Một trong những chủ đề trung tâm tại phiên họp mở rộng của Hội đồng Hiệu trưởng các trường đại học Nga (RSR), do Hiệu trưởng Đại học Quốc gia Moskva mang tên M.V. Lomonosov – ông Viktor Sadovnichy – chủ trì, là việc cải cách kỳ tuyển sinh đại học trong bối cảnh nước Nga đang từng bước triển khai mô hình giáo dục đại học mới.
Tại cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Khoa học Nga, ông Valery Falkov đã trình bày báo cáo tổng kết chiến dịch tuyển sinh năm học 2025/26, đồng thời chia sẻ kế hoạch cho mùa tuyển sinh tiếp theo vào năm học 2026/27. Theo ông, việc đổi mới phương thức tuyển sinh sẽ là yếu tố then chốt trong việc triển khai hiệu quả mô hình giáo dục đại học mới đang được Nga thử nghiệm.
“Vấn đề quan trọng nhất trong việc triển khai có chất lượng mô hình giáo dục đại học mới chính là thay đổi phương thức tuyển sinh đại học. Điều này liên quan đến nhiều khía cạnh – từ việc phân bổ chỉ tiêu tuyển sinh đến hoàn thiện cơ chế hỗ trợ thí sinh có quyền lợi đặc biệt, cũng như xem xét lại các nguyên tắc trong tuyển sinh hệ tự túc. Nhiệm vụ chung của chúng ta là thực hiện công tác truyền thông một cách cẩn trọng và rõ ràng để giải thích các thay đổi này”, ông Valery Falkov nhấn mạnh trước các thành viên tham dự.
Tuyển sinh đại học ngày càng mở rộng và hướng đến nhu cầu xã hội
Bộ trưởng Falkov cho biết trong năm học 2025/26, tổng cộng 441.900 chỉ tiêu ngân sách (miễn học phí) đã được phân bổ cho các chương trình cử nhân, chuyên gia và giáo dục đại học cơ bản – một con số ấn tượng với tỷ lệ lấp đầy lên đến 99,6% trong kỳ tuyển sinh vừa qua. Kết quả tuyển sinh cho các chương trình thạc sĩ và tiến sĩ sẽ được công bố sau.
Một điểm nhấn trong mùa tuyển sinh này là việc tăng đáng kể số lượng hồ sơ vào các chương trình thuộc mô hình giáo dục đại học mới đang được thí điểm. Nếu như năm trước, số lượng hồ sơ là 173.000 thì năm nay đã tăng lên đến 269.400 hồ sơ – cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn từ phía học sinh và phụ huynh.
Ngoài ra, gần 29.000 thí sinh đã được tuyển sinh theo diện chỉ tiêu đặc biệt, chiếm 55,1% tổng số chỉ tiêu loại này. Luật Giáo dục Nga quy định tỷ lệ này phải chiếm tối thiểu 10% trong tổng số chỉ tiêu ngân sách, và đã có 328 trường đại học vượt ngưỡng quy định. Bộ trưởng Falkov đã gửi lời cảm ơn đến các hiệu trưởng vì sự tham gia trực tiếp và tích cực vào công tác tuyển sinh diện đặc biệt.
Hướng tới tuyển sinh minh bạch, sát thực tiễn và gắn với thị trường lao động
Đối với mùa tuyển sinh 2026/27, ông Valery Falkov cho biết sẽ có nhiều điểm đổi mới đáng chú ý, đặc biệt trong việc mở rộng các ngành kỹ thuật mà thí sinh bắt buộc phải thi môn Vật lý trong kỳ thi quốc gia. Cụ thể, sẽ có thêm 25 ngành kỹ thuật mới được bổ sung vào danh sách này.
Một thay đổi quan trọng khác liên quan đến việc kiểm soát chỉ tiêu tuyển sinh hệ tự túc. Từ năm học mới, số lượng chỉ tiêu hệ này tại mỗi trường sẽ được xác định dựa trên mức trung bình của ba năm gần nhất. Quy định này đặc biệt nhằm vào các ngành đã dư thừa nhân lực trên thị trường lao động, trong khi các ngành xã hội quan trọng và đang thiếu hụt – như y tế, giáo dục – sẽ không bị ảnh hưởng.
Bộ trưởng cũng nhấn mạnh đến việc cải tiến cơ chế tuyển sinh theo diện “chỉ tiêu đặt hàng” từ các doanh nghiệp. Theo đó, từ năm học mới, toàn bộ chỉ tiêu diện này sẽ được xác định dựa trên các đề xuất cụ thể từ phía nhà tuyển dụng, đồng nghĩa với việc mỗi chỉ tiêu sẽ gắn với một đơn vị sử dụng lao động, một trường cụ thể và một ngành đào tạo nhất định. Điều này kỳ vọng sẽ tăng vai trò và trách nhiệm của các doanh nghiệp trong việc hoạch định nguồn nhân lực tương lai.
Ngoài ra, thí sinh sẽ có thể tiếp cận thông tin về chỉ tiêu diện đặt hàng ngay từ tháng Tư – sớm hơn nhiều so với trước đây – giúp họ có thêm thời gian chuẩn bị và định hướng rõ ràng hơn trong quá trình chọn trường, chọn ngành.
Mở rộng quy mô thử nghiệm mô hình giáo dục đại học mới
Kết thúc bài phát biểu, ông Valery Falkov cho biết Bộ Giáo dục Nga đang lên kế hoạch mở rộng số lượng các trường đại học tham gia vào dự án thí điểm triển khai mô hình giáo dục đại học mới. Tiêu chí lựa chọn sẽ dựa trên mức độ sẵn sàng chuyển đổi của các trường, kết quả tham gia các dự án liên bang cũng như hiệu quả của mùa tuyển sinh vừa qua. Song song đó, danh mục các chương trình đào tạo thuộc mô hình thí điểm cũng sẽ được mở rộng.
Với định hướng cải cách tuyển sinh gắn liền với thực tiễn, tăng cường trách nhiệm xã hội và thúc đẩy chất lượng, Bộ Giáo dục Nga đặt mục tiêu không chỉ nâng cao tính minh bạch và công bằng trong tiếp cận giáo dục đại học, mà còn đảm bảo rằng hệ thống giáo dục sẽ thực sự đáp ứng nhu cầu phát triển của nền kinh tế và xã hội trong dài hạn.
