Sáng ngày 6/6, trong không khí trang nghiêm và đầy cảm xúc tại công viên Hòa Bình (Hà Nội), Trung tâm Khoa học và Văn hóa Nga đã long trọng tổ chức lễ kỷ niệm ngày sinh của đại thi hào Aleksandr Sergeyevich Pushkin – biểu tượng rực rỡ của văn học Nga và thế giới. Đây là hoạt động thường niên được duy trì từ năm 2022, nhân dịp Ngày tiếng Nga Quốc tế và sinh nhật của thi sĩ vĩ đại, nhằm tôn vinh di sản văn học Nga và tăng cường mối quan hệ văn hóa Nga – Việt.
Buổi lễ năm nay thu hút sự tham gia của đông đảo những người yêu mến văn học Nga, trong đó có bà E.V. Bezdetko – phu nhân Đại sứ Nga tại Việt Nam, ông V.V. Murashkin – Giám đốc Trung tâm Khoa học và Văn hóa Nga tại Hà Nội, bà Nguyễn Thị Thu Đạt – Giám đốc Phân viện Pushkin, cùng đại diện Đại sứ quán Nga, các nhà nghiên cứu, giảng viên tiếng Nga, dịch giả, cựu lưu học sinh Liên Xô/Nga, nhóm nhạc “Bạch Dương” và đông đảo học sinh, sinh viên hai nước.
Một di sản văn hóa vượt thời gian và biên giới
Aleksandr Pushkin được xem là “mặt trời thi ca Nga” – người đặt nền móng cho văn học hiện đại Nga với phong cách đầy sáng tạo, ngôn ngữ tinh tế và sức sống lâu dài trong lòng người đọc. Không chỉ tại quê hương, di sản của ông còn được lan tỏa mạnh mẽ trên khắp thế giới, trong đó có Việt Nam.
“Pushkin là di sản văn hóa chung của chúng ta – ngày sinh của ông là ngày hội chung” – câu nói ấy được nhắc lại nhiều lần trong buổi lễ, trở thành thông điệp xuyên suốt và cũng là sợi dây gắn kết cộng đồng yêu văn học hai nước qua nhiều thế hệ. Từ năm 2022, bất kể thời tiết hay lịch trình bận rộn, cộng đồng người Nga và Việt Nam vẫn luôn tụ hội tại công viên Hòa Bình vào ngày 6/6 để dâng hoa, ngâm thơ Pushkin và sẻ chia lòng ngưỡng mộ đối với thiên tài văn chương bất hủ.
Trong bài phát biểu tại sự kiện, ông V.V. Murashkin, Giám đốc Trung tâm Khoa học và Văn hóa Nga tại Hà Nội, đã nhấn mạnh vai trò đặc biệt của những người Việt biết tiếng Nga trong việc duy trì ký ức về thi hào Pushkin tại Việt Nam:
Pамять о великом русском поэте во Вьетнаме сохранялась благодаря вьетнамским гражданам, владеющим русским языком, и в первую очередь – прекрасным переводчикам. Благодаря их усилиям и труду строки Пушкина стали доступны вьетнамским читателям. (Ký ức về nhà thơ Nga vĩ đại tại Việt Nam được gìn giữ nhờ những công dân Việt Nam biết tiếng Nga, đặc biệt là các dịch giả tài năng. Nhờ công sức của họ, những dòng thơ của Pushkin đã đến được với độc giả Việt Nam.)
Từ một tượng đài văn chương đến biểu tượng hữu nghị văn hóa
Một phần không thể thiếu trong hoạt động tưởng niệm năm nay là lễ dâng hoa tại tượng đài Pushkin – tác phẩm điêu khắc được đặt tại công viên Hòa Bình từ năm 2021, do nhà điêu khắc Nga Nikolai Kuznetsov-Muromsky thực hiện và được Liên hiệp các Nhà văn Nga trao tặng cho Việt Nam. Công trình được lắp đặt trong khuôn khổ năm giao lưu văn hóa Nga – Việt, đánh dấu cột mốc quan trọng trong mối quan hệ song phương giữa hai quốc gia.
Theo ông Murashkin, tượng đài này không chỉ là nơi tưởng nhớ một danh nhân văn hóa, mà còn là điểm hẹn của những tâm hồn yêu nước Nga, ngôn ngữ Nga và văn hóa Nga: “Теперь русские во Вьетнаме и вьетнамские друзья России и русского языка, ценители русской культуры и почитатели таланта Пушкина смогут прийти в этот красивый парк и отдать дань уважения памяти поэта в день его рождения, как это делают в России и других странах мира.” (Giờ đây, người Nga tại Việt Nam cùng những người bạn Việt Nam yêu mến nước Nga, ngôn ngữ và văn hóa Nga có thể đến công viên xinh đẹp này để tưởng nhớ nhà thơ vào ngày sinh của ông, giống như cách mà mọi người vẫn làm tại Nga và nhiều nơi trên thế giới.)
Không chỉ là một sự kiện văn hóa, lễ kỷ niệm ngày sinh Pushkin tại Hà Nội đã trở thành biểu tượng cho sự đồng điệu, sẻ chia và lòng trân trọng dành cho giá trị nhân văn vượt biên giới. Mỗi bài thơ được ngâm, mỗi đóa hoa được dâng tặng, mỗi ánh mắt lắng nghe đều là những nhịp cầu bắc qua thời gian, nối liền hai dân tộc bằng tình yêu chung dành cho văn học và nghệ thuật.
