Sinh ra trong một gia đình không theo nghệ thuật, nhưng Phương Mai lại sớm bộc lộ năng khiếu âm nhạc và nuôi dưỡng đam mê theo năm tháng. Từ những ngày đầu học tập tại Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội, cô đã không ngừng nỗ lực rèn luyện, từng bước khẳng định bản thân với giải Nhất Cuộc thi hát Thính phòng – Nhạc kịch toàn quốc lần thứ 4 năm 2009. Thành công này đã mở ra một cánh cửa mới, đưa Phương Mai đến với Khoa Thanh nhạc, chính thức bắt đầu hành trình chuyên nghiệp.
Những năm học tập và giảng dạy tại trường giúp cô tích lũy nhiều kinh nghiệm, học hỏi từ các nghệ sĩ lớn như nhạc sĩ An Thuyên, nhạc sĩ Đức Trịnh, NSND Dương Minh Đức, NSND Hà Thủy. Nhưng có lẽ dấu mốc quan trọng nhất đến vào năm 2011, khi cô được cử sang Liên bang Nga theo học ngành thanh nhạc tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Gnesin, một ngôi trường danh tiếng và giàu truyền thống ở thủ đô Matxcơva.
“Khi nhận quyết định đi học ở Nga, tôi vừa vui, vừa có chút lo lắng. Bởi tôi vừa mới lập gia đình, bộn bề bao nỗi lo toan cho cuộc sống. Nhưng được gia đình ủng hộ, tôi lên đường sang Nga học tập, với tâm thế vững vàng hơn. Nhìn lại chặng đường đã qua, đây thực sự là một dấu mốc quan trọng trong sự nghiệp của bản thân”, Phương Mai chia sẻ.
Những ngày đầu nơi đất khách không tránh khỏi những khó khăn: xa gia đình, khác biệt văn hóa, rào cản ngôn ngữ. Nhưng với ý chí mạnh mẽ, cô đã vượt qua tất cả nhờ sự hỗ trợ của bạn bè, thầy cô, và đặc biệt là bà giáo Natalia Dmitrievna – người đã dìu dắt Phương Mai những ngày đầu nơi đất khách. Chính sự nghiêm khắc và tận tụy của người thầy Nga ấy đã trở thành nguồn động lực lớn giúp Phương Mai bền bỉ trên hành trình chinh phục đỉnh cao nghệ thuật.
Vươn xa bằng giọng hát và trái tim yêu nước Nga
Sở hữu chất giọng soprano hiếm có, Phương Mai nhanh chóng ghi dấu ấn tại các cuộc thi âm nhạc quốc tế. Năm 2013, cô giành giải Nhì Cuộc thi Âm nhạc cổ điển quốc tế – Concours Mùa thu Rachmaninov lần thứ 14 tại Matxcơva, trở thành ca sĩ Việt Nam đầu tiên đoạt giải cao tại sân chơi danh giá này. Bốn năm sau, năm 2017, cô tiếp tục giành giải Nhất tại cuộc thi Âm nhạc Liên bang Nga lần thứ 45 tổ chức ở Xanh Peterburg.
Một trong những kỷ niệm khó quên nhất với cô là khi cùng chồng – Thiếu tá Dương Đại Lâm, nghệ danh Tùng Lâm, công tác tại Trường Đại học VHNTQĐ và cũng sang Nga học – tham dự cuộc thi Âm nhạc Quốc tế lần thứ 5 dành cho giáo viên âm nhạc tại Warsaw, Ba Lan. “Khi biết có cuộc thi, vợ chồng tôi đã dành hết số tiền tiết kiệm, chi phí sinh hoạt để sang Ba Lan tham gia. Với tôi, đây là quyết định táo bạo. Bởi, việc đăng ký, hoàn thiện thủ tục dự thi và luyện tập diễn ra trong thời gian rất ngắn, khoảng cách xa xôi khi di chuyển”, cô xúc động kể lại. Dù gặp nhiều trở ngại, từ thời gian chuẩn bị ngắn, đến khác biệt về ngôn ngữ và văn hóa, hai vợ chồng vẫn quyết tâm “mang chuông đi đánh xứ người”, và kết quả ngọt ngào là giải Nhì cuộc thi âm nhạc có tính chuyên môn cao này.
