Sáng ngày 4/10/2025, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) đã long trọng tiếp đón đoàn công tác từ Trường Đại học Kinh tế Cao cấp (HSE) của Nga tại trụ sở Tòa nhà Trung tâm. Chuyến thăm đánh dấu một bước tiến mới trong quan hệ hợp tác khoa học – công nghệ giữa hai bên, đặc biệt trong các lĩnh vực đang định hình tương lai như toán học, khoa học máy tính, trí tuệ nhân tạo (AI) và viễn thông.
Phái đoàn HSE do bà Valeriia Gorbacheva – Trưởng phòng Dự án chiến lược đa phương – dẫn đầu. Đại diện phía VAST là TS. Nguyễn Hoàng Dương – Phó Trưởng Ban Hợp tác quốc tế – chủ trì buổi tiếp, cùng với sự tham dự của đại diện các đơn vị nghiên cứu và đào tạo chủ chốt như Viện Toán học, Viện Công nghệ Thông tin, Học viện Khoa học và Công nghệ, Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH) và Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển công nghệ cao.
“Chúng tôi đánh giá cao năng lực nghiên cứu và chất lượng đào tạo của HSE, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ tiên tiến như AI, khoa học máy tính và viễn thông. Đây là cơ sở vững chắc để hai bên phát triển hợp tác chiến lược lâu dài và hiệu quả”, TS. Nguyễn Hoàng Dương nhấn mạnh.
Thế mạnh công nghệ và khoa học của HSE
Trường Đại học Kinh tế Cao cấp (HSE) là một trong những cơ sở đào tạo công lập hàng đầu tại Nga, nổi bật không chỉ trong lĩnh vực kinh tế và khoa học xã hội mà còn có vị trí đáng kể về công nghệ cao, đặc biệt là khoa học máy tính, toán học và AI. Hiện trường có khoảng 47.000 sinh viên và nghiên cứu sinh, trong đó gần 10.000 là sinh viên quốc tế đến từ hơn 100 quốc gia.
Trong những năm gần đây, khoa Khoa học Máy tính và Toán học của HSE đã liên tục được các bảng xếp hạng quốc tế ghi nhận và đánh giá cao. Đáng chú ý, liên minh các công ty công nghệ hàng đầu của Nga – mà tiêu biểu là Yandex – đã công nhận HSE là trường đại học tốt nhất trong lĩnh vực này tại Nga, với mức đánh giá A++.
Một minh chứng rõ nét cho chất lượng đào tạo của HSE là thành tích vô địch tại cuộc thi lập trình quốc tế ICPC năm 2023 – một trong những sân chơi uy tín nhất toàn cầu dành cho sinh viên công nghệ.
Không chỉ nổi bật về đào tạo, HSE còn sở hữu năng lực nghiên cứu mạnh mẽ. Trường là một trong sáu đơn vị tại Nga được chính phủ chọn để thành lập Trung tâm Nghiên cứu AI Quốc gia. Trung tâm này có nhiệm vụ phát triển các ứng dụng AI trong các lĩnh vực thiết yếu như y học, kinh tế và sinh thái. Ngoài ra, HSE cũng đang dẫn đầu trong nghiên cứu và phát triển công nghệ viễn thông thế hệ mới, đặc biệt là công nghệ 6G và mạng lưới kết nối vệ tinh – mặt đất.
Hệ thống hơn 10 phòng thí nghiệm chuyên sâu đẳng cấp quốc tế của HSE, như phòng phân tích dữ liệu lớn hợp tác cùng máy gia tốc hạt lớn tại Thụy Sĩ, hay phòng thí nghiệm đồng hành cùng Yandex, cho thấy định hướng kết hợp giữa nghiên cứu cơ bản và ứng dụng thực tiễn – điều mà VAST đang hướng đến.
Thúc đẩy hợp tác chiến lược giữa Việt Nam và Nga
Tại buổi tiếp, hai bên đã cùng trao đổi về các cơ hội hợp tác cụ thể, từ các chương trình nghiên cứu chung đến đào tạo nhân lực chất lượng cao và trao đổi học thuật.
Một điểm sáng trong hợp tác hiện tại là dự án “Tính linh hoạt và các phương pháp tính toán” (Flexibility and computational method) giữa HSE và Viện Toán học Việt Nam. Dự án tập trung vào hình học đại số, kết hợp giữa lý thuyết toán học thuần túy và ứng dụng tính toán, với mục tiêu xây dựng một phần mềm mã nguồn mở cùng cơ sở dữ liệu trong năm tới. Đây là minh chứng cho định hướng hợp tác chuyên sâu và thực chất giữa hai bên.
Ngoài ra, hai bên cũng thống nhất kế hoạch thúc đẩy trao đổi học thuật, tổ chức hội thảo trực tuyến thường kỳ và đặc biệt là kế hoạch tổ chức hội nghị khoa học chung tại Nga vào năm 2026. HSE hiện có nhiều chương trình trao đổi sinh viên và đào tạo song bằng với các đại học danh tiếng toàn cầu, tạo điều kiện thuận lợi để sinh viên và nhà nghiên cứu Việt Nam tiếp cận môi trường học thuật quốc tế chất lượng cao.
TS. Anna Tyshetskaya – đại diện HSE – nhấn mạnh: “HSE sẵn sàng mở rộng hợp tác với VAST, coi đây là một trong những ưu tiên chiến lược trong tiến trình quốc tế hóa của nhà trường”.
Buổi làm việc kết thúc bằng nghi thức trao quà lưu niệm và chụp ảnh kỷ niệm giữa hai đoàn. Sau đó, đoàn HSE đã có chuyến thăm thực địa tại Viện Toán học và Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH) để tìm hiểu thêm về năng lực nghiên cứu, đào tạo cũng như các cơ hội hợp tác tiềm năng.
Hợp lực vì những đột phá khoa học
Chuyến thăm lần này không chỉ mang tính chất ngoại giao mà còn là bước đi chiến lược, khẳng định quyết tâm của cả hai phía trong việc kết nối tri thức, công nghệ và con người để cùng xây dựng những giá trị mới cho khoa học và xã hội.
Với nền tảng nghiên cứu vững chắc của VAST và thế mạnh ứng dụng công nghệ của HSE, sự kết hợp giữa hai bên được kỳ vọng sẽ mở ra nhiều đột phá trong nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia, đồng thời làm sâu sắc thêm quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Liên bang Nga trong lĩnh vực khoa học và công nghệ.
