Ngày 1/11/2025, Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) đã tổ chức thành công Hội thảo khoa học quốc tế 2025 với chủ đề “Dạy – học và nghiên cứu ngôn ngữ, văn hóa Nga tại Việt Nam”. Sự kiện được tổ chức kết hợp hai hình thức trực tiếp và trực tuyến qua nền tảng Zoom Meeting, nhân dịp kỷ niệm 70 năm thành lập Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Nga – một dấu mốc đặc biệt trong hành trình hình thành và phát triển của ngành Nga học tại Việt Nam.
Hội thảo đã quy tụ đông đảo các chuyên gia, nhà nghiên cứu và giảng viên đến từ Việt Nam và Liên bang Nga, tạo nên một diễn đàn học thuật uy tín, góp phần thúc đẩy hợp tác, giao lưu và phát triển nghiên cứu Nga học trong bối cảnh toàn cầu hóa.
Những phát biểu khai mạc đầy ý nghĩa
Tham dự hội thảo, về phía Trường Đại học Ngoại ngữ – ĐHQGHN có Phó Hiệu trưởng Hoa Ngọc Sơn, Phó Hiệu trưởng Lâm Quang Đông, Trưởng khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Nga Phạm Dương Hồng Ngọc cùng đại diện các đơn vị trong trường. Về phía khách mời quốc tế, hội thảo vinh dự đón tiếp ông Ivan Sergeevich Nesterov – Phó Đại sứ Liên bang Nga tại Việt Nam, cùng các giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, chuyên gia đến từ nhiều cơ sở đào tạo trên thế giới.
Trong bài phát biểu khai mạc, Phó Hiệu trưởng Hoa Ngọc Sơn nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt của hội thảo khi diễn ra đúng dịp kỷ niệm 70 năm thành lập Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Nga. Ông khẳng định: “Trong bối cảnh đất nước đang tiến hành cải cách, đặc biệt là với nhiều quyết sách lớn mang tầm chiến lược trong nghiên cứu khoa học và giáo dục đào tạo ra đời, chúng ta đang nắm giữ những cơ hội hiếm có để cùng nhau bứt phá và phát triển mạnh mẽ.”
Phó Hiệu trưởng cũng khẳng định vai trò của ngôn ngữ Nga trong giáo dục quốc tế, khi nhiều thế hệ sinh viên Việt Nam vẫn lựa chọn tiếng Nga như một cầu nối để tiếp cận tri thức, khoa học và văn hóa nhân loại.
Cũng tại buổi lễ, ông Ivan Sergeevich Nesterov, Phó Đại sứ Liên bang Nga tại Việt Nam, bày tỏ niềm vinh dự khi được tham dự hội thảo nhân dịp trọng đại này. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì và phát triển ngành Nga học tại Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa, đồng thời bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới những nhà Nga ngữ học Việt Nam: “Tôi xin gửi lời tri ân tới các nhà Nga ngữ học tại Việt Nam, những người đã và đang cống hiến hết mình để giữ gìn ngọn lửa đam mê và truyền cảm hứng cho thế hệ sinh viên trẻ theo đuổi việc học tập tiếng Nga.”
Ông bày tỏ hy vọng rằng sự hợp tác giữa các cơ sở giáo dục hai nước sẽ tiếp tục mở rộng, góp phần củng cố mối quan hệ truyền thống tốt đẹp giữa Việt Nam và Liên bang Nga.
Những tham luận khoa học sâu sắc và đa chiều
Mở đầu phiên toàn thể, NGƯT Vũ Thế Khôi (Trường Đại học Hà Nội) đã trình bày báo cáo “Trang sử bị lãng quên của ngành Nga học tại Việt Nam”. Bài tham luận gợi lại quá trình hình thành, phát triển của ngành, đồng thời tri ân các thế hệ giảng viên, học giả đã đặt nền móng cho giao lưu văn hóa Việt – Nga. Ông nhấn mạnh ý nghĩa của việc “nhìn lại quá khứ để hiểu rõ giá trị của hiện tại” và đã trao tặng một số tác phẩm của mình cho Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Nga cũng như cho Trường Đại học Ngoại ngữ – ĐHQGHN.
