Vào chiều ngày 10/5, một chương trình nghệ thuật đặc biệt mang tên “Ca khúc Việt – lời Nga” đã được tổ chức tại Trường Đại học Hà Nội. Chương trình không chỉ là dịp để thể hiện những ca khúc nổi tiếng của Việt Nam bằng tiếng Nga, mà còn là lời tri ân dành cho thầy giáo – dịch giả Lê Đức Mẫn, người đã dành hơn 30 năm đời mình để dịch hơn 60 bài hát Việt Nam sang tiếng Nga, góp phần xây dựng cầu nối âm nhạc giữa hai nền văn hóa Việt – Nga.
Chương trình “Ca khúc Việt lời Nga” là một buổi biểu diễn mang đậm tính nghệ thuật và tình cảm. Những ca khúc nổi tiếng của Việt Nam như “Tiến về Hà Nội”, “Nối vòng tay lớn”, “Bài ca Hồ Chí Minh”, “Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui” được hát bằng tiếng Nga đã mang đến một cảm xúc mới lạ và sâu sắc cho người tham dự. Các giai điệu quen thuộc của Việt Nam khi được khoác lên mình ngôn ngữ Nga đã tạo nên một không gian âm nhạc đầy ấn tượng, khiến cho người nghe có thể cảm nhận được sự kết nối văn hóa giữa hai dân tộc.
Điểm nhấn trong chương trình là sự kể lại câu chuyện về hành trình dịch thuật của thầy Lê Đức Mẫn – người đã miệt mài chuyển ngữ những bài hát Việt Nam suốt ba thập kỷ qua. Ông không chỉ là một giảng viên tận tâm tại Khoa Tiếng Nga, Trường Đại học Hà Nội, mà còn là một dịch giả có tâm huyết, đã đem lại cho công chúng Nga những ca khúc Việt Nam qua ngôn ngữ của họ một cách chân thực và đầy cảm xúc.
Chương trình thu hút được sự quan tâm của cộng đồng
Chương trình vinh dự chào đón sự hiện diện của các vị khách quốc tế đến từ Đại sứ quán Pakistan, Belarus và Nga. Đại diện Nhà trường có PGS.TS Phạm Ngọc Thạch, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng trường; PGS.TS Nguyễn Văn Trào, Hiệu trưởng Nhà trường, các thầy cô giáo và đông đảo các anh chị cựu sinh viên, các bạn sinh viên.
Chị Phạm Hải Yến – cựu sinh viên Khoa tiếng Nga, đại diện Ban Tổ chức – chia sẻ: “Chúng tôi tổ chức chương trình không chỉ để bày tỏ lòng tri ân sâu sắc đến người thầy đáng kính – thầy Lê Đức Mẫn, mà còn mong muốn giới thiệu rộng rãi kho tàng âm nhạc Việt Nam đến với cộng đồng quốc tế qua ngôn ngữ Nga. Đây là nỗ lực của các thế hệ học trò nhằm tiếp nối tâm huyết và công trình văn hoá mà thầy Lê Đức Mẫn đã lặng lẽ vun đắp suốt hơn 30 năm.”
Trong lời phát biểu, Hiệu trưởng Nguyễn Văn Trào đã có những suy nghĩ sâu sắc về thầy Lê Đức Mẫn: Thầy có đủ mọi yếu tố mà một dịch giả âm nhạc cần có: sự tinh thông, am hiểu ngôn ngữ Việt – Nga, tình yêu với đất nước và con người, tâm hồn thi sĩ, và sự đồng cảm với văn hóa hai bên. Mỗi ca khúc do thầy dịch là một minh chứng cho sự đồng điệu giữa hai nền văn hóa.
Sự cống hiến thầm lặng của thầy Lê Đức Mẫn
Thầy Lê Đức Mẫn, cựu giảng viên của Đại học Hà Nội, là người tiên phong trong việc dịch các ca khúc Việt sang tiếng Nga. Công việc của ông bắt đầu từ những năm 1990, khi ông chỉ coi đó là một sở thích cá nhân. Tuy nhiên, theo thời gian, điều này đã trở thành một sứ mệnh văn hóa mang đậm ý nghĩa đối với sự giao lưu giữa hai dân tộc. Mỗi bài hát dịch không chỉ là một chuyển ngữ đơn thuần mà còn là một quá trình khắc họa lại cảm xúc và linh hồn của bài hát bằng ngôn ngữ mới, khiến cho người nghe cảm nhận được trọn vẹn tinh thần của bản gốc.
