Tại Diễn đàn Thanh niên toàn cầu Kazan lần thứ IV, diễn ra ngày 29 tháng 8 năm 2025, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Khoa học Liên bang Nga – ông Valery Falkov – đã có bài phát biểu quan trọng tại phiên toàn thể, trong đó nhấn mạnh chiến lược của Nga nhằm thu hút tài năng trẻ, bao gồm cả sinh viên quốc tế, tham gia vào các lĩnh vực khoa học – kỹ thuật tiên tiến.
Diễn đàn năm nay quy tụ hơn 200 đại biểu đến từ 46 quốc gia, bao gồm các bộ trưởng, nhà ngoại giao, chuyên gia học thuật, nhà báo, doanh nhân và thủ lĩnh các phong trào thanh niên, tạo nên một không gian đối thoại đa phương hiếm có, với trọng tâm là giáo dục, văn hóa và truyền thông.
Hệ sinh thái học thuật ngày càng rộng mở với sinh viên quốc tế
Trong bài phát biểu của mình, ông Falkov công bố một sáng kiến mới: từ năm nay, Nga chính thức triển khai hệ thống hỗ trợ tài chính dưới hình thức cấp học bổng dành riêng cho sinh viên nước ngoài có năng lực vượt trội. Gói hỗ trợ này bao gồm chi phí vé máy bay, chỗ ở, bảo hiểm y tế và một khoản trợ cấp định kỳ.
Sáng kiến này là một phần trong nỗ lực lớn hơn của chính phủ Nga nhằm tăng cường sức hấp dẫn của hệ thống giáo dục đại học. Kể từ năm 2021, nước này đã khởi động chương trình xây dựng mạng lưới khuôn viên đại học hiện đại trên khắp các vùng miền. Dự kiến đến năm 2036, sẽ có ít nhất 40 khuôn viên như vậy được đưa vào sử dụng, góp phần tạo ra môi trường học tập chất lượng cao, thu hút ngày càng nhiều sinh viên quốc tế.
Thực tế đã chứng minh xu hướng đó: hiện có khoảng 415.000 sinh viên nước ngoài đang theo học tại các trường đại học Nga. Ông Falkov khẳng định rằng đây là tín hiệu cho thấy uy tín học thuật của Nga ngày càng được khẳng định trên bình diện toàn cầu.
Không chỉ quan tâm đến sinh viên, chính phủ Nga còn đầu tư mạnh vào việc thu hút các nhà khoa học hàng đầu quốc tế. Một ví dụ điển hình là chương trình “megagrant” – được xem là công cụ hiệu quả trong việc mời gọi các nhà nghiên cứu xuất sắc từ khắp nơi trên thế giới đến làm việc tại các trường đại học và viện nghiên cứu của Nga.
Nga mong muốn xây dựng nền giáo dục vừa khai phóng vừa nuôi dưỡng lòng yêu nước
Trước phiên họp toàn thể, Bộ trưởng Valery Falkov đã có cuộc gặp riêng với lãnh đạo các đoàn đại biểu nước ngoài tham dự hội nghị. Tại buổi tiếp xúc này, ông chia sẻ quan điểm rằng hệ thống giáo dục đại học của Nga không chỉ tập trung vào chất lượng học thuật, mà còn hướng đến việc hình thành bản lĩnh công dân và lòng yêu nước nơi mỗi sinh viên:
“Chúng tôi xây dựng hệ thống giáo dục đại học theo hướng để, cùng với việc nhận được một nền giáo dục tốt, các bạn trẻ còn trở thành những người yêu nước thực thụ của đất nước mình,” ông Falkov phát biểu.
Bên cạnh đó, ông cũng tái khẳng định cam kết mở rộng hợp tác quốc tế trong giáo dục, nghiên cứu và trao đổi sinh viên. Nga sẵn sàng hợp tác với tất cả các quốc gia có cùng mối quan tâm về đào tạo nguồn nhân lực trẻ, giao lưu học thuật và khoa học kỹ thuật.
“Chúng tôi nghĩ rằng các mục tiêu này cũng được chia sẻ bởi các đồng nghiệp trên toàn thế giới. Hệ thống giáo dục đại học của chúng tôi luôn cởi mở, chúng tôi xây dựng mối quan hệ với tất cả những ai quan tâm đến hợp tác, và rất hoan nghênh sự dịch chuyển sinh viên, trao đổi quốc tế. Và tất nhiên, chúng tôi hiểu rõ vai trò to lớn của khoa học. Từ trước đến nay, khoa học luôn là cây cầu kết nối con người với nhau,” ông Falkov phát biểu trong phiên toàn thể.
Hợp tác khoa học: Nền tảng cho sự kết nối bền vững giữa các quốc gia
Trong các cuộc trao đổi bên lề hội nghị, đại diện các bộ ngành và tổ chức quốc tế đến từ nhiều quốc gia như Libya, Algeria, Nicaragua, Venezuela, Serbia, Kazakhstan, Belarus, Kyrgyzstan, Uzbekistan, Sierra Leone, Malaysia, Ai Cập, Indonesia và nhiều nước khác đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường hợp tác giáo dục và phát triển kết nối nhân văn giữa các dân tộc.
Một điểm đáng chú ý là đề xuất từ ông Iqbal Chaudhary – điều phối viên thường trực của Ủy ban Tổ chức Hợp tác Hồi giáo về Hợp tác Khoa học và Kỹ thuật (COMSTECH). Ông bày tỏ sự quan tâm đặc biệt đến việc triển khai các dự án nghiên cứu chung với Nga, đặc biệt trên các thiết bị khoa học thuộc nhóm “megascience” như máy va chạm hạt NICA ở Dubna và Trung tâm nguồn photon vòng Siberia (SKIF) đang được xây dựng tại khu khoa học Koltsovo.
Những dự án quy mô lớn này không chỉ phục vụ cho mục tiêu nghiên cứu cơ bản mà còn mang ý nghĩa chiến lược trong việc thúc đẩy hợp tác liên quốc gia, gắn kết giới nghiên cứu từ nhiều nền văn hóa khác nhau. Việc Nga chủ động mở rộng các kênh hợp tác trong lĩnh vực khoa học công nghệ được đánh giá là một phần trong chiến lược “ngoại giao học thuật”, giúp tăng cường vị thế quốc tế trong bối cảnh cạnh tranh tri thức toàn cầu ngày càng gay gắt.
