trung ương. Những thỏa thuận này sẽ khởi động loạt dự án chung nơi sinh viên, nhà khoa học và doanh nghiệp cùng phát triển giải pháp cho các lĩnh vực chiến lược của kinh tế Nga.
Khát vọng hình thành hệ sinh thái đổi mới bền vững
Kết quả mong đợi của chương trình là sự ra đời của hàng trăm startup công nghệ, quá trình tích hợp khoa học vào thực tiễn kinh doanh và việc hình thành một hệ sinh thái đổi mới mang tính bền vững. Trong hệ sinh thái đó, mỗi bên – từ nhà trường, nhà khoa học đến doanh nghiệp – đều giữ vai trò trung tâm, thúc đẩy lẫn nhau phát triển.
Tại phiên họp, ông Alexey Kalinin cũng đã giới thiệu bản “Tuyên ngôn về hợp tác giữa khoa học, doanh nghiệp và nhà nước”. Văn kiện này nhấn mạnh rằng việc phát triển doanh nghiệp công nghệ và củng cố chủ quyền công nghệ quốc gia không chỉ dựa vào sáng tạo hay lợi nhuận, mà còn phải đặt trên nền tảng các giá trị chung giữa các bên liên quan.
Trong bối cảnh Nga đang hướng tới một mô hình phát triển độc lập về công nghệ và tri thức, “Đại học doanh nhân” được kỳ vọng sẽ trở thành một mắt xích quan trọng, nơi sản sinh thế hệ doanh nhân mới – sáng tạo, am hiểu khoa học và sẵn sàng đưa nước Nga tiến xa hơn trong kỷ nguyên kinh tế tri thức.
