Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện và phát triển trí tuệ nhân tạo (AI), các trường đại học Nga dần trở thành lựa chọn ưu tiên của sinh viên Việt Nam – những người tìm kiếm nền tảng khoa học vững chắc và cơ hội tiếp cận công nghệ tiên tiến.
Nếu như Việt Nam đang cần nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực AI, công nghệ thông tin, an ninh mạng, kỹ thuật số ứng dụng, thì Nga – một cường quốc khoa học – lại có bề dày hàng thập kỷ trong đào tạo kỹ thuật và nghiên cứu công nghệ. Sự hội tụ giữa nhu cầu của Việt Nam và thế mạnh đào tạo của Nga đang mở ra một hướng hợp tác chiến lược mới, nơi hai quốc gia không chỉ chia sẻ kinh nghiệm, mà còn cùng đào tạo thế hệ kỹ sư, chuyên gia công nghệ tương lai.
Theo Cơ quan Rossotrudnichestvo, hiện có hơn 1.000 sinh viên Việt Nam mỗi năm theo học tại các trường đại học Nga theo diện học bổng chính phủ. Từ năm 2024, mô hình triển lãm mới “Các trường Đại học Nga – Lựa chọn tốt nhất” đã giúp mở rộng phạm vi tiếp cận, thu hút tới 10.000 sinh viên Việt Nam mỗi năm trên khắp cả nước.
Sự kiện Triển lãm giáo dục “Các trường Đại học Nga – Lựa chọn tốt nhất”, khai mạc tại Hà Nội ngày 27/10, là minh chứng rõ ràng cho xu hướng đó. Triển lãm quy tụ các trường đại học kỹ thuật hàng đầu của Nga, từ Moscow, St. Petersburg đến Tomsk, cùng hàng nghìn học sinh – sinh viên Việt Nam quan tâm đến du học trong các ngành mũi nhọn như AI, khoa học máy tính, kỹ thuật phần mềm, an ninh mạng.
Không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu học bổng, triển lãm còn được ví như “bản đồ kết nối” giữa chiến lược phát triển công nghệ của Việt Nam và năng lực đào tạo chuyên sâu của Nga, hướng đến hình thành thế hệ kỹ sư có nền tảng vững chắc về toán học, vật lý và lập trình – những yếu tố cốt lõi cho nền kinh tế số.
Khi các trường đại học Nga trở thành trung tâm đào tạo nhân lực AI cho Việt Nam
Tại triển lãm, bà Popova Ksenia, Phó Giám đốc Trung tâm Sinh viên Quốc tế, Khoa Hợp tác Quốc tế, Đại học Công nghệ Quốc gia Moscow “STANKIN”, nhấn mạnh: “Sự hợp tác giữa các quốc gia có thể mở rộng trong rất nhiều lĩnh vực, trong đó có một lĩnh vực vừa rộng lớn vừa đầy thách thức. Đó là giáo dục kỹ thuật, nơi chúng ta nói cùng một ngôn ngữ – ngôn ngữ của đổi mới và sáng tạo. Ở STANKIN, chúng tôi đặc biệt chú trọng phát triển trí tuệ nhân tạo và chế tạo máy móc kỹ thuật số, những công nghệ có thể ứng dụng trong mọi lĩnh vực, từ sản xuất ô tô đến hệ thống vũ trụ. Chế tạo máy móc kỹ thuật số chính là mục tiêu phát triển tương lai của chúng tôi.”
STANKIN hiện cung cấp các chương trình đào tạo toàn diện từ cử nhân đến tiến sĩ, giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Nga, với khoa dự bị quốc tế thu hút sinh viên từ hơn 70 quốc gia. Riêng năm nay, đã có 24 sinh viên Việt Nam trúng tuyển vào chương trình dự bị – con số phản ánh sức hút ngày càng tăng của các ngành kỹ thuật Nga với giới trẻ Việt Nam.
Không chỉ chú trọng đào tạo lý thuyết, STANKIN còn xây dựng mạng lưới doanh nghiệp đối tác, giúp sinh viên thực tập, tham gia các dự án thực tế và tiếp cận môi trường làm việc chuyên nghiệp.
