Tại Đại hội sư phạm toàn Nga lần thứ nhất tổ chức vào giữa tháng 8 năm 2025, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Nga, ông Valery Falkov đã trình bày tổng thể chiến lược phát triển giáo dục đại học trong nước. Những phát biểu của ông không chỉ phản ánh hiện trạng mà còn hé lộ định hướng toàn diện, mang tính cải tổ sâu rộng cho hệ thống giáo dục đại học Nga trong những năm tới.
Đẩy mạnh quốc tế hóa và nâng cao vị thế giáo dục đại học Nga trên thế giới
Theo ông Valery Falkov, một trong những trụ cột quan trọng của chiến lược phát triển giáo dục đại học là tăng cường sự hiện diện của các trường đại học, tổ chức nghiên cứu Nga trên thị trường giáo dục quốc tế. Mục tiêu này bao gồm việc quảng bá rộng rãi các chương trình đào tạo trong nước, thúc đẩy tiếng Nga như một ngôn ngữ quốc tế trong học thuật và nghiên cứu, đồng thời thu hút ngày càng nhiều sinh viên quốc tế đến học tập tại các cơ sở giáo dục Nga.
Hiện nay, theo thống kê của Bộ, có tổng cộng 432.762 sinh viên nước ngoài đang theo học các chương trình đào tạo của Nga. Trong đó, 395.012 người đang học tại các trường trong lãnh thổ Nga, 19.623 người học tại các chi nhánh ở nước ngoài, và 18.115 người theo học tại các đại học Nga – quốc gia (đặc biệt là các đại học Slavơ ở nước ngoài). Đây là con số ấn tượng và được kỳ vọng sẽ tiếp tục tăng mạnh trong những năm tới. “Chúng ta đang hướng tới mục tiêu đầy tham vọng do Tổng thống đặt ra: đến năm 2030, số lượng sinh viên quốc tế học tại các trường đại học Nga phải đạt ít nhất 500.000 người”, ông Falkov nhấn mạnh.
Ông cũng cho biết, để đạt được điều này, mô hình giáo dục đại học mới sẽ không chỉ giúp nâng cao chất lượng đào tạo mà còn góp phần thu hút các tài năng quốc tế. Tuy nhiên, ông cũng khẳng định rằng Nga sẽ không hạ thấp tiêu chuẩn tuyển sinh, đặc biệt là yêu cầu về năng lực tiếng Nga. Thay vào đó, các trường sẽ cung cấp nền giáo dục đạt chuẩn quốc tế nhằm bảo đảm chất lượng đầu ra.
Một khảo sát gần đây cho thấy gần 80% sinh viên nước ngoài năm cuối tại các trường đại học Nga đánh giá tích cực về trải nghiệm học tập và sinh sống tại Nga – một minh chứng rõ ràng cho sức hút đang tăng lên của hệ thống giáo dục nước này.
Kết quả tuyển sinh năm 2025 và vai trò của mô hình giáo dục mới
Liên quan đến kỳ tuyển sinh đại học năm 2025, Bộ trưởng Falkov cho biết 98,5% chỉ tiêu học bổng ngân sách đã được lấp đầy. Tổng cộng, Nga dành ra 441.988 suất học bổng, trong đó 435.186 thí sinh đã trúng tuyển trong đợt xét tuyển chính. Những chuyên ngành được thí sinh quan tâm nhiều nhất tiếp tục là khối kỹ thuật – công nghệ, sư phạm và y khoa.
“Chúng ta đang chứng kiến sự cải thiện rõ rệt trong công tác quy hoạch và hướng nghiệp tại các trường đại học. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến các thầy cô giáo, hiệu trưởng, và tất cả những người đã góp phần chuẩn bị hành trang cho các em học sinh bước vào cánh cửa đại học”, ông Falkov phát biểu. Ông cũng lưu ý rằng số lượng chỉ tiêu chưa được lấp đầy giảm gần ba lần so với năm trước – một dấu hiệu tích cực thể hiện hiệu quả của quá trình chuẩn bị và đổi mới quản lý giáo dục.
