Sáng ngày 13/8/2025, con tàu phá băng hạt nhân “Năm mươi năm chiến thắng” đã chính thức rời cảng Murmansk (Nga), bắt đầu hải trình đặc biệt mang tên “Phá băng tri thức” hướng về Bắc Cực. Trong làn gió lạnh giá giữa biển băng mênh mông, lá cờ đỏ sao vàng của Việt Nam tung bay kiêu hãnh trên boong tàu, ghi dấu sự hiện diện của tuổi trẻ Việt Nam trong hành trình khám phá nơi tận cùng của Trái đất.
Chuyến đi năm nay diễn ra trong bối cảnh đặc biệt, kỷ niệm 80 năm ngành công nghiệp hạt nhân Liên bang Nga và 500 năm hình thành tuyến đường biển phía Bắc – một trong những tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất trên Bắc Băng Dương. Tham gia hành trình là 66 học sinh xuất sắc đến từ 21 quốc gia, cùng các nhà khoa học, giáo viên, chuyên gia trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân và phát triển bền vững.
Đại diện duy nhất của Việt Nam góp mặt trong chuyến thám hiểm này là em Nguyễn Nam Sơn, học sinh lớp 10A6 Trường THPT Trần Phú – Hoàn Kiếm, Hà Nội. Nam Sơn đã giành giải cao trong cuộc thi “Năng lượng hạt nhân vì hòa bình”, được tổ chức bởi Cơ quan Năng lượng hạt nhân Nga. Đây không chỉ là phần thưởng cho thành tích học tập và nghiên cứu của em, mà còn là cơ hội quý giá để đại diện cho thanh thiếu niên Việt Nam trong một chương trình mang tầm vóc quốc tế.
Khám phá vùng đất cực Bắc bằng trí tuệ và bản lĩnh
Chương trình “Phá băng tri thức” được tổ chức thường niên kể từ năm 2019 dưới sự bảo trợ của Bộ Khoa học và Giáo dục Liên bang Nga cùng Cơ quan Năng lượng hạt nhân Rosatom. Mỗi năm, con tàu “Năm mươi năm chiến thắng” lại đưa những học sinh, giáo viên và nhà khoa học trẻ tới Bắc Cực – nơi được coi là điểm đến khắc nghiệt nhất nhưng cũng ẩn chứa nhiều giá trị khoa học và tiềm năng phát triển bền vững.
Năm 2025, để được tham gia hải trình này, các học sinh đã phải trải qua nhiều vòng tuyển chọn khắt khe. Trong số 66 gương mặt ưu tú, có 46 em đến từ các tỉnh thành của Nga và 20 em đến từ 20 quốc gia khác trên thế giới, trong đó có Việt Nam.
Nguyễn Nam Sơn chia sẻ đây là cơ hội quý giá để em được tiếp xúc trực tiếp với các nhà khoa học quốc tế, tìm hiểu về nghiên cứu năng lượng hạt nhân, môi trường vùng cực và quan trọng hơn cả là được đặt chân tới một phần lãnh thổ mà ít người có dịp chạm tới. Đó cũng là dịp để tuổi trẻ Việt Nam thể hiện khát vọng vươn xa, dấn thân tìm tòi tri thức trong thời đại toàn cầu hóa.
Con tàu biểu tượng công nghệ và tinh thần khám phá
Được hạ thủy từ năm 1993, tàu “Năm mươi năm chiến thắng” là chiếc phá băng hạt nhân thứ 8 do Nhà máy đóng tàu Baltic chế tạo, trực thuộc Tập đoàn Năng lượng hạt nhân Liên bang Nga. Đây là phiên bản hoàn thiện nhất của dòng tàu “Artika” – từng đi vào lịch sử khi mở đường cho các nhà thám hiểm đặt chân tới Bắc Cực từ hơn nửa thế kỷ trước.
Với chiều dài hơn 159 mét, rộng trên 30 mét, tàu có thiết kế mũi hình thìa đặc trưng để phá băng hiệu quả. Trang bị hai lò phản ứng hạt nhân công suất lớn, tàu có thể đạt vận tốc tối đa 21,4 hải lý/giờ (tương đương gần 40 km/giờ) và phá lớp băng dày tới 5 mét – điều kiện lý tưởng để di chuyển trong vùng cực.
Đặc biệt, hệ thống điều khiển kỹ thuật số, công nghệ an toàn hạt nhân và bảo vệ sinh học tiên tiến đảm bảo tàu tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn kỹ thuật và môi trường do Cơ quan Giám sát kỹ thuật quốc gia Nga quy định. Ngoài nhiệm vụ mở đường cho tàu hàng theo tuyến biển Bắc, “Năm mươi năm chiến thắng” còn phục vụ các chuyến thám hiểm khoa học và du lịch quốc tế.
Sự kiện hải trình năm 2025 càng thêm ý nghĩa khi diễn ra trong bối cảnh ngành công nghiệp hạt nhân Nga đánh dấu 80 năm phát triển, đồng thời tôn vinh tuyến hàng hải phía Bắc – biểu tượng của ý chí chinh phục thiên nhiên và phát triển bền vững trong điều kiện khắc nghiệt.
Niềm tự hào của thanh niên Việt Nam trên bản đồ tri thức toàn cầu
Sự xuất hiện của lá cờ đỏ sao vàng trên boong tàu giữa đại dương băng giá không chỉ mang tính biểu tượng mà còn là một thông điệp đầy cảm hứng: tuổi trẻ Việt Nam sẵn sàng hòa mình vào dòng chảy tri thức toàn cầu, tự tin hội nhập, dấn thân trong những lĩnh vực khoa học – công nghệ tiên tiến nhất của thế giới.
Việc Nguyễn Nam Sơn được chọn tham gia hải trình “Phá băng tri thức” là một minh chứng cụ thể cho sự phát triển của thế hệ học sinh Việt Nam – thông minh, bản lĩnh và mang tinh thần quốc tế. Những hành trình như vậy không chỉ làm giàu thêm vốn sống và tri thức cá nhân, mà còn đóng vai trò kết nối văn hóa, khoa học giữa các dân tộc.
Giữa khung cảnh băng tuyết lạnh giá của Bắc Cực, sự hiện diện của Việt Nam – dù là qua một cá nhân, một lá cờ – cũng mang theo hơi ấm của tinh thần dân tộc, của khát vọng khám phá và chinh phục tri thức. Đó là hình ảnh đẹp, gợi nhắc về những điều tốt đẹp mà giáo dục, khoa học và tuổi trẻ có thể cùng nhau tạo dựng nên.
Trong tương lai, hy vọng sẽ có thêm nhiều học sinh Việt Nam được tiếp cận với các chương trình quốc tế chất lượng cao như “Phá băng tri thức”, từ đó nâng cao năng lực hội nhập và đóng góp cho cộng đồng khoa học toàn cầu. Sự tham gia của Nam Sơn trong hành trình này chắc chắn sẽ là nguồn cảm hứng cho nhiều bạn trẻ đang ấp ủ ước mơ vươn xa bằng chính tri thức và nỗ lực của mình.