“Để hỗ trợ quá trình đó, chúng tôi đang phát triển một mạng lưới các doanh nghiệp đối tác, nơi sinh viên có thể thực tập và tiếp cận môi trường làm việc thực tế. Qua đó, họ có thể tích lũy kinh nghiệm, hiểu rõ hơn về định hướng nghề nghiệp, và chuẩn bị tốt hơn cho công việc sau khi tốt nghiệp,” bà Popova cho biết.
Nếu STANKIN được ví như “trái tim công nghệ của Moscow”, thì Đại học Tổng hợp Quốc gia Tomsk (TSU) lại được xem là “trung tâm đổi mới của Siberia”. Ông Artem Rykun, Phó Hiệu trưởng phụ trách Hợp tác Quốc tế của TSU, cho rằng: “Điểm mạnh nổi bật của TSU, đó là Trung tâm Trí tuệ Nhân tạo. Trung tâm này chuyên nghiên cứu và ứng dụng Big Data cũng như toán học ứng dụng, và đây chính là một trong những hướng mà sinh viên có thể theo đuổi khi đến với chúng tôi.”
Tại TSU, sinh viên được tham gia phòng thí nghiệm nghiên cứu ngay từ năm thứ ba, đặc biệt là trong các lĩnh vực AI, dữ liệu lớn và kỹ thuật phần mềm.
“Tại TSU, sinh viên không chỉ học lý thuyết trong giảng đường mà còn được tham gia vào các phòng thí nghiệm nghiên cứu ngay từ năm thứ ba. Trung tâm Trí tuệ Nhân tạo thường xuyên tiếp nhận sinh viên thực tập. Các bạn sinh viên có thể thực tập tại đây trong sáu tháng, một năm, hoặc lâu hơn. Và thực chất, họ được xem như thành viên chính thức của nhóm nghiên cứu. Ngoài ra, chúng tôi còn có nhóm nghiên cứu Dữ liệu lớn, nơi sinh viên có thể phát triển kỹ năng chuyên môn trong môi trường làm việc thực tế,” ông Rykun nói.
Một minh chứng cụ thể là sinh viên Việt Nam Nguyễn Minh Sơn, người vừa hoàn thành chương trình Kỹ thuật Phần mềm tại TSU, thực tập tại Trung tâm Dữ liệu Lớn và hiện đang làm việc tại Tập đoàn Viettel – ví dụ điển hình cho hiệu quả của mô hình đào tạo gắn kết giữa học thuật và thực tiễn.
TSU cũng duy trì hợp tác chiến lược với Huawei trong nghiên cứu phần mềm và trí tuệ nhân tạo. Sau 5 năm hợp tác, Huawei đã công nhận Tomsk là trung tâm hợp tác tốt nhất của họ tại Nga, một minh chứng cho uy tín của trường trong lĩnh vực công nghệ cao.
Tương lai hợp tác giáo dục Việt – Nga: cùng hướng tới nền kinh tế tri thức
Việt Nam đang hướng tới mục tiêu đến năm 2030, kinh tế số sẽ đóng góp ít nhất 30% GDP, trong khi Nga cũng đang triển khai mạnh mẽ các chương trình quốc gia về kinh tế kỹ thuật số và AI. Cả hai quốc gia cùng chia sẻ một tầm nhìn: phát triển công nghệ chỉ bền vững khi đầu tư đúng vào con người, nền tảng của mọi đổi mới.
Những chương trình hợp tác giáo dục như triển lãm “Các trường Đại học Nga – Lựa chọn tốt nhất” không chỉ là nơi giới thiệu học bổng, mà còn là cầu nối văn hóa – khoa học, thúc đẩy sự gắn kết giữa sinh viên, giảng viên và các nhà nghiên cứu hai nước.
Với các chương trình đào tạo tiên tiến, gắn kết giữa AI và kỹ thuật số, giữa học thuật và thực tiễn, Nga đang dần trở thành đối tác chiến lược trong hành trình Việt Nam tiến vào kỷ nguyên công nghiệp 4.0. Đây không chỉ là cơ hội học tập, mà còn là cánh cửa mở ra tương lai hợp tác đổi mới sáng tạo, nơi tri thức và công nghệ cùng song hành vì sự phát triển bền vững của cả hai quốc gia.