Trong chương trình, thầy Lê Đức Mẫn chia sẻ: “Dịch ca khúc không đơn giản là chuyển ngữ, mà là nghệ thuật truyền cảm xúc. Tôi luôn cố gắng giữ được tinh thần bản gốc để người nghe Nga có thể cảm nhận được lời hát như chính tiếng mẹ đẻ của họ”. Chính sự tỉ mỉ và lòng nhiệt huyết ấy đã giúp thầy xây dựng một công trình âm nhạc giá trị, không chỉ dành riêng cho những người yêu thích tiếng Nga mà còn cho tất cả những ai trân trọng âm nhạc và văn hóa Việt Nam.
Gắn kết hai nền văn hóa qua âm nhạc
Chương trình “Ca khúc Việt lời Nga” không chỉ là một dịp để tri ân thầy Lê Đức Mẫn mà còn là minh chứng cho tình hữu nghị bền vững giữa Việt Nam và Liên bang Nga. Những ca khúc Việt Nam được hát bằng tiếng Nga chính là “nhịp cầu âm nhạc” kết nối hai nền văn hóa, đồng thời khẳng định sự quan tâm đặc biệt của cả hai quốc gia đối với giao lưu văn hóa, giáo dục và khoa học. Cũng trong chương trình, thầy Lê Đức Mẫn đã nhận được những lời tri ân sâu sắc từ các cựu sinh viên, giảng viên và đồng nghiệp.
Hơn 60 bài hát Việt Nam được chuyển ngữ sang tiếng Nga của thầy Lê Đức Mẫn đã trở thành những “cây cầu nối” quan trọng, tạo điều kiện cho người Nga có thể tiếp cận và hiểu sâu hơn về văn hóa âm nhạc của Việt Nam. Đặc biệt, những ca khúc này cũng góp phần thúc đẩy mối quan hệ giao lưu, hợp tác giữa hai dân tộc, giúp tình cảm giữa hai quốc gia trở nên gắn bó hơn.
Kết nối văn hóa bền vững
Đại diện thế hệ sinh viên trẻ, bạn Nguyễn Thị Hoài Thu – sinh viên năm 2 Khoa tiếng Nga chia sẻ: “Khi học và nghe những bài hát Việt Nam được dịch sang tiếng Nga bởi thầy Mẫn, em cảm nhận được sự kết nối văn hoá rất rõ ràng. Đó không chỉ là học ngoại ngữ, mà là học cách yêu hơn đất nước mình, và hiểu hơn một đất nước khác.”
Trong suốt chương trình, các tiết mục âm nhạc đặc sắc lần lượt vang lên, từ Bài ca Hồ Chí Minh đến Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui, đến Chiều đông Matxcơva…, tất cả được thể hiện bằng cả tiếng Việt và tiếng Nga, mang đến trải nghiệm văn hoá đặc biệt cho người tham dự.
Chương trình “Ca khúc Việt lời Nga” không chỉ là dịp tôn vinh một con người cống hiến thầm lặng, mà còn là minh chứng sống động cho sức mạnh kết nối của ngôn ngữ và nghệ thuật. Trong mỗi nốt nhạc, mỗi câu hát được dịch sang tiếng Nga là sự hiện diện của một Việt Nam chủ động lan tỏa văn hóa đến bạn bè quốc tế – bắt đầu từ trái tim của một người thầy, một người nhà giáo ưu tú của Trường Đại học Hà Nội.
Cùng với đó, chương trình này cũng là một lời nhắc nhở về giá trị của sự kiên trì và đam mê trong công việc, cũng như về tầm quan trọng của việc giữ gìn và phát huy những mối quan hệ quốc tế thông qua các hình thức giao lưu văn hóa. Trong thế giới ngày nay, những nỗ lực như vậy vẫn cần thiết hơn bao giờ hết để duy trì sự kết nối giữa các dân tộc, xây dựng sự hiểu biết và tình bạn lâu dài.
