Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Liên bang Nga của Tổng Bí thư Tô Lâm và Phu nhân, nhiều hoạt động giao lưu văn hóa, nghệ thuật đã diễn ra, góp phần làm sâu sắc thêm mối quan hệ hữu nghị truyền thống giữa hai dân tộc. Đặc biệt, Phu nhân Ngô Phương Ly đã có các chuyến thăm đầy ý nghĩa đến những cơ sở đào tạo nghệ thuật hàng đầu của Nga – Trường Đại học Mỹ thuật Moscow mang tên V.I. Surikov và Trường Đại học Điện ảnh quốc gia Nga mang tên S.A. Gerasimov (VGIK). Những cuộc gặp gỡ, giao lưu, triển lãm tại đây đã không chỉ gợi lại lịch sử gắn bó trong đào tạo, mà còn mở ra các triển vọng hợp tác văn hóa trong tương lai.
Trường Surikov – cái nôi nghệ thuật của bao thế hệ nghệ sĩ Việt
Được thành lập từ năm 1843, Trường Đại học Mỹ thuật Moscow mang tên V.I. Surikov là một trong những cơ sở đào tạo mỹ thuật lâu đời và danh giá nhất nước Nga. Đây cũng là nơi từng tiếp nhận đào tạo nhiều thế hệ nghệ sĩ Việt Nam tài năng, trong đó có những tên tuổi đã trở thành biểu tượng của mỹ thuật hiện đại Việt Nam như Trần Lưu Hậu, Phùng Quốc Trí, Đào Châu Hải, Nguyễn Quang Vinh hay Nguyễn Phước Sanh.
Trong chuyến thăm trường, Phu nhân Ngô Phương Ly đã tham quan triển lãm “Sắc màu Việt – Nga”, nơi trưng bày những tác phẩm hội họa đặc sắc của nghệ sĩ hai nước. Bà cùng Hiệu trưởng, Nghệ sĩ nhân dân Liên bang Nga – ông Anotoly Alexandrovich Lyubanvin, đã thăm xưởng tranh và trò chuyện cùng các giảng viên, sinh viên. Theo lời chia sẻ của Phu nhân, Surikov không chỉ là cái nôi nuôi dưỡng tài năng nghệ thuật Nga, mà còn là nơi góp phần ươm mầm nhiều gương mặt nổi bật của mỹ thuật Việt Nam. Việc những họa sĩ Việt Nam khắc họa phong cảnh nước Nga bằng sắc màu Á Đông và ngược lại – các tác phẩm Nga thể hiện hình ảnh đất nước Việt Nam – chính là minh chứng rõ nét cho sự thấu hiểu văn hóa và giao hòa nghệ thuật giữa hai dân tộc.
Chuyến thăm cũng đưa Phu nhân đến Bảo tàng quốc gia Tretyakov – một “viên ngọc quý” trong kho tàng di sản nghệ thuật Nga. Với hơn 190.000 tác phẩm được bảo tồn, Tretyakov không chỉ là điểm đến cho những người yêu hội họa mà còn là nơi lưu giữ ký ức văn hóa Nga từ thế kỷ XI đến hiện đại.
VGIK – nơi gìn giữ ký ức và vun đắp tương lai điện ảnh Việt – Nga
Nếu Trường Surikov là cái nôi của hội họa, thì VGIK – Đại học Điện ảnh quốc gia Nga mang tên S.A. Gerasimov – lại là nơi gieo hạt mầm cho nền điện ảnh cách mạng Việt Nam. Được thành lập từ năm 1919, VGIK được coi là trường điện ảnh đầu tiên trên thế giới. Trong hơn một thế kỷ phát triển, nơi đây đã đào tạo trên 15.000 chuyên gia trong lĩnh vực điện ảnh và truyền hình, với sinh viên đến từ hơn 80 quốc gia, trong đó có hơn 140 người Việt.
Phu nhân Ngô Phương Ly đã xúc động khi thăm lại ngôi trường mà cha bà – cố PGS.TS. Nghệ sĩ nhân dân Ngô Mạnh Lân – từng theo học. Ông không chỉ là một nghệ sĩ lớn mà còn là một trong những người đặt nền móng cho hoạt hình Việt Nam. Trong dịp đặc biệt này, nhà trường đã trao tặng bà một bộ hồ sơ học tập và một số kỷ vật của cha bà – những kỷ vật mang đậm hơi thở của một thời kỳ vàng son của nền điện ảnh hai nước. Cầm lại những hiện vật của cha, Phu nhân không giấu nổi xúc động khi nhớ lại tuổi thơ gắn với những câu chuyện, ký ức mà người cha từng kể về nước Nga.
VGIK cũng là nơi góp phần nâng bước nhiều tên tuổi lớn khác của điện ảnh Việt như Bùi Đình Hạc, Nguyễn Khắc Lợi, Nguyễn Thị Hồng Ngát… Những bộ phim như Sao tháng Tám, Hà Nội 12 ngày đêm hay Đường về quê mẹ không chỉ ghi dấu trong lòng người Việt mà còn thể hiện tinh thần học hỏi sâu sắc từ nghệ thuật điện ảnh Nga. Sự kết hợp giữa kỹ thuật, tư duy điện ảnh Nga với bản sắc văn hóa Việt đã tạo nên những tác phẩm có giá trị vượt thời gian, phản ánh một thời kỳ đấu tranh hào hùng và khao khát độc lập, hòa bình của dân tộc.
Trong buổi tiếp Phu nhân, Hiệu trưởng VGIK – Nghệ sĩ nhân dân Vladimir Sergeyevich Malyshev – bày tỏ mong muốn sẽ có thêm nhiều sinh viên Việt Nam sang học tập tại đây trong tương lai. Đồng thời, ông hy vọng hai nước sẽ nối lại các dự án hợp tác sản xuất phim, giao lưu chuyên môn để tiếp nối truyền thống quý báu giữa hai nền điện ảnh.
Nghệ thuật – cầu nối bền vững cho tình hữu nghị Việt – Nga
Những chuyến thăm đầy ý nghĩa này cho thấy nghệ thuật không chỉ là lĩnh vực sáng tạo, mà còn là “nhịp cầu mềm” nhưng vô cùng bền chặt để kết nối những tâm hồn yêu cái đẹp, yêu hòa bình. Các hoạt động giao lưu tại Nga tiếp nối một chuỗi sự kiện văn hóa lớn gần đây như triển lãm tranh của họa sĩ Việt Nam tại Azerbaijan, tiếp đón Phó Chủ tịch Quỹ Heydar Aliyev tại Việt Nam… Tất cả đều nhằm lan tỏa vẻ đẹp của văn hóa Việt ra thế giới và đồng thời thắt chặt quan hệ ngoại giao nhân dân.
Với tầm nhìn hướng đến tương lai, việc nối lại các chương trình đào tạo nghệ thuật, hợp tác làm phim, triển lãm song phương… sẽ là những nền tảng vững chắc để tiếp tục vun đắp tình hữu nghị Việt – Nga. Những chuyến đi như của Phu nhân Ngô Phương Ly không đơn thuần là chuyến thăm mang tính nghi lễ, mà còn mang ý nghĩa gợi nhớ, kết nối và truyền cảm hứng giữa các thế hệ yêu nghệ thuật hai quốc gia.
