Ngày 13/12/2025, Đoàn đại biểu Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam do Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) Trần Hồng Thái dẫn đầu đã có chuyến thăm quan trọng tại Liên hợp viện Nghiên cứu hạt nhân (OИЯИ) tại Dubna, Nga. Mục tiêu chuyến thăm là tìm hiểu cơ sở hạ tầng khoa học và các hoạt động nghiên cứu của OИЯИ, đồng thời thảo luận về triển vọng phát triển hợp tác giữa hai bên trong thời gian tới.
Trong buổi làm việc với lãnh đạo OИЯИ, hai bên đã trao đổi về chiến lược phát triển hợp tác trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đặc biệt nhấn mạnh vai trò đào tạo nhân lực chất lượng cao và phát triển nghiên cứu cơ bản và ứng dụng.
Tăng cường hợp tác đào tạo và nghiên cứu giữa Việt Nam và OИЯИ
Ông Grigory Trubnikov, Giám đốc OИЯИ, nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược của quan hệ đối tác với Việt Nam. Ông cho biết: “OИЯИ sở hữu đầy đủ tiềm lực để trở thành một nền tảng quan trọng cho việc đào tạo chuyên gia Việt Nam và triển khai các dự án hợp tác”. Ông cũng chỉ ra rằng, sự gia tăng ổn định của các chuyên gia Việt Nam tại OИЯИ là minh chứng rõ ràng cho mối quan hệ quốc tế bền chặt giữa hai bên. Đồng thời, Giám đốc OИЯИ nhấn mạnh việc phát triển ngành năng lượng nguyên tử tại Việt Nam cần một cách tiếp cận toàn diện, bao gồm không chỉ chuyển giao công nghệ tiên tiến mà còn đào tạo nhân lực và thực hiện nghiên cứu cơ bản lẫn ứng dụng.
Phó Chủ tịch VAST Trần Hồng Thái đánh giá cao các hoạt động quốc tế của OИЯИ và khẳng định tầm quan trọng của sự tham gia của Việt Nam tại Viện. Ông nhấn mạnh: “Việt Nam cực kỳ cần sự hỗ trợ của các bạn để xây dựng mô hình phát triển khoa học – công nghệ hiệu quả nhất cho đất nước”. Ông cũng đề cập đến nhu cầu hình thành một hệ thống đào tạo cân bằng, chú trọng cả sinh viên và các nhà nghiên cứu giàu kinh nghiệm, nhằm giải quyết các thách thức khoa học kỹ thuật đặc thù, trong đó có các lĩnh vực y học, môi trường và công nghệ cao.
Ông Boris Sharkov, Đại diện đặc biệt của Giám đốc OИЯИ về hợp tác quốc tế và với các tổ chức khoa học Nga, chia sẻ về việc tham gia Diễn đàn khoa học – giáo dục “Nga – Việt Nam: 75 năm hợp tác” diễn ra tại Moscow từ 11 đến 13/12. Trong bài tham luận, ông giới thiệu lịch sử hợp tác giữa OИЯИ và Việt Nam, đồng thời mở ra các cơ hội mới cho các dự án nghiên cứu chung. Ông nhấn mạnh: “Các phòng thí nghiệm của OИЯИ quan tâm đến việc đón tiếp ngày càng nhiều chuyên gia Việt Nam vì các kế hoạch của chúng tôi rất tham vọng và đòi hỏi nguồn nhân lực được đào tạo bài bản”.
Cơ hội nghiên cứu và phát triển nhân lực tại OИЯИ
Lê Hồng Khiêm, nhà nghiên cứu cao cấp tại Phòng thí nghiệm Vấn đề Hạt nhân V. P. Jelepov, nhận định OИЯИ là một nền tảng tối ưu để phát triển khoa học Việt Nam. Ông đặc biệt nhấn mạnh các thiết bị thí nghiệm tiên tiến, như tổ hợp tăng tốc NICA, mang lại cơ hội không chỉ cho nghiên cứu cơ bản mà còn cho các nghiên cứu ứng dụng quan trọng đối với Việt Nam.
Ông Lê Hồng Khiêm cho biết, trong hai năm qua, các chuyên gia Việt Nam tại OИЯИ đã thực hiện ba thí nghiệm trên thiết bị IREN (Nguồn Neutron Cộng hưởng) và công bố 10 bài báo khoa học. Trong năm 2026, họ sẽ triển khai nghiên cứu tích cực trên máy gia tốc tuyến tính LINAC-200 và trong tương lai sẽ làm việc tại các trạm ứng dụng của dự án ARIADNA tại NICA. Ông khẳng định: “OИЯИ là nơi tốt nhất để đào tạo các chuyên gia chất lượng cao và thực hiện những nghiên cứu tiên tiến mà hiện chưa thể thực hiện tại Việt Nam”.
Kết thúc chuyến thăm, Giám đốc OИЯИ Grigory Trubnikov bày tỏ sự hài lòng với mối quan hệ hợp tác hiện nay và cảm ơn VAST về sự hỗ trợ đối với Viện và Ủy ban phối hợp OИЯИ–Việt Nam. Ông nhấn mạnh rằng việc xây dựng cơ sở hạ tầng nghiên cứu mới tại Việt Nam sẽ nâng tầm khoa học của đất nước sáng lập OИЯИ, đồng thời tiếp tục củng cố mối quan hệ hợp tác lâu dài, dựa trên lịch sử hợp tác phong phú.
Ngoài Phó Chủ tịch VAST Trần Hồng Thái, đoàn còn gồm các cán bộ từ các trung tâm khoa học lớn của Việt Nam như Viện Hải dương học, Viện Vật liệu, Viện Sinh học, Viện Khoa học và Công nghệ về năng lượng và môi trường, cùng các nhà ngoại giao của Đại sứ quán Việt Nam tại Nga và sinh viên Việt Nam tại OИЯИ. Đại diện OИЯИ tham dự gồm Giám đốc Grigory Trubnikov, Boris Sharkov và Phó trưởng phòng Hợp tác Quốc tế Irek Suleymanov.
Chuyến thăm kết thúc bằng việc đoàn khảo sát trực tiếp tổ hợp tăng tốc NICA tại Phòng thí nghiệm Vật lý năng lượng cao V. I. Veksler – A. M. Baldin và họp mặt với nhóm các nhà khoa học Việt Nam đang làm việc tại OИЯИ, mở ra triển vọng hợp tác nghiên cứu sâu rộng và bền vững trong tương lai.
