Trong khuôn khổ chuyến công tác tại Liên bang Nga ngày 13/5/2025, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) – Giáo sư Lê Quân đã có buổi làm việc với Giáo sư Alevtina Anatolyevna Chernikova – Giám đốc Đại học Khoa học và Công nghệ Quốc gia (MISIS), một trong những trường đại học hàng đầu của Nga trong lĩnh vực công nghệ, vật liệu và trí tuệ nhân tạo. Cuộc gặp gỡ nhằm mở rộng hợp tác song phương trong đào tạo, nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ tiên tiến.
Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh mối quan hệ hợp tác giáo dục giữa Việt Nam và Nga đang ngày càng phát triển mạnh mẽ. Trước đó chỉ vài ngày, ĐHQGHN đã ký kết thỏa thuận hợp tác với một loạt cơ sở giáo dục danh tiếng của Nga, như Đại học Quốc gia Moskva (MSU), Đại học Quan hệ Quốc tế Moskva (MGIMO), Học viện Tổng thống (RANEPA) và Trường Kinh tế Cao cấp (HSE). Những nỗ lực này thể hiện quyết tâm của ĐHQGHN trong việc nâng tầm hợp tác quốc tế và chủ động hội nhập sâu rộng trong lĩnh vực giáo dục đại học và nghiên cứu khoa học.
Hợp tác toàn diện trong lĩnh vực công nghệ tiên tiến và phát triển tài năng trẻ
Tại buổi làm việc, Giám đốc Lê Quân bày tỏ ấn tượng với cơ sở vật chất hiện đại, hệ thống phòng thí nghiệm và trung tâm nghiên cứu tiên tiến của Đại học Nghiên cứu Khoa học và Công nghệ Quốc gia MISiS. Ông cũng đánh giá cao vai trò của Giáo sư Chernikova trong việc điều hành và đưa MISIS trở thành một trung tâm nghiên cứu – đào tạo công nghệ hàng đầu tại Nga, với mạng lưới đối tác doanh nghiệp rộng lớn và năng lực kết nối hiệu quả giữa lý thuyết và thực tiễn. Đây cũng là mô hình mà ĐHQGHN đang theo đuổi, hướng tới việc xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn liền giữa đào tạo – nghiên cứu – chuyển giao – khởi nghiệp.
Một trong những đề xuất quan trọng của phía ĐHQGHN là mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo, công nghệ lượng tử, vật liệu bán dẫn và năng lượng bền vững. Với thế mạnh vượt trội của MISIS trong những lĩnh vực này, ĐHQGHN kỳ vọng sẽ có thêm nhiều chương trình liên kết đào tạo và nghiên cứu thiết thực, góp phần nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ sinh viên, học viên và nhà khoa học trẻ.
Giám đốc Lê Quân cũng chia sẻ về chương trình Ươm tạo tài năng từ bậc THPT – một mô hình đặc biệt của ĐHQGHN nhằm phát hiện, bồi dưỡng và định hướng nghề nghiệp sớm cho học sinh xuất sắc, từ đó hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ chiến lược phát triển khoa học công nghệ quốc gia. Trong xu thế đó, việc hợp tác với các trường đại học hàng đầu như MISIS sẽ là bước đệm để ĐHQGHN nâng cao chất lượng đào tạo và hội nhập hiệu quả vào mạng lưới giáo dục quốc tế.
Phát triển chương trình tiến sĩ đồng hướng dẫn và trung tâm nghiên cứu liên kết tại Hà Nội
Trong buổi trao đổi, hai bên nhất trí đẩy mạnh đào tạo sau đại học, đặc biệt là các chương trình nghiên cứu sinh phối hợp theo mô hình đồng hướng dẫn. Theo đề xuất từ phía Đại học Khoa học và Công nghệ MISiS, nghiên cứu sinh có thể được đồng hướng dẫn bởi hai giáo sư – một của ĐHQGHN và một của MISIS, cùng tham gia các đề tài nghiên cứu đồng tài trợ và luân chuyển giữa Việt Nam và Nga trong suốt quá trình nghiên cứu. Đây là hình thức đào tạo được nhiều đại học lớn trên thế giới áp dụng nhằm phát triển năng lực nghiên cứu độc lập và khả năng hợp tác xuyên ngành của nghiên cứu sinh.
