Giữa mùa tuyết trắng xóa hay khi rừng phong nhuộm đỏ mùa thu nước Nga, bên trong tòa nhà Thương vụ tại thủ đô Moscow, một lớp học đặc biệt vẫn đều đặn vang lên tiếng cười nói, hát ca bằng tiếng Việt. Lớp “Tiếng Việt Vui” – một sáng kiến cộng đồng đầy tâm huyết của những người trẻ gốc Việt tại Nga – trở thành điểm tựa tinh thần và văn hóa cho các thế hệ con em Việt Nam nơi xứ người.
Một lớp học tiếng Việt giữa lòng Moscow
Được tổ chức vào mỗi Chủ nhật, lớp học chào đón đa dạng học viên, từ trẻ em gốc Việt độ tuổi 6 – 12 sinh ra và lớn lên ở Nga, đến cả những người lớn tuổi Nga yêu thích văn hóa Việt, như bà Tanya – một chuyên viên phân tích viễn thông 58 tuổi. “Hải Anh đã đăng ký cho tôi tham gia lớp học này và tôi đã có cơ hội để học ngôn ngữ, được giao tiếp với những bạn trẻ bản xứ và hiểu hơn về văn hóa, truyền thống của đất nước Việt Nam xinh đẹp. Học với các bạn trẻ là một niềm vui rất lớn”, bà Tanya chia sẻ đầy xúc động.
Mỗi buổi học không chỉ đơn thuần là học từ vựng hay luyện viết mà còn là những hành trình khám phá văn hóa, đạo đức, lịch sử của đất nước hình chữ S. Trẻ em không chỉ học phát âm, viết chữ mà còn được dạy những khái niệm truyền thống như “uống nước nhớ nguồn”, “lá lành đùm lá rách”, hay những thắc mắc rất ngây thơ mà sâu sắc: vì sao tiếng Việt có nhiều thanh điệu như vậy? Vì sao bún, miến, phở cùng là mỳ nhưng lại có tên gọi khác nhau?
Chính trong không gian học tập ấm áp đó, các em nhỏ và người lớn cùng nhau tìm thấy niềm tự hào về cội nguồn. Bạn Đinh Lê Mộng Thùy – nghiên cứu sinh thạc sĩ ngành Tâm lý và giáo dục sư phạm tại Đại học Sư phạm Quốc gia Moscow – là một trong những người trực tiếp giảng dạy. Từng đồng hành với các em từ ngày đầu tập đọc, Thùy cho biết điều khiến cô xúc động nhất chính là khi các em bắt đầu tự nhận ra lỗi sai, sửa chữ cho nhau và ôm cô mỗi khi kết thúc buổi học.
Một cộng đồng học tập từ trái tim, vì cội nguồn
Tiếng Việt Vui là một chương trình phi lợi nhuận, trực thuộc Hội Sinh viên Việt Nam tại Nga, do bạn Hồ Thị Bích Ngọc (SN 2001) – nghiên cứu sinh ngành Báo chí tại Đại học Tổng hợp Hữu nghị các dân tộc Nga – làm chủ nhiệm. Ra đời từ năm 2023 với chỉ 10 học sinh ban đầu, đến nay chương trình đã phát triển thành bốn lớp học, được phân chia theo trình độ từ cơ bản đến nâng cao.
Chương trình hiện có 25 thành viên, chủ yếu là sinh viên, nghiên cứu sinh từ các trường đại học ở Moscow, Saint Petersburg và nhiều thành phố khác. Mỗi thành viên được phân công vào ba nhóm chính: giáo viên, trợ giảng và truyền thông. Đặc biệt, những bạn trẻ gốc Việt sinh ra tại Nga ngày càng tham gia nhiều hơn, góp phần tạo nên cầu nối gần gũi giữa giáo viên và học sinh.
“Tiếng Việt Vui duy trì hoạt động trên 3 nguyên tắc, trong đó, thành viên trực tiếp giảng dạy phải là sinh viên, học viên của các trường sư phạm hoặc phải có chứng chỉ chuyên môn, nghiệp vụ, tâm lý về sư phạm; giữ gắn kết với Đại sứ quán, Ban Cán sự Đoàn – Hội Sinh viên của Việt Nam tại Nga; sự đồng hành của gia đình”, bạn Bích Ngọc chia sẻ.
Nội dung giảng dạy được xây dựng dựa trên chương trình giáo khoa tiếng Việt trong nước, nhưng được lồng ghép khéo léo qua các hoạt động thực hành sáng tạo như làm thiệp, vẽ tranh, viết chữ đẹp, làm báo tường theo các dịp lễ lớn như 20/11, Tết Nguyên đán, Tết Trung thu… Những hoạt động này giúp học sinh không chỉ học mà còn cảm nhận được vẻ đẹp văn hóa, phong tục, truyền thống quê hương.
Mỗi tuần một nhân vật lịch sử, một hành trình tìm về Việt Nam
Nét độc đáo của Tiếng Việt Vui còn nằm ở những dự án giáo dục mang đậm tinh thần dân tộc. Trong đó, nổi bật là dự án “Mỗi tuần một nhân vật lịch sử” và “Việt Nam – Đất nước con người”. Ý tưởng do bạn Nguyễn Đức Mạnh (SN 2003), sinh viên ngành Tâm lý học tại Đại học Tổng hợp Moscow, khởi xướng và trực tiếp lên kế hoạch. Mỗi tuần, học sinh được làm quen với một nhân vật lịch sử tiêu biểu như Ngô Quyền, Hai Bà Trưng, Trần Hưng Đạo, Quang Trung…, qua đó hiểu thêm về lịch sử dựng nước và giữ nước hào hùng của dân tộc.
Những buổi sinh hoạt cuối giờ học kéo dài 30 phút trở thành thời gian các em hào hứng với các trò chơi, đố vui, kể chuyện… giúp tăng khả năng ghi nhớ và khơi dậy sự hứng thú. Dự án không chỉ là lớp học mà còn là chuyến đi ngược dòng thời gian, giúp thế hệ trẻ xa quê cảm nhận được sự gần gũi với Tổ quốc dù ở cách nửa vòng trái đất.
Ngoài ra, Tiếng Việt Vui cũng tổ chức các hoạt động hướng về những ngày lễ lớn của dân tộc như Giỗ Tổ Hùng Vương, kỷ niệm 30/4 – ngày Giải phóng miền Nam, 19/5 – ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh… Các em được tập làm thơ, đọc “5 điều Bác Hồ dạy”, diễn kịch, kể chuyện và quay video đăng trên fanpage Vui học tiếng Việt để lan tỏa rộng rãi thông điệp yêu nước.
Vào mỗi dịp đặc biệt, chương trình còn tổ chức dâng hoa tại Quảng trường Hồ Chí Minh ở Moscow – như một cách nhắc nhớ về công lao cha ông và giữ gìn bản sắc Việt giữa lòng nước Nga.
Từ lớp học nhỏ nơi trời Âu, Tiếng Việt Vui đã thực sự trở thành một “nhịp cầu” kết nối trái tim, ngôn ngữ và văn hóa. Với lòng nhiệt huyết của những người trẻ, chương trình không chỉ lan tỏa vẻ đẹp trong sáng của tiếng Việt mà còn vun đắp niềm tự hào dân tộc trong tâm hồn thế hệ Việt ở nước ngoài. Giữa muôn ngàn âm thanh xứ người, tiếng Việt vẫn vang lên – tha thiết, dịu dàng và đầy ân tình.
