Ngày 16/12, Phó thủ tướng Lê Thành Long đã ký Quyết định số 2732/QĐ-TTg phê duyệt đề án tăng cường dạy và học ngoại ngữ giai đoạn 2025-2035, định hướng đến năm 2045. Đây được xem là một bước đi quan trọng trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hướng tới xây dựng một thế hệ trẻ Việt Nam có năng lực ngoại ngữ vững vàng, đủ khả năng hội nhập quốc tế và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.
Trong tổng thể đề án này, tiếng Nga tiếp tục được xác định là một trong những ngoại ngữ cần được duy trì và nâng cao chất lượng giảng dạy. Đặc biệt, việc thí điểm cho học sinh lớp 1 và lớp 2 làm quen sớm với tiếng Nga cho thấy định hướng rõ ràng trong việc bảo tồn và phát huy vai trò của một ngoại ngữ truyền thống, gắn liền với nhiều giá trị về lịch sử, văn hóa, khoa học và hợp tác quốc tế của Việt Nam.
Tiếng Nga trong chương trình thí điểm từ bậc học sớm
Theo nội dung đề án được phê duyệt, trẻ em ngay từ bậc mầm non sẽ được thí điểm làm quen với một số ngoại ngữ. Khi bước vào lớp 1 và lớp 2, học sinh tiếp tục được tiếp xúc sớm với nhiều ngôn ngữ khác nhau, trong đó có tiếng Nga. Cách tiếp cận này phản ánh quan điểm giáo dục hiện đại, coi giai đoạn đầu đời là thời điểm thuận lợi để hình thành nền tảng ngôn ngữ, khả năng nghe – nói và sự tự tin khi tiếp xúc với ngoại ngữ.
Điểm đáng chú ý là, trong khi nhiều ngôn ngữ mới nổi được đưa vào giảng dạy nhằm đáp ứng nhu cầu kinh tế và hội nhập, tiếng Nga vẫn giữ được vị trí riêng trong chính sách ngoại ngữ quốc gia. Đề án nhấn mạnh việc “tiếp tục thí điểm các chương trình làm quen với tiếng Trung Quốc, tiếng Nga, tiếng Pháp, tiếng Đức, tiếng Nhật Bản, tiếng Hàn Quốc đối với học sinh lớp 1, lớp 2”. Điều này cho thấy tiếng Nga không chỉ được nhìn nhận như một ngoại ngữ mang tính truyền thống, mà còn là một công cụ học thuật và khoa học có giá trị lâu dài.
Trong bối cảnh quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Liên bang Nga tiếp tục được duy trì và phát triển trên nhiều lĩnh vực, từ giáo dục – đào tạo, khoa học – công nghệ đến quốc phòng – an ninh, việc tạo điều kiện cho thế hệ trẻ tiếp cận tiếng Nga từ sớm được kỳ vọng sẽ góp phần hình thành đội ngũ nhân lực có khả năng tiếp nối và mở rộng các mối quan hệ hợp tác này trong tương lai.
Duy trì và nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Nga
Không dừng lại ở bậc tiểu học, đề án xác định rõ nhiệm vụ duy trì và nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Nga trong toàn bộ hệ thống giáo dục quốc dân. Cùng với các ngoại ngữ khác, tiếng Nga được đặt trong chiến lược phát triển dài hạn, bảo đảm tính liên thông giữa các cấp học và các trình độ đào tạo.
Đề án nhấn mạnh việc tăng cường dạy ngoại ngữ gắn với các môn học và chuyên ngành, tạo điều kiện để người học sử dụng ngoại ngữ như một công cụ tiếp cận tri thức, khoa học – công nghệ và văn hóa thế giới. Trong định hướng đó, tiếng Nga tiếp tục được xem là ngôn ngữ quan trọng trong nghiên cứu khoa học cơ bản, kỹ thuật, công nghệ cao, y sinh, an ninh và quốc phòng – những lĩnh vực mà Nga có thế mạnh truyền thống và Việt Nam có nhu cầu hợp tác sâu rộng.
Song song với giáo dục phổ thông, các chương trình dạy và học tiếng Nga cũng sẽ được triển khai tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học và giáo dục thường xuyên, bảo đảm phù hợp với nhu cầu của người học và yêu cầu thực tiễn của xã hội. Cách tiếp cận linh hoạt này nhằm giúp tiếng Nga không bị thu hẹp trong phạm vi một số trường chuyên biệt, mà tiếp tục hiện diện trong đời sống học thuật và đào tạo nguồn nhân lực của đất nước.
Giáo viên là giải pháp then chốt cho sự phát triển tiếng Nga
Một trong những nội dung được đề án đặc biệt nhấn mạnh là phát triển đội ngũ giáo viên ngoại ngữ, trong đó có giáo viên tiếng Nga. Đề án xác định đây là giải pháp then chốt quyết định chất lượng và hiệu quả của việc dạy và học ngoại ngữ trong giai đoạn tới.
Theo đó, các nhiệm vụ trọng tâm bao gồm tuyển dụng giáo viên đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn, vị trí việc làm và nhu cầu thực tế; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng năng lực ngoại ngữ và năng lực sư phạm; đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng phân hóa, cá nhân hóa, lấy người học làm trung tâm. Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo trong dạy học ngoại ngữ được coi là xu hướng tất yếu, giúp nâng cao hiệu quả tiếp cận và tạo hứng thú cho người học, trong đó có học sinh làm quen sớm với tiếng Nga.
Đề án cũng yêu cầu nâng cao năng lực cho các cơ sở đào tạo giáo viên, tăng cường phối hợp giữa các trường sư phạm, địa phương và cơ sở giáo dục phổ thông. Việc đào tạo giáo viên tiếng Nga sẽ gắn với nhu cầu sử dụng nhân lực, đồng thời có chính sách phát hiện, thu hút sinh viên giỏi tiếng Nga tham gia giảng dạy, đặc biệt tại các vùng khó khăn và khu vực có nhu cầu đặc thù.
Tầm nhìn đến năm 2045 và vai trò lâu dài của tiếng Nga
Với định hướng đến năm 2045, đề án tăng cường dạy và học ngoại ngữ đặt mục tiêu hình thành một môi trường học tập đa ngôn ngữ, liên thông giữa các bậc học, trong đó mỗi ngoại ngữ đều có vị trí và vai trò phù hợp. Trong bức tranh tổng thể đó, tiếng Nga tiếp tục được xác định là một cầu nối quan trọng trong giáo dục, khoa học và hợp tác quốc tế.
Việc thí điểm giảng dạy tiếng Nga cho học sinh lớp 1, lớp 2 không chỉ mang ý nghĩa đổi mới phương pháp và thời điểm tiếp cận ngoại ngữ, mà còn thể hiện sự kế thừa có chọn lọc các giá trị giáo dục truyền thống. Khi được triển khai bài bản, đồng bộ và gắn với chiến lược phát triển đội ngũ giáo viên, tiếng Nga được kỳ vọng sẽ tiếp tục đóng góp vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh của nguồn nhân lực Việt Nam, đồng thời củng cố nền tảng cho quan hệ hợp tác lâu dài giữa Việt Nam và các quốc gia sử dụng tiếng Nga trong tương lai.