Tiếp nối chương trình, GVC Britov Igor Viktorovich đến từ Đại học nghiên cứu quốc gia “Trường Kinh tế cao cấp” đã trình bày báo cáo “Bản dịch tiếng Nga các tác phẩm văn học nghệ thuật Việt Nam của các nhà Nga ngữ học Việt Nam phản ánh sự khác biệt về loại hình và văn hóa giữa hai ngôn ngữ”. Ông tập trung phân tích hình ảnh Việt Nam qua bản dịch tiếng Nga, đồng thời so sánh các đặc trưng văn hóa, thẩm mỹ và tư duy nghệ thuật của hai dân tộc. Bài tham luận gây ấn tượng mạnh với những ví dụ sinh động từ Nhật ký Đặng Thùy Trâm hay Truyện Kiều, cho thấy dịch thuật không chỉ là công cụ ngôn ngữ mà còn là “cầu nối, cuộc đối thoại giữa hai tâm hồn nghệ sĩ”.
Khép lại phiên toàn thể là báo cáo chung của ba diễn giả: PGS. TSKH Boguslavskaya Vera Vasilevna, TS. Ratnikova Albertina Germanovna (Viện Tiếng Nga quốc gia mang tên A.S. Pushkin) và TS. Khuông Thị Thu Trang (Trường Đại học Ngoại ngữ – ĐHQGHN). Bài tham luận “Thế giới quan ngôn ngữ Nga và Việt Nam trong các bài nhận xét, đánh giá trên Internet: nghiên cứu đối chiếu” mang lại góc nhìn mới về sự giao thoa ngôn ngữ trong thời đại số. Nhóm tác giả đã phân tích hàng nghìn mẫu ngôn ngữ của giới trẻ Việt – Nga trên mạng xã hội và báo chí điện tử, qua đó chỉ ra sự biến đổi trong tư duy, biểu đạt và tiếp nhận văn hóa.
Phần hỏi đáp sau đó diễn ra sôi nổi, với nhiều câu hỏi xoay quanh việc giảng dạy, dịch thuật và giao lưu văn hóa giữa hai nước. Không khí cởi mở, học thuật đã tạo điều kiện cho nhiều ý tưởng và hướng nghiên cứu mới được gợi mở.
Ba tiểu ban chuyên đề và định hướng phát triển Nga học tại Việt Nam
Sau phiên toàn thể, hội thảo được chia thành ba tiểu ban chuyên đề:
- Công nghệ hiện đại và đổi mới trong giảng dạy tiếng Nga như một ngoại ngữ.
- Nghiên cứu và giảng dạy ngôn ngữ, văn hóa và văn học Nga.
- Hợp tác giáo dục Việt – Nga và đào tạo tiếng Nga chuyên ngành.
Tại các tiểu ban, hơn 20 báo cáo khoa học của các giảng viên, nghiên cứu sinh trong và ngoài nước đã được trình bày. Nhiều bài tham luận gợi mở hướng đi mới trong giảng dạy tiếng Nga, khai thác sâu hơn giá trị văn học – nghệ thuật Nga trong bối cảnh toàn cầu hóa. Các cuộc trao đổi và phản biện diễn ra sôi nổi, góp phần khơi dậy niềm đam mê nghiên cứu và lan tỏa tình yêu đối với văn hóa Nga trong cộng đồng học thuật Việt Nam.
Hội thảo khoa học quốc tế 2025 “Dạy – học và nghiên cứu ngôn ngữ, văn hóa Nga tại Việt Nam” không chỉ là sự kiện học thuật có giá trị chuyên môn cao, mà còn là minh chứng cho tình hữu nghị bền chặt giữa hai dân tộc Việt – Nga. Sự kiện đã góp phần củng cố mối quan hệ hợp tác trong lĩnh vực giáo dục, mở ra những hướng đi mới trong nghiên cứu và giảng dạy tiếng Nga tại Việt Nam – nơi ngôn ngữ không chỉ là công cụ giao tiếp, mà còn là cầu nối của tri thức, văn hóa và tình bạn lâu dài giữa hai quốc gia.