Nhận bằng thạc sĩ, chị tiếp tục hoàn thành chương trình đào tạo sau thạc sĩ ở Nga. Trở về nước và tiếp tục nhận nhiệm vụ công tác tại Trường Đại học VHNTQĐ, năm 2019, Thiếu tá Đỗ Thị Phương Mai được bổ nhiệm vị trí Chủ nhiệm Khoa Thanh nhạc, tiếp tục những cống hiến về nghệ thuật cũng như đào tạo cho nhà trường.
Sau 7 năm miệt mài học tập và khổ luyện tại Nga, năm 2018, Phương Mai trở về nước, mang theo hành trang là những kiến thức âm nhạc quý giá và niềm đam mê cháy bỏng. Trở lại giảng dạy tại Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội, cô tiếp tục truyền lửa cho các thế hệ học trò, đồng thời không ngừng tham gia các hoạt động nghệ thuật trong và ngoài nước.
“Tôi muốn mang những kinh nghiệm trong phương pháp sư phạm được học tập tại trường Âm nhạc Gnesin và những kiến thức mình có về giảng dạy cho học trò của trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội, nơi có bạn bè, đồng nghiệp và học trò luôn ủng hộ, động viên trong suốt quá trình tôi học tập bên nước ngoài”, Phương Mai chia sẻ với đầy cảm xúc.
Cất tiếng hát từ trái tim yêu nước Nga
Năm 2020, cô được bổ nhiệm làm Chủ nhiệm khoa Thanh nhạc của Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội, tiếp tục hành trình cống hiến cả chuyên môn lẫn tâm huyết cho sự nghiệp đào tạo nghệ thuật. Cũng trong năm này, cô là thành viên chủ chốt của “Đội quân văn hoá” Việt Nam tham gia Hội thao Quân sự Quốc tế (Army Games) tại Nga. Với phần trình diễn thành công ca khúc “Talyanochka” bằng tiếng Nga, Phương Mai đã giành giải Ba cá nhân cuộc thi “Đội quân Văn hoá”, góp phần vào thành tích chung của đội tuyển Việt Nam.
Không chỉ biểu diễn ở những sự kiện đặc biệt trong và ngoài nước, Phương Mai còn dành thời gian nghiên cứu chuyên sâu về nghệ thuật hát nhạc Nga. Một trong những kết quả nổi bật là đề tài khoa học “Phương pháp biểu diễn các ca khúc Nga tiêu biểu”, trong đó cô đặc biệt chú trọng đến ca khúc “Tình yêu như một giấc mơ” (Любовь, похожая на сон) của nhạc sĩ Igor Krutoy – tác phẩm mà cô đã trình diễn rất thành công tại nhiều sân khấu giao lưu văn hóa giữa Việt Nam và Nga.
Với chất giọng truyền cảm, phong cách biểu diễn chuyên nghiệp và một tình yêu mãnh liệt dành cho nước Nga, Phương Mai luôn biết cách chạm đến trái tim khán giả. Cô không chỉ là nghệ sĩ biểu diễn, mà còn là sứ giả văn hóa, góp phần kết nối tình hữu nghị giữa hai dân tộc Việt – Nga qua từng câu hát.
Tình yêu với nước Nga, như cô từng tâm sự, là “như một giấc mơ”, nhưng là giấc mơ có thật. Một giấc mơ mà mỗi lần bước lên sân khấu, Phương Mai đều thắp sáng bằng những thanh âm da diết, chân thành. Giọng hát của cô không chỉ là biểu hiện của tài năng, mà còn là lời tri ân, là trái tim yêu mà cô dành trọn cho nước Nga – nơi đã chắp cánh cho hành trình nghệ thuật bay cao, bay xa.
