Trong tuần cuối tháng 5 năm 2025, chuỗi hoạt động hợp tác khoa học – giáo dục giữa Nga và Việt Nam trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân đã được đánh dấu bằng sự kiện ra mắt chính thức giáo trình “Tính toán các thành phần nhà máy điện hạt nhân bằng SMathStudio”. Đây là một thành quả nổi bật trong quá trình cộng tác giữa Đại học Nghiên cứu Quốc gia “MEI” (Nga) và các đối tác Việt Nam, đặc biệt là Trường Đại học Bách khoa Hà Nội và Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (VINATOM).
Giáo trình song ngữ – bước tiến trong hiện đại hóa đào tạo kỹ thuật hạt nhân
Từ ngày 19 đến 24 tháng 5, bà Anastasia Mashkova – Giám đốc Phát triển chính sách hội nhập của Trường Đại học Nghiên cứu Quốc gia “MEI” – đã có chuyến công tác tại Việt Nam với mục tiêu thúc đẩy các chương trình đào tạo chung và mở rộng hợp tác trong khuôn khổ Liên hiệp các trường đại học kỹ thuật Nga – Việt. Một trong những điểm nhấn của chuyến thăm là việc giới thiệu và trao tặng giáo trình song ngữ “Tính toán các thành phần nhà máy điện hạt nhân bằng SMathStudio” cho thư viện của Trường Đại học Bách khoa Hà Nội.
Giáo trình được biên soạn bởi nhóm giảng viên và nhà nghiên cứu của MEI, bao gồm Giáo sư Valery Ochkov, Trưởng khoa Julia Shatskikh và Trợ lý Trần Quốc Thịnh. Tài liệu mang tính ứng dụng cao, sử dụng phần mềm miễn phí SMath Studio – một công cụ số cho phép mô phỏng và giải các bài toán kỹ thuật trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân. Với phiên bản song ngữ Nga – Anh, giáo trình không chỉ phù hợp cho sinh viên tại Nga mà còn dễ dàng tích hợp vào chương trình đào tạo ở Việt Nam.
Giáo trình là minh chứng rõ nét cho nỗ lực hiện đại hóa chương trình đào tạo kỹ sư theo định hướng thực hành, đồng thời tạo nền tảng khoa học – công nghệ phục vụ triển khai các dự án ưu tiên giữa hai quốc gia.
Tại buổi thực hành đi kèm sự kiện, sinh viên và giảng viên Việt Nam được hướng dẫn sử dụng SMathStudio để giải quyết các bài toán mô phỏng thực tế trong nhà máy điện hạt nhân. Đây là dịp để tăng cường trao đổi chuyên môn và cùng thảo luận về các chương trình đào tạo tương lai.
Tăng cường kết nối học thuật giữa hai nước trong lĩnh vực chiến lược
Ngày 23 tháng 5, MEI đã tổ chức buổi thuyết trình quốc tế về giáo trình “Tính toán các phần tử NPP trên SMath” với sự tham gia của nhiều đại biểu quan trọng, gồm: Đại sứ quán Liên bang Nga tại Việt Nam, Bộ Khoa học và Giáo dục đại học Liên bang Nga, Cơ quan Hợp tác Liên bang Nga (Rossotrudnichestvo), Trường Đại học Bách khoa Hà Nội và VINATOM. Sự kiện được tổ chức theo hình thức kết hợp trực tuyến và trực tiếp.
Phát biểu mở đầu chương trình, Hiệu trưởng MEI – ông Nikolay Rogalev – nhấn mạnh: giáo trình “là một đóng góp đáng kể trong việc phát triển năng lực đào tạo kỹ sư thế hệ mới và thúc đẩy mở rộng các chương trình giáo dục chung giữa các trường đại học kỹ thuật của hai nước”.
Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Liên bang Nga tại Việt Nam – ông Gennady Bezdetko – cũng có bài phát biểu, trong đó ông khẳng định: “Giáo trình được giới thiệu không chỉ mở ra cơ hội tiếp cận các phương pháp kỹ thuật hiện đại và nền tảng số, mà còn trở thành một phần của sứ mệnh chung – đào tạo thế hệ kỹ sư mới, làm chủ cả lý thuyết lẫn thực hành. Các tác giả đã thực hiện một công việc lớn và chuyên nghiệp, hợp tác chặt chẽ giữa các chuyên gia Nga và Việt Nam.”
Ở góc độ hợp tác nhân văn và ngoại giao học thuật, ông Vladimir Murashkin – Trưởng đại diện Rossotrudnichestvo tại Hà Nội – nhận định: “Những sáng kiến như buổi giới thiệu ngày hôm nay là minh chứng rõ ràng cho việc các dự án giáo dục chung góp phần phát triển lòng tin, sự thấu hiểu và hợp tác lâu dài giữa Nga và Việt Nam.”
Cũng trong phần phát biểu kết thúc buổi lễ, ông Yevgeny Mitrofanov – Cố vấn Đại sứ quán Nga tại Việt Nam, đại diện Bộ Khoa học và Giáo dục đại học Nga – nhấn mạnh: “Ấn phẩm này không chỉ là một cuốn giáo trình. Đây là kết quả của quá trình làm việc có định hướng, được tiến hành trong khuôn khổ Liên hiệp các trường đại học kỹ thuật Nga – Việt. Tôi đặc biệt vui mừng khi ấn phẩm ra đời đúng vào thời điểm ngành năng lượng hạt nhân – lĩnh vực chiến lược đối với cả hai quốc gia – đang được quan tâm thúc đẩy mạnh mẽ.”
Tại sự kiện, các tính năng nổi bật của phần mềm SMathStudio đã được trình diễn trực tiếp, bao gồm khả năng mô phỏng các quy trình kỹ thuật then chốt trong nhà máy điện hạt nhân, cùng những bài toán thực tế được tích hợp vào giáo trình. Đại diện các trường và tổ chức tham gia cũng có thời gian trao đổi với nhóm tác giả và thảo luận về việc ứng dụng tài liệu vào giảng dạy và nghiên cứu.
Hướng đến tương lai hợp tác dài hạn và bền vững
Sự kiện giới thiệu giáo trình được xem là hoạt động khép lại chuyến công tác của bà Anastasia Mashkova tại Việt Nam. Trong thời gian làm việc tại đây, bà đã có nhiều cuộc gặp gỡ và ký kết biên bản ghi nhớ với các đối tác quan trọng như Đại học Thái Nguyên, Khoa Quốc tế của Đại học Lê Quý Đôn và Công ty cổ phần HPT VIỆT NAM.
Từ năm 2023, MEI đã giữ vai trò chủ tịch của Liên hiệp các trường đại học kỹ thuật Nga – Việt, một nền tảng kết nối học thuật bền vững, góp phần đào tạo nhân lực trình độ cao cho ngành năng lượng hạt nhân toàn cầu. Thông tin chi tiết về hoạt động của Liên hiệp được cập nhật tại trang web chính thức: rus-viet-tech-edu.ru.
Việc ra đời của giáo trình “Tính toán các thành phần nhà máy điện hạt nhân bằng SMathStudio” không chỉ mở rộng cơ hội học tập cho sinh viên mà còn củng cố mối quan hệ chiến lược giữa Nga và Việt Nam trong một lĩnh vực được cả hai quốc gia xác định là trọng yếu cho tương lai: năng lượng hạt nhân.
