Từ ngày 19 đến 27 tháng 7 năm 2025, kỳ thi Olympic Sinh học quốc tế lần thứ 36 (IBO 2025) đã được tổ chức tại thành phố Quezon, Philippines, quy tụ 298 học sinh xuất sắc đến từ 81 quốc gia và vùng lãnh thổ. Được tổ chức lần đầu tiên tại Tiệp Khắc vào năm 1990, Olympic Sinh học quốc tế đến nay đã trở thành cuộc thi thường niên lớn nhất trong lĩnh vực này, thu hút sự tham gia của hơn 70 quốc gia mỗi năm. Đây là cuộc thi học thuật uy tín và có quy mô lớn nhất dành cho học sinh trung học phổ thông trên toàn thế giới trong lĩnh vực sinh học.
Việt Nam lọt vào top 10 thế giới với một HCV, hai HCB và một HCĐ
Đoàn Việt Nam gồm bốn học sinh và hai giáo viên tham dự kỳ thi này đã mang về thành tích xuất sắc với bốn huy chương: một vàng, hai bạc và một đồng. Thành viên nổi bật nhất của đoàn là em Nguyễn Lương Tài Duy, học sinh lớp 11 trường THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam, người đã xuất sắc giành huy chương vàng và xếp thứ 7 trong tổng số 298 thí sinh.
Hai huy chương bạc thuộc về Nguyễn Hữu Thành (lớp 12, trường THPT chuyên Trần Phú, Hải Phòng) và Bùi Hoàng Đại Dương (lớp 12, trường THPT chuyên Quốc Học, Huế). Huy chương đồng được trao cho Lê Hoàng Kiều Anh, học sinh lớp 12 của trường THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam.
Thành tích của đội tuyển Việt Nam đã đưa quốc gia vào nhóm mười nước đứng đầu thế giới tại kỳ thi năm nay – một bước tiến quan trọng và là minh chứng cho chất lượng đào tạo học sinh giỏi trong nước.
Các thí sinh phải trải qua hai bài thi lý thuyết kéo dài mỗi bài 180 phút, cùng bốn phần thi thực hành kéo dài 90 phút mỗi phần. Tuy nhiên, trong thực tế, toàn bộ phần thực hành được tổ chức liên tục trong vòng 12 tiếng – từ 12h30 ngày 22/7 đến 12h30 ngày 23/7 – do thời gian chuẩn bị mẫu và thiết lập thiết bị kéo dài hơn dự kiến.
Nội dung thi lý thuyết bao trùm các chủ đề toàn cầu như ô nhiễm môi trường, tăng trưởng xanh, trung hòa carbon, ứng phó biến đổi khí hậu, phòng chống bệnh tật và y học chính xác. Trong khi đó, các phần thi thực hành kiểm tra kiến thức và kỹ năng ở nhiều lĩnh vực: y sinh học, sinh học phân tử và tế bào, sinh thái học và hệ thống học, vi sinh vật học.
Được tổ chức lần đầu tiên tại Tiệp Khắc vào năm 1990, Olympic Sinh học quốc tế đến nay đã trở thành cuộc thi thường niên lớn nhất trong lĩnh vực này, thu hút sự tham gia của hơn 70 quốc gia mỗi năm. Việt Nam bắt đầu tham dự từ năm 1996 và giành được những tấm huy chương đầu tiên vào năm 2000. Thành tích ổn định qua các năm cho thấy sự trưởng thành về năng lực và kỹ năng của học sinh Việt Nam trong lĩnh vực sinh học.
Nga giành hai HCV, một HCB và một HCĐ
Cũng tại kỳ thi này, đội tuyển học sinh Nga đã gặt hái kết quả vô cùng ấn tượng với hai huy chương vàng, một bạc và một đồng. Các thí sinh giành huy chương vàng là Vera Krasnoperova đến từ trường số 57 (Moscow) và Makар Roshchin đến từ Lyceum số 130 (Novosibirsk). Huy chương bạc được trao cho học sinh Moscow – Zakhar Degterenko, trong khi huy chương đồng thuộc về Alihan Zhangaziev từ Trung tâm Sư phạm xuất sắc tại thủ đô.
Chia sẻ với truyền hình Nga, Vera Krasnoperova cho biết: “Chúng tôi cạnh tranh với nhiều quốc gia châu Á, nhưng năm nay các thí sinh châu Âu cũng rất mạnh. Có thể do đề bài năm nay khá đơn giản, nên nhiều bạn đạt điểm cao. Tuy nhiên, phần lớn huy chương vàng vẫn thuộc về các nước Đông Nam Á”. Zakhar Degterenko thì cho rằng: “Vì đề lý thuyết khá dễ nên chỉ cần một lỗi nhỏ cũng bị trừ rất nhiều điểm”.
Điểm đặc biệt trong năm nay là huy chương được làm từ vật liệu tái chế và có treo chuông nhỏ. Theo ban tổ chức, những chiếc chuông này được thiết kế nhằm “gọi hồn các vị thần”, tượng trưng cho sự tôn kính đối với tri thức.
