Ngày 8/9 vừa qua, tại Trung tâm Văn học phương Đông thuộc Thư viện Quốc gia Nga ở Moskva, đã diễn ra một buổi lễ trang trọng khi đại diện Bảo tàng Hồ Chí Minh (Việt Nam) được trao tặng một hiện vật quý: cuốn sách “Đại hội Quốc tế Cộng sản toàn thế giới lần thứ V” xuất bản năm 1925, trong đó in các bài phát biểu của Nguyễn Ái Quốc – Chủ tịch Hồ Chí Minh sau này.
Điều làm nên giá trị đặc biệt của món quà này không chỉ nằm ở tính chất tư liệu lịch sử, mà còn ở hành trình tìm kiếm và tinh thần kính trọng sâu sắc của những người trao tặng. Cuốn sách được tìm và mua lại bởi Pavel Bolshkov, sinh viên trường Đại học Quan hệ quốc tế Moskva (MGIMO), trực thuộc Bộ Ngoại giao Nga. Pavel hiện đang học tiếng Việt và là người từng thực tập tại Bảo tàng Hồ Chí Minh ở Hà Nội. Chính anh đã chủ động tìm kiếm cuốn sách với ý định ban đầu là làm quà tặng cho Tổng Bí thư Tô Lâm nhân chuyến thăm Nga hồi tháng 5/2025. Tuy nhiên, do thời gian gấp rút, cuốn sách không kịp trao đến tay lãnh đạo cao nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam, nên Pavel và giảng viên của mình – bà Svetlana Glazunova – đã quyết định trao tặng cho Bảo tàng Hồ Chí Minh tại Việt Nam.
Giảng viên Svetlana Glazunova là con gái của cố nhà Việt Nam học nổi tiếng Evgheni Glazunov – người có nhiều đóng góp trong việc giới thiệu Việt Nam tới công chúng Nga. Bà là người hỗ trợ và đồng hành cùng Pavel trong việc tìm kiếm, xác thực và giới thiệu cuốn sách quý này. Đồng thời, việc trao tặng được thực hiện với sự kết nối, hỗ trợ từ Quỹ thúc đẩy phát triển hợp tác Nga-Việt “Truyền thống và Hữu nghị”.
Một tài liệu quý cho nghiên cứu và bảo tồn di sản Hồ Chí Minh
Cuốn sách được Nhà xuất bản quốc gia Moskva in năm 1925, dày gần 1.000 trang, là tập hợp các bài phát biểu của các đại biểu tại Đại hội lần thứ V Quốc tế Cộng sản, diễn ra từ ngày 17/6 đến 8/7/1924 tại Moskva. Đại hội quy tụ 504 đại biểu đến từ 49 Đảng Cộng sản và Đảng Công nhân, đại diện cho hơn 1,3 triệu đảng viên trên toàn thế giới. Nguyễn Ái Quốc tham dự đại hội với tư cách đảng viên Đảng Cộng sản Pháp và mang đến một tham luận quan trọng về cách mạng các nước thuộc địa, trong đó ông đã thể hiện rõ khát vọng giải phóng dân tộc Việt Nam và các dân tộc bị áp bức nói chung.
Điểm đáng chú ý là cuốn sách này được in ở dạng “tốc ký”, tức là ghi lại lời phát biểu gần như nguyên văn, ít biên tập, phản ánh trung thực không khí chính trị và những nội dung được thảo luận tại Đại hội. Theo bà Svetlana Glazunova, đây là một chi tiết giúp tăng thêm giá trị tư liệu của cuốn sách đối với giới nghiên cứu và công tác bảo tàng.
Phát biểu tại buổi lễ tiếp nhận, Phó Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh, bà Đỗ Thị Thu Hằng, chia sẻ: “Cuốn sách không chỉ có giá trị lịch sử sâu sắc mà còn là minh chứng sống động cho tư tưởng cách mạng, tầm vóc quốc tế và vai trò của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong phong trào cộng sản và công nhân thế giới”.
Bà cũng nhấn mạnh rằng tuy Bảo tàng đã có lưu trữ một số bài viết của Bác trong cuốn sách này, nhưng việc chúng xuất hiện trong một tác phẩm đồ sộ như vậy – và là bản in từ năm 1925 – khiến tài liệu trở nên đặc biệt quý giá. Nó góp phần làm phong phú thêm kho tư liệu của Bảo tàng, phục vụ cho nghiên cứu, giáo dục và giới thiệu về cuộc đời, sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Giới trẻ Nga và lòng kính trọng dành cho Hồ Chí Minh
Sự kiện trao tặng cuốn sách không chỉ là một hoạt động mang tính chất học thuật hay ngoại giao văn hóa. Nó còn thể hiện một cách sâu sắc tình cảm của giới trẻ Nga – những người sinh ra sau thời kỳ chiến tranh – dành cho Chủ tịch Hồ Chí Minh và lịch sử cách mạng Việt Nam.
Pavel Bolshkov chia sẻ rằng từ nhỏ đã được nghe kể rất nhiều về Chủ tịch Hồ Chí Minh – vị lãnh tụ kiệt xuất của dân tộc Việt Nam. Anh bày tỏ sự kính trọng và ngưỡng mộ sâu sắc đối với Người. Trong thời gian thực tập tại Bảo tàng Hồ Chí Minh ở Hà Nội, Pavel đã nhiều lần tới viếng Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh để thể hiện lòng thành kính. Anh cho biết việc góp phần mang lại một tư liệu quý cho bảo tàng là niềm tự hào lớn lao và là cách để anh tiếp nối truyền thống hữu nghị giữa hai dân tộc.
Buổi lễ cũng có sự tham dự của nhiều sinh viên Nga, đặc biệt là những người đang học tiếng Việt. Họ không chỉ đến để chứng kiến lễ trao tặng, mà còn bày tỏ sự quan tâm đến di sản của Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng như lịch sử Việt Nam. Tại sự kiện, bà Glazunova cũng giới thiệu thêm nhiều tài liệu quý mà Trung tâm Văn học phương Đông đang lưu trữ, liên quan đến sự nghiệp của Hồ Chí Minh và lịch sử thành lập Bảo tàng Hồ Chí Minh.
Sự hiện diện và đóng góp của thế hệ trẻ Nga trong các hoạt động văn hóa – lịch sử như thế này là minh chứng cho mối quan hệ bền chặt và đầy tình nghĩa giữa hai nước Việt – Nga, đồng thời phản ánh sức sống lâu dài của tư tưởng và hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh trong lòng bạn bè quốc tế.
