Trong bối cảnh nền kinh tế Nga đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động trầm trọng và dân số sụt giảm nhanh chóng, cơ hội nghề nghiệp và định hướng tương lai dành cho sinh viên, du học sinh Việt Nam tại Nga – cũng như những người đang cân nhắc du học hoặc làm việc tại đây – đang mở ra những triển vọng rõ rệt hơn bao giờ hết.
Nga đối mặt khủng hoảng lao động quy mô lớn
Theo tờ Le Monde (Pháp), nền kinh tế Nga cần bổ sung khoảng 10 triệu lao động từ nay đến năm 2030 để duy trì ổn định hoạt động sản xuất và vận hành kinh tế, đặc biệt trong điều kiện chiến sự và các lệnh cấm vận từ phương Tây vẫn đang gây sức ép lên nhiều lĩnh vực.
Nguyên nhân chính của tình trạng thiếu hụt nhân lực bắt nguồn từ làn sóng nghỉ hưu ồ ạt của thế hệ lao động lớn tuổi, xung đột địa chính trị kéo dài, và tỷ lệ sinh thấp. Số liệu từ Cơ quan Thống kê Liên bang Nga (Rosstat) cho thấy, chỉ riêng từ năm 2007 đến 2021, nước này đã mất gần 5,8 triệu lao động. Đến mùa xuân năm 2024, Nga thiếu khoảng 1,86 triệu lao động – một con số phản ánh rõ nhu cầu cấp thiết mà các doanh nghiệp và ngành công nghiệp Nga đang đối mặt.
Tỷ lệ thất nghiệp tại Nga hiện chỉ ở mức 2,2% – thấp kỷ lục – nhưng đây lại là biểu hiện rõ ràng cho thấy nguồn cung lao động trong nước đang không còn đủ để đáp ứng nhu cầu sản xuất và vận hành xã hội.
Để giải quyết tình trạng thiếu hụt, Chính phủ Nga đang tích cực mở cửa thu hút lao động nước ngoài. Năm 2024, Nga đã tuyển dụng khoảng 47.000 lao động quốc tế, chủ yếu từ các quốc gia châu Á như Trung Quốc, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ và Serbia. Trong đó, Ấn Độ được coi là “đối tác tự nhiên” của Nga trong lĩnh vực lao động công nghiệp – gợi mở một định hướng mà Việt Nam hoàn toàn có thể cân nhắc tiếp cận.
Cơ hội rộng mở cho sinh viên và du học sinh Việt Nam tại Nga
Đối với sinh viên và du học sinh Việt Nam, đặc biệt là những người đang học tập, thực tập hoặc làm nghiên cứu tại các trường đại học ở Nga, tình hình hiện tại có thể xem là một cơ hội đặc biệt. Không chỉ có cơ hội tìm kiếm việc làm sau tốt nghiệp ngay tại Nga, mà còn có khả năng được ưu tiên tiếp cận các chương trình tuyển dụng hoặc thị thực lao động dài hạn mà chính phủ Nga đang thúc đẩy.
Ở chiều ngược lại, nếu trước đây sinh viên Việt Nam tại Nga thường phải quay về nước ngay sau khi hoàn thành khóa học do giới hạn về cơ hội nghề nghiệp và pháp lý, thì giờ đây – với việc thiếu hụt nhân lực diễn ra trên quy mô lớn – cục diện đã thay đổi. Nhiều khả năng các du học sinh có trình độ đại học và sau đại học, đặc biệt trong các ngành kỹ thuật, công nghệ, y tế và xây dựng sẽ được tạo điều kiện để ở lại làm việc lâu dài.
Một điểm đáng lưu ý khác là nền tảng văn hóa, lịch sử và mối quan hệ truyền thống tốt đẹp giữa Việt Nam – Nga. Nhiều thế hệ trí thức, kỹ sư và chuyên gia Việt Nam đã từng học tập và làm việc tại Liên Xô (trước đây) và nay là Liên bang Nga. Điều này tạo nên một cầu nối không chỉ về mặt ngôn ngữ mà còn cả tâm lý xã hội – một lợi thế mà du học sinh Việt Nam có thể tận dụng.
Cần chủ động nắm bắt cơ hội từ hai phía
Tuy nhiên, cơ hội chỉ thật sự mang lại giá trị nếu có sự chuẩn bị và chính sách phù hợp từ cả hai phía. Phía Việt Nam, các cơ quan quản lý giáo dục và lao động cần có chiến lược rõ ràng trong việc định hướng, tư vấn và hỗ trợ du học sinh khi tiếp cận thị trường việc làm tại Nga. Các chương trình hợp tác đào tạo, liên kết học bổng, trao đổi nghiên cứu cũng cần được đẩy mạnh.
Về phía du học sinh, việc trang bị đầy đủ kiến thức chuyên môn, nâng cao khả năng ngôn ngữ tiếng Nga và thích nghi với môi trường làm việc quốc tế là yếu tố then chốt để nắm bắt cơ hội định cư hoặc phát triển nghề nghiệp tại Nga.
Trong bối cảnh mà các nước phương Tây đang ngày càng siết chặt chính sách thị thực và thị trường lao động trở nên cạnh tranh, việc nhìn về Nga – một quốc gia đang thiếu lao động và có mối quan hệ truyền thống tốt đẹp với Việt Nam – là lựa chọn cần được cân nhắc nghiêm túc.
Trong khi Nga đang nỗ lực tìm kiếm nguồn nhân lực để duy trì đà tăng trưởng và ổn định kinh tế, thì Việt Nam – với nguồn lao động trẻ, được đào tạo tốt – hoàn toàn có thể đóng vai trò tích cực trong việc hợp tác, hỗ trợ và cùng phát triển. Với chiến lược hợp lý, đây không chỉ là cơ hội cho từng cá nhân sinh viên, mà còn là cơ hội cho sự kết nối lâu dài giữa hai quốc gia.
