Từ Hà Nội đến Vladivostok, từ Matxcơva đến Viêng Chăn, tiếng mẹ đẻ đang được gìn giữ và lan tỏa mạnh mẽ nhờ những nỗ lực giáo dục mang tầm quốc gia, kết nối văn hóa và khơi dậy tình yêu ngôn ngữ trong cộng đồng người Việt và quốc tế. Khóa tập huấn giảng dạy tiếng Việt dành cho giáo viên người Việt Nam ở nước ngoài năm 2025 không chỉ là nơi bồi dưỡng chuyên môn, mà còn là hành trình kết nối, truyền cảm hứng và gìn giữ bản sắc dân tộc giữa lòng cộng đồng xa xứ.
Gắn kết cộng đồng qua tiếng mẹ đẻ
Sáng 14/8/2025, tại Hà Nội, lễ khai mạc “Khóa tập huấn giảng dạy tiếng Việt cho giáo viên người Việt Nam ở nước ngoài” đã chính thức diễn ra với sự tham gia của hơn 80 giáo viên kiều bào đến từ 15 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đây là hoạt động thường niên do Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài – Bộ Ngoại giao phối hợp với Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – ĐHQGHN cùng Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam tổ chức.
Chương trình kéo dài từ ngày 13–28/8 tại Hà Nội và một số địa phương lân cận, được thiết kế riêng để nâng cao năng lực sư phạm, kỹ năng chuyên môn và hiệu quả giảng dạy tiếng Việt cho đối tượng người Việt Nam ở nước ngoài.
Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Trung Kiên, Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, khẳng định: “Tiếng Việt là hồn cốt của dân tộc, là cầu nối gắn kết các thế hệ người Việt dù ở bất kỳ nơi đâu. Công tác gìn giữ và lan tỏa tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài luôn nhận được sự quan tâm sâu sắc của lãnh đạo Đảng, Nhà nước thể hiện qua các chủ trương chính sách hỗ trợ cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.”
Bên cạnh lời khẳng định đầy cảm xúc, ông cũng nhấn mạnh những thách thức lâu dài mà đội ngũ giáo viên tiếng Việt ở nước ngoài đang đối mặt như: thiếu giáo trình phù hợp, cơ sở vật chất hạn chế, sự khác biệt hệ thống giáo dục giữa các nước sở tại và môi trường đa ngôn ngữ, đa văn hóa ngày càng phổ biến trong giới trẻ.
Dù vậy, ông Kiên tin tưởng sâu sắc: “Mỗi thầy cô giáo đang dạy tiếng Việt ở nước ngoài chính là sứ giả văn hóa, là nhịp cầu để nối cái linh hồn Việt và trái tim Việt ở Việt Nam trên toàn thế giới… Với tâm huyết và sự nhiệt thành của các thầy cô, cùng với sự hỗ trợ từ trong nước, tiếng Việt sẽ tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa trong cộng đồng.”
Đào tạo bài bản, ứng dụng thực tiễn, kết nối cộng đồng giáo viên
Điểm nổi bật của khóa tập huấn năm nay là chương trình được thiết kế khoa học, sát thực tiễn với hơn 2/3 thời lượng tập trung vào thực hành sư phạm. Các học viên được đào tạo bởi đội ngũ giảng viên chuyên gia của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN – những người giàu kinh nghiệm giảng dạy tiếng Việt cho người nước ngoài và cộng đồng kiều bào.
Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Bình, đại diện đội ngũ giảng viên, cho biết: “Điểm đặc biệt của khóa tập huấn năm nay là 2/3 chương trình tập trung vào các tình huống thực hành sư phạm, nhằm biến những bài học lý thuyết thành công cụ của thực hành. Khóa tập huấn không chỉ trang bị cho quý thầy cô những phương pháp giảng dạy hiện đại, hiệu quả mà còn là cơ hội quý báu để giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm, cùng nhau xây dựng một mạng lưới giáo viên vững mạnh và bền vững.”
Các hoạt động trong khuôn khổ chương trình gồm: tập huấn về phương pháp giảng dạy, tìm hiểu hệ sinh thái sách giáo khoa điện tử và học liệu truyền hình, dự giờ tại trường Tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm, thực hành giảng dạy, cùng các chuyến tham quan di tích lịch sử – văn hóa như: Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Phủ Chủ tịch, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Bảo tàng Lịch sử Quân sự…
GS.TS Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – ĐHQGHN, bày tỏ sự trân trọng đối với sự hỗ trợ từ Bộ Ngoại giao và các đơn vị liên quan, đồng thời khẳng định vai trò đồng hành của nhà trường: “Chúng tôi đã xây dựng các kênh dạy tiếng Việt trực tuyến, tổ chức lớp bồi dưỡng tại nhiều quốc gia, cung cấp học liệu, học bổng cho học viên quốc tế… Qua đó, nhà trường góp phần lan tỏa hình ảnh và ngôn ngữ Việt Nam ra thế giới.”
Nhân dịp này, nhà trường cũng trao tặng bộ Từ điển Ngôn ngữ học của cố GS Nguyễn Thiện Giáp cho Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài – một đóng góp thiết thực nhằm làm phong phú kho tư liệu phục vụ giáo viên và học sinh Việt ở nước ngoài.
Từ Vladivostok đến Viêng Chăn: Tình yêu tiếng Việt không biên giới
Khóa học không chỉ mang lại kiến thức chuyên môn, mà còn là dịp để các giáo viên chia sẻ kinh nghiệm, truyền cảm hứng cho nhau. Cô giáo Võ Thị Thanh đến từ Lào xúc động chia sẻ: “Khóa học là dịp để các thầy, cô tiếp thu những kiến thức mới, đồng thời là nơi giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy với đồng nghiệp đến từ nhiều quốc gia. Từ những trải nghiệm này, tôi sẽ tiếp tục vận dụng vào công tác giảng dạy tiếng Việt cho học sinh tại Lào.”
Còn chị Nguyễn Thảo My, đến từ Vladivostok (Liên bang Nga), bày tỏ: “Việc trở về Việt Nam tham dự khóa tập huấn là niềm vinh dự và tự hào lớn, cũng như là cơ hội quý báu để nâng cao năng lực giảng dạy tiếng Việt. Sau khóa học, tôi hy vọng sẽ có thêm sự tự tin, kỹ năng và kinh nghiệm để triển khai lớp học, đồng thời xây dựng mạng lưới giáo viên hỗ trợ lẫn nhau trong công tác giảng dạy.”
Những chia sẻ ấy cũng là minh chứng sinh động cho sự lan tỏa của tiếng Việt trong cộng đồng quốc tế, vượt qua rào cản không gian và ngôn ngữ. Hiện nay, tại nhiều quốc gia như Lào, Đài Loan – Trung Quốc, tiếng Việt đã được chính thức giảng dạy như một ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục, đóng vai trò quan trọng trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa cho thế hệ trẻ gốc Việt.
Từ mỗi lớp học nhỏ đến từng chuyến bay trở về quê hương để nâng cao chuyên môn, các giáo viên kiều bào đang ngày đêm góp phần gìn giữ “linh hồn của dân tộc”. Khóa tập huấn không chỉ là một sự kiện giáo dục, mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ: tiếng Việt không chỉ được dạy – mà còn được yêu, được trân trọng và được lan tỏa ở mọi miền đất nước, dù là trong hay ngoài biên giới.
