Ngày 1 tháng 10 năm 2025, đoàn đại biểu đến từ Việt Nam đã có chuyến thăm chính thức Viện Liên hợp Nghiên cứu Hạt nhân (JINR) tại thành phố Dubna, Liên bang Nga. Chuyến công tác này đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực tăng cường hợp tác khoa học – công nghệ giữa Việt Nam và JINR, đồng thời mở ra nhiều triển vọng phát triển trong lĩnh vực khoa học cơ bản, công nghệ hạt nhân và đào tạo nhân lực chất lượng cao.
Thành phần đoàn bao gồm lãnh đạo và cán bộ của các tổ chức khoa học trọng điểm thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST), trong đó có Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH), Viện Khoa học vật liệu, Viện Hóa học, Viện Sinh học và Viện Hải dương học. Đặc biệt, ông Nguyễn Việt Hùng – Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học, Giáo dục, Văn hóa – Xã hội thuộc Văn phòng Chính phủ cũng tham gia đoàn công tác, cho thấy tính chất chiến lược của chuyến đi lần này.
Thăm cơ sở hạ tầng khoa học hiện đại tại Dubna
Chương trình làm việc của đoàn Việt Nam bắt đầu bằng chuyến tham quan các phòng thí nghiệm và cơ sở nghiên cứu then chốt của JINR. Đoàn đã tới thăm Phòng thí nghiệm sinh học phóng xạ, khu thực nghiệm của lò phản ứng xung IBR-2M thuộc Phòng thí nghiệm vật lý nơtron mang tên I.M. Frank, cũng như Trung tâm vật lý ứng dụng thuộc Phòng thí nghiệm phản ứng hạt nhân mang tên G.N. Flerov.
Các địa điểm này là nơi đang triển khai nhiều nghiên cứu tiên phong trong lĩnh vực vật lý hạt nhân, sinh học phóng xạ và công nghệ ứng dụng. Sự tiếp cận trực tiếp với hạ tầng nghiên cứu hiện đại đã mang lại cho phía Việt Nam cái nhìn sâu sắc về cách tổ chức và vận hành hệ thống nghiên cứu khoa học tại JINR.
Buổi chiều cùng ngày, đoàn đã có buổi làm việc chính thức với đại diện lãnh đạo và các nhà khoa học của JINR tại hội trường khách sạn “Dubna”. Tham dự phía JINR có ông Sergey Nedelko – Chánh văn phòng khoa học, ông Yegor Lychagin – Giám đốc Phòng thí nghiệm vật lý nơtron, ông Alexander Bugay – Giám đốc Phòng thí nghiệm sinh học phóng xạ, cùng các lãnh đạo phụ trách hợp tác quốc tế, nhân sự và đào tạo.
Tại buổi gặp, Giáo sư Trần Đại Lâm – Giám đốc Viện Khoa học vật liệu – đã nhấn mạnh mục tiêu chính của chuyến công tác: “Mục tiêu hàng đầu của chúng tôi là tìm hiểu mô hình phát triển của JINR để có thể nghiên cứu khả năng áp dụng tại Việt Nam. Điều quan trọng là phải hiểu được cách thức xây dựng hạ tầng khoa học hiện đại cũng như hệ thống đào tạo nhân lực. Việt Nam đã đưa ra quyết định xây dựng các lò phản ứng hạt nhân mới, và trong bối cảnh đó, vai trò của giáo dục và phát triển năng lực trở nên đặc biệt quan trọng. Chúng tôi kỳ vọng nhận được sự hỗ trợ từ JINR”.
Đoàn Việt Nam cũng trình chiếu một đoạn video giới thiệu vai trò của khoa học trong sự phát triển công nghệ quốc gia, nhấn mạnh các lĩnh vực ưu tiên như vật lý cơ bản và ứng dụng, sinh học phóng xạ, y sinh học, vật liệu học, công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, điện tử và công nghệ bán dẫn. Đoạn video khẳng định: “Nghiên cứu cơ bản là chìa khóa cho bước đột phá khoa học – công nghệ của Việt Nam. Không có nền tảng khoa học vững chắc, sẽ không thể tạo ra các sản phẩm và công nghệ thực sự đổi mới”.