Tuy nhiên, thí sinh Nga phải đối mặt với nhiều khó khăn. Giáo sư Alexander Rubtsov – trưởng đoàn Nga – chia sẻ: “Phần thi thực hành đáng ra chỉ kéo dài sáu tiếng nhưng đã bị kéo dài đến 15 tiếng và kết thúc vào gần 1 giờ sáng. Tổ chức còn nhiều hạn chế, nhưng các em đã hoàn thành rất tốt. Hai bài lý thuyết kéo dài tổng cộng sáu tiếng, chứa hàng trăm trang tài liệu cần đọc và phân tích”.
Một thành viên ban huấn luyện khác, thầy Evgeny Shilov, giảng viên tại khoa Sinh học, Đại học Quốc gia Moscow (MGU) nhận định: “Các em đã làm rất tốt trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, thường xuyên có cảnh báo bão. Dù khâu tổ chức còn có điểm chưa hoàn hảo, song toàn đội đã thể hiện xuất sắc”.
Phó Thủ tướng Nga Dmitry Chernyshenko và Bộ trưởng Giáo dục Sergey Kravtsov cũng gửi lời chúc mừng đến các học sinh. Ông Chernyshenko nói: “Các em đã thể hiện kiến thức xuất sắc, mang về bốn huy chương cho đội tuyển Nga. Đây là kết quả của sự kết hợp giữa nỗ lực học tập của học sinh, công lao của thầy cô và sự ủng hộ từ gia đình. Mong rằng đam mê với khoa học tự nhiên của các em sẽ không bao giờ tắt”.
Ông Kravtsov nhấn mạnh: “Những huy chương này là kết quả xứng đáng của quá trình học tập đầy nỗ lực và sự truyền cảm hứng từ các thầy cô giáo. Chiến thắng của các em là minh chứng cho chất lượng giáo dục của nước Nga, nơi đang đào tạo ra những nhà lãnh đạo khoa học tương lai”.
Olympic Sinh học quốc tế 2025 không chỉ là sân chơi học thuật đỉnh cao, mà còn là cơ hội để các tài năng trẻ từ khắp nơi trên thế giới gặp gỡ, giao lưu, chia sẻ niềm đam mê sinh học. Qua đó, các em học sinh không chỉ trưởng thành về kiến thức mà còn tích lũy những trải nghiệm quý báu cho con đường khoa học sau này.
Một số thông tin về kỳ thi Olympic Sinh học Quốc tế 2025
Olympic Sinh học Quốc tế lần thứ 36 được tổ chức tại Cộng hòa Philippines, từ ngày 19 đến 27/7/2025, với sự tham gia của 81 đoàn đến từ 81 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có 3 đoàn quan sát viên, cùng 298 thí sinh dự thi. Kỳ thi IBO 2025 bao gồm hai ngày thi chính thức:
- Một ngày thi lý thuyết với 2 bài thi, mỗi bài kéo dài 180 phút.
- Một ngày thi thực hành tại 4 phòng thi, mỗi phòng 90 phút.
Trong thực tế, do thời gian chuẩn bị mẫu vật và thiết bị, các thí sinh đã tham gia phần thi thực hành liên tục trong vòng 12 giờ, từ 12h30 ngày 22/7 đến 0h30 sáng ngày 23/7.
Phần thi lý thuyết gồm 85 câu hỏi, tập trung vào các chủ đề mang tính thời sự và toàn cầu như: Ô nhiễm môi trường và phục hồi hệ sinh thái; Tăng trưởng xanh và trung hòa carbon; Ứng phó với biến đổi khí hậu; Phòng bệnh cộng đồng; Chẩn đoán và điều trị bệnh theo nguyên lý y học chính xác
Phần thi thực hành bao gồm bốn lĩnh vực chuyên sâu, đòi hỏi kiến thức liên ngành và kỹ năng phòng thí nghiệm cao cấp:
- Y sinh học: Diễn giải điện tâm đồ, xét nghiệm sinh hóa máu và nước tiểu, phân tích X-quang, lựa chọn kháng sinh cho các ca bệnh phổ biến.
- Sinh học phân tử và tế bào: Phân tích gene, protein; đo hoạt độ phân tử để nhận diện và dự đoán tiến hóa các tác nhân gây bệnh ký sinh trùng.
- Sinh thái và hệ thống học: Kỹ năng giải phẫu, phân loại phục vụ định danh, giám sát và phát triển hoạt động nuôi trồng thủy sản bền vững.
- Vi sinh vật học: Phân loại và phân tích sự phát triển của vi khuẩn, vi nấm gây ngộ độc thực phẩm ở người.
Olympic Sinh học Quốc tế được đánh giá là kỳ thi quốc tế toàn diện hàng đầu về khoa học tự nhiên cấp THPT, yêu cầu thí sinh không chỉ nắm vững kiến thức sinh học mà còn phải vận dụng tư duy tích hợp các lĩnh vực Toán – Lý – Hóa – Môi trường, đồng thời làm chủ các kỹ năng phòng thí nghiệm trải dài từ cấp độ phân tử, cơ thể đến hệ sinh thái và toàn sinh quyển.