Giáo sư Lê Quân hoàn toàn đồng tình với đề xuất này và cho rằng mô hình đào tạo tiến sĩ hợp tác sẽ góp phần thiết thực vào việc xây dựng đội ngũ giảng viên và nhà nghiên cứu trẻ tại Việt Nam đạt chuẩn quốc tế. Ông cũng đề nghị MISIS xem xét việc mở rộng mã học bổng từ năm 2025, thay vì đợi đến năm 2026 theo kế hoạch ban đầu, để sinh viên và nghiên cứu sinh ĐHQGHN có thể tham gia sớm vào các chương trình đào tạo chuyên sâu về công nghệ lượng tử và các lĩnh vực khác mà MISIS đang phát triển mạnh.
Một điểm nhấn khác trong chương trình làm việc là việc hai đại học thống nhất đề xuất xây dựng trung tâm nghiên cứu liên kết đặt tại Hà Nội. Trung tâm này sẽ là đầu mối triển khai hợp tác nghiên cứu trong các lĩnh vực công nghệ vật liệu tiên tiến, công nghệ lượng tử và năng lượng tái tạo. Dự kiến, hai bên sẽ tổ chức các chuyến thăm và làm việc định kỳ để xây dựng lộ trình hợp tác, khảo sát hạ tầng nghiên cứu và triển khai các bài giảng chuyên đề, tạo tiền đề cho các chương trình học thuật chung.
Mỗi năm, MISIS dự kiến sẽ tiếp nhận 20 sinh viên tốt nghiệp từ ĐHQGHN theo học các chương trình thạc sĩ và sau đại học theo diện học bổng của Chính phủ Nga – điều này không chỉ tăng cường cơ hội học tập cho sinh viên Việt Nam, mà còn giúp mở rộng mạng lưới nghiên cứu và hợp tác học thuật giữa hai quốc gia.
MISIS – trung tâm nghiên cứu công nghệ hàng đầu của Nga
Được thành lập từ năm 1918 tại Moscow với tên gọi ban đầu là Học viện Luyện kim Moscow, Đại học Khoa học và Công nghệ Quốc gia MISIS có hơn một thế kỷ hình thành và phát triển. Từ năm 2008, MISIS được công nhận là “Đại học nghiên cứu quốc gia” – một danh hiệu danh giá tại Nga chỉ dành cho các trường đại học có năng lực nghiên cứu xuất sắc. Trường hiện là một trong những đại học trọng điểm tham gia Chương trình 5-100, nhằm đưa các đại học Nga vươn tầm thế giới.
MISIS nổi bật với hệ thống cơ sở vật chất hiện đại, gồm hơn 30 trung tâm và phòng thí nghiệm nghiên cứu tiên tiến, trong đó có Trung tâm Công nghệ Nano Quốc gia, Trung tâm Vật liệu Tiên tiến và Trung tâm Trí tuệ Nhân tạo. Trường cũng có quan hệ hợp tác sâu rộng với các tập đoàn lớn như Rosatom, Rusal, Severstal, Gazprom… Các công trình nghiên cứu tại MISIS thường xuyên được đăng trên các tạp chí khoa học danh tiếng như Nature, Science, Materials Today…
Hiện nay, MISIS thu hút sinh viên đến từ hơn 85 quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Những ngành học được sinh viên Việt Nam quan tâm đặc biệt gồm khoa học vật liệu, luyện kim và khai khoáng – những lĩnh vực mang tính ứng dụng cao, phù hợp với nhu cầu phát triển của nền công nghiệp hiện đại.
Hợp tác giáo dục Việt – Nga bước sang giai đoạn mới
Chuyến thăm và làm việc giữa lãnh đạo ĐHQGHN và MISIS là một bước tiến quan trọng trong việc làm sâu sắc hơn mối quan hệ hợp tác giáo dục giữa Việt Nam và Nga. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc hai đại học chủ động tìm kiếm những mô hình hợp tác mới – từ đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh, phát triển chương trình đào tạo liên kết đến xây dựng trung tâm nghiên cứu chung – là bước đi thiết thực để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.
Giáo sư Alevtina Anatolyevna Chernikova khẳng định, MISIS luôn sẵn sàng chào đón sinh viên, học viên và nhà khoa học từ Việt Nam, đồng thời mong muốn tiếp tục đóng góp vào việc phát triển mối quan hệ hữu nghị và hợp tác chiến lược giữa hai nước trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và giáo dục. Hai bên đều tin tưởng rằng, với sự đồng thuận về tầm nhìn và nỗ lực triển khai thực chất, mối quan hệ giữa ĐHQGHN và MISIS sẽ ngày càng phát triển bền vững, góp phần đào tạo thế hệ trí thức toàn cầu cho tương lai.