Mô hình giáo dục đại học mới: linh hoạt, thực tiễn và gắn kết với thị trường lao động
Trả lời những thách thức đặt ra trong Chiến lược phát triển giáo dục, Bộ trưởng Falkov khẳng định rằng Nga đang từng bước chuyển đổi sang mô hình giáo dục đại học mới – được xây dựng dựa trên các chuẩn mực quốc tế, có tính linh hoạt và thực tiễn cao hơn.
“Chúng tôi đã tạo ra nhiều công cụ chiến lược trong vài năm qua – từ chương trình hỗ trợ đại học toàn diện ‘Ưu tiên 2030’, các trường kỹ thuật tiên tiến, phòng thí nghiệm sinh viên, đến các sáng kiến khác. Tất cả đều hướng đến mục tiêu cải thiện hệ thống giáo dục đại học”, ông nói. “Chúng tôi đang thận trọng và từng bước cải cách hệ thống hiện tại theo hướng tiến hóa, không đột phá quá mức, nhưng có mục tiêu rõ ràng”.
Mô hình mới này có một số nguyên tắc cốt lõi:
- Tính nền tảng: các nhóm ngành sẽ có cùng một lõi kiến thức nền dựa trên các thành tựu khoa học tiên tiến.
- Tính nhân văn – xã hội thống nhất: một lõi kiến thức chung về các môn xã hội nhân văn sẽ được tích hợp vào tất cả các chương trình đào tạo.
- Tính thực tiễn: chương trình đào tạo phải gắn chặt với thị trường lao động, tăng cường thực hành.
- Tính linh hoạt: các trường có quyền tự điều chỉnh chương trình đào tạo theo nhu cầu của doanh nghiệp và người học.
Bằng tốt nghiệp trong mô hình mới sẽ phản ánh đầy đủ ngành đào tạo và các kỹ năng bổ sung mà sinh viên đạt được trong quá trình học. Bên cạnh đó, Nga cũng đang triển khai một loạt nhiệm vụ quan trọng nhằm phục vụ cho mô hình mới:
- Cập nhật danh mục ngành nghề đào tạo đại học để bổ sung các ngành mới phù hợp với xu hướng thị trường lao động, sẽ được thể chế hóa trong các tiêu chuẩn giáo dục quốc gia.
- Cải tổ hệ thống các hiệp hội đào tạo – phương pháp (FUMO), trong đó có sự tham gia trực tiếp của giới doanh nghiệp và các viện nghiên cứu. Lần đầu tiên, một FUMO chuyên sâu về kỹ năng số và trí tuệ nhân tạo sẽ được thành lập.
- Tối ưu hóa công tác quy hoạch chỉ tiêu tuyển sinh.
- Điều chỉnh chính sách tuyển sinh hệ tự túc để bảo đảm minh bạch và công bằng.
Tương lai giáo dục đại học Nga: hội nhập và tự cường
Dưới sự chỉ đạo và cải tổ của Bộ Giáo dục và Khoa học Nga, hệ thống giáo dục đại học đang từng bước chuyển mình theo hướng hiện đại, toàn diện và thích ứng với thời đại mới. Không chỉ hướng đến tiêu chuẩn quốc tế, chiến lược này còn đặt ra mục tiêu bảo vệ và phát huy bản sắc giáo dục Nga, đồng thời duy trì tính cạnh tranh và sức hút trong mắt sinh viên quốc tế.
Với việc triển khai sâu rộng mô hình giáo dục mới cùng hàng loạt cải cách mạnh mẽ, Nga đang chứng minh rằng giáo dục đại học không chỉ là nền tảng phát triển quốc gia, mà còn là công cụ chiến lược trong cuộc cạnh tranh toàn cầu về tri thức, nhân lực và công nghệ.