Hướng tới hợp tác thực chất và dài hạn
Tiếp nối chương trình, ông Sergey Nedelko đã trình bày chi tiết về hoạt động nghiên cứu và hợp tác quốc tế của JINR, bày tỏ sự trân trọng trước định hướng phát triển khoa học của Việt Nam. Ông chia sẻ: “Việc các bạn nghiêm túc suy nghĩ về hướng đi cho Viện Hàn lâm Khoa học quốc gia là điều rất đáng quý. Chúng ta cần duy trì liên lạc chặt chẽ và cùng thảo luận về các kế hoạch chiến lược trong tương lai. JINR luôn sẵn sàng hỗ trợ tối đa cho các thành viên và đối tác của Viện”.
Giáo sư Đinh Thị Mai Thanh – Hiệu trưởng USTH – cũng trình bày video về hoạt động khoa học và đào tạo của trường, nhấn mạnh mối quan tâm hàng đầu hiện nay của Việt Nam: “Ngày nay, Việt Nam không chỉ tập trung vào phát triển năng lượng hạt nhân và khoa học cơ bản, mà còn đặc biệt chú trọng đến việc đào tạo nhân lực trình độ cao cho các lĩnh vực này. Vì vậy, chúng tôi mong muốn mở rộng cơ hội cho sinh viên USTH được thực tập và thực hiện nghiên cứu tại Dubna, bởi chúng tôi hiểu điều này có ý nghĩa sống còn đối với sự phát triển của đất nước”.
Trong phần thảo luận, hai bên đã đề cập đến nhiều cơ chế hợp tác tiềm năng. Ông Yegor Lychagin đề xuất khai thác chương trình người dùng trên lò phản ứng IBR-2 và các hoạt động thực tập quốc tế cho sinh viên. Ông khẳng định: “Cách khởi đầu hợp tác đáng tin cậy nhất chính là xác định rõ ràng những mục tiêu khoa học chung”.
Bà Otilia-Ana Kulikov – Trưởng phòng Hợp tác quốc tế của JINR – cũng gợi ý tổ chức các buổi giảng bài cho sinh viên Việt Nam do các nhà khoa học JINR thực hiện, cũng như phối hợp tổ chức hội thảo trực tuyến song phương. Theo bà, các hoạt động này không chỉ giúp phát hiện sở thích nghiên cứu của giới trẻ, mà còn là tiền đề để hình thành các dự án nghiên cứu mới.
Kết thúc buổi làm việc, Giáo sư Trần Đại Lâm thay mặt đoàn đại biểu bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc tới JINR vì đã tổ chức chuyến thăm một cách chu đáo, đồng thời nhấn mạnh tiềm năng khoa học to lớn của Viện – nơi Việt Nam đã có một lịch sử hợp tác lâu dài và đầy ý nghĩa.
Ông Sergey Nedelko tổng kết: “Việt Nam, với tư cách là thành viên đầy đủ của JINR, có tiềm năng rất lớn để mở rộng hợp tác và thiết lập mạng lưới thông qua việc thu hút thêm nhiều trung tâm nghiên cứu và trường đại học”.
Chuyến thăm không chỉ củng cố mối quan hệ truyền thống giữa hai bên mà còn mở đường cho các dự án hợp tác khoa học thực chất, hướng tới tương lai lâu dài và bền vững. Trong bối cảnh toàn cầu ngày càng chú trọng vào khoa học công nghệ như động lực phát triển, sự kết nối giữa Việt Nam và các trung tâm nghiên cứu quốc tế như JINR càng trở nên cần thiết và có ý nghĩa chiến lược hơn bao giờ hết.
