Ngày 13/5/2025, tại thủ đô Moskva, trong khuôn khổ chuyến thăm và làm việc chính thức tại Liên bang Nga, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) – Giáo sư Lê Quân đã có buổi gặp gỡ và ký kết thỏa thuận hợp tác với Giáo sư, Viện sĩ Victor Antonovich Sadovnichy – Giám đốc Đại học Tổng hợp Quốc gia Moskva mang tên M.V. Lomonosov (MSU), một trong những đại học danh tiếng, lâu đời và có tầm ảnh hưởng nhất của nước Nga.
Thỏa thuận lần này không chỉ tiếp nối mối quan hệ hợp tác truyền thống giữa hai đại học, mà còn mở ra những định hướng phát triển mới mẻ, toàn diện và sâu rộng hơn trong bối cảnh giáo dục đại học đang chuyển mình mạnh mẽ trước các thách thức của thời đại số.
Hợp tác toàn diện trên nền tảng truyền thống bền vững
Theo nội dung thỏa thuận, ĐHQGHN và MSU sẽ triển khai hàng loạt hoạt động hợp tác học thuật và nghiên cứu: từ trao đổi cán bộ, giảng viên, nhà nghiên cứu, tổ chức hội thảo khoa học, đến phát triển các chương trình đào tạo chung, bao gồm cả chương trình cấp bằng kép. Hai bên cũng nhất trí đẩy mạnh trao đổi sinh viên, học viên và tổ chức các hoạt động thực tập, trải nghiệm, đồng thời chia sẻ tài liệu học thuật và các ấn phẩm khoa học.
Giáo sư Lê Quân nhấn mạnh rằng, ĐHQGHN, với vị thế là đại học trọng điểm quốc gia của Việt Nam, luôn đề cao tinh thần hợp tác quốc tế, coi đây là trụ cột chiến lược trong quá trình phát triển. Trong đó, quan hệ hữu nghị và hợp tác với các cơ sở giáo dục đại học hàng đầu của Liên bang Nga – đặc biệt là với MSU – được xem là biểu tượng gắn bó lâu dài, hiệu quả và đầy cảm xúc lịch sử.
Mối quan hệ giữa ĐHQGHN và MSU không chỉ dừng lại ở các chương trình trao đổi học thuật, mà còn được đánh dấu bằng những ghi nhận quan trọng, như việc ĐHQGHN từng trao bằng Tiến sĩ danh dự cho Giáo sư Sadovnichy để vinh danh những đóng góp lớn lao của ông trong phát triển giáo dục – khoa học và tình hữu nghị Việt – Nga. Ngược lại, năm 2018, chính Nhà nước Việt Nam cũng đã trao tặng Huân chương Hữu nghị cho ông và cho Đại học MSU.
Tăng cường kết nối, hướng tới trung tâm đào tạo và nghiên cứu chất lượng cao
Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập sâu rộng, ĐHQGHN đang gánh vác trọng trách đào tạo đội ngũ trí thức trình độ cao cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia. Các chương trình đào tạo tinh hoa, liên ngành, tích hợp công nghệ cao đang được triển khai mạnh mẽ nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, đặc biệt trong các lĩnh vực như kỹ thuật vi điện tử, vật liệu bán dẫn, trí tuệ nhân tạo tích hợp và thiết kế vi mạch.
Giáo sư Lê Quân khẳng định, giữa ĐHQGHN và MSU có nhiều điểm tương đồng về cấu trúc, tầm nhìn và sự quan tâm đầu tư từ Chính phủ. Hai đại học đều là đầu tàu về khoa học cơ bản, đồng thời có tiềm năng mạnh mẽ trong việc phát triển các lĩnh vực công nghệ mới như công nghệ lượng tử, AI, bán dẫn hay nghiên cứu y học. Ông kỳ vọng phía MSU sẽ tạo điều kiện cho các nhà khoa học trẻ của ĐHQGHN được sang học tập, trao đổi để tích lũy kinh nghiệm và nâng cao trình độ.
Phía MSU, Giáo sư Victor Antonovich Sadovnichy khẳng định MSU luôn sẵn sàng tiếp nhận sinh viên và cán bộ từ ĐHQGHN, đồng thời mong muốn sẽ có thêm nhiều hoạt động hợp tác cụ thể, thực chất với các cơ sở giáo dục đại học hàng đầu Việt Nam. Ông đánh giá cao vai trò của ĐHQGHN trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam và hy vọng trường sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong các diễn đàn học thuật song phương như Diễn đàn Hiệu trưởng đại học Việt Nam – Liên bang Nga.
Giáo sư Sadovnichy cũng đề xuất mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực kinh tế, y tế, khoa học xã hội và nhân văn – những lĩnh vực mà cả hai trường đều có thế mạnh và đang chú trọng phát triển.
MSU – đại học biểu tượng của nền giáo dục Nga và mô hình đại học tự chủ toàn diện
Được thành lập từ năm 1755, Đại học Tổng hợp Quốc gia Moskva mang tên M.V. Lomonosov là đại học lâu đời và lớn nhất tại Nga. Trải qua gần 270 năm phát triển, MSU hiện có 29 khoa, 15 viện nghiên cứu chuyên sâu, 6 chi nhánh ở nhiều vùng lãnh thổ khác nhau, cùng hệ thống cơ sở vật chất quy mô lớn như thư viện, công viên khoa học, bảo tàng, nhà xuất bản… Đây là nơi đã đào tạo ra hàng triệu trí thức, trong đó có hàng loạt nhà khoa học đạt giải Nobel, Huy chương Fields và giải Turing danh giá.
Năm 1992, MSU được trao quyền tự chủ đặc biệt khi nhận ngân sách trực tiếp từ nhà nước và được phép tự xây dựng chương trình đào tạo cũng như cấp bằng tốt nghiệp theo mẫu riêng. Cơ chế tự chủ sâu rộng giúp MSU vượt trội không chỉ trong giảng dạy – nghiên cứu, mà còn đóng vai trò trung tâm ảnh hưởng chiến lược của Nga trong chính sách học thuật và khoa học toàn cầu.
Một dấu mốc pháp lý quan trọng khác là vào năm 2009, Viện Duma Quốc gia Nga đã thông qua luật riêng cho MSU và Đại học Quốc gia Saint Petersburg, khẳng định địa vị pháp lý đặc biệt của hai đại học lâu đời này như những trụ cột tinh thần – trí tuệ của đất nước.
Định hình liên minh chiến lược mới giữa các đại học hàng đầu Việt Nam và Nga
Bên cạnh hợp tác song phương, một nội dung quan trọng được thảo luận trong buổi làm việc là đề xuất thành lập liên minh chiến lược giữa các đại học hàng đầu của Việt Nam và Liên bang Nga. Cụ thể, liên minh này sẽ bao gồm ĐHQGHN, ĐHQG TP. Hồ Chí Minh, MSU và Đại học Tổng hợp Quốc gia Saint Petersburg.
Mục tiêu của liên minh là thiết lập một cơ chế phối hợp sâu rộng hơn trong đào tạo, nghiên cứu và chia sẻ nguồn lực, đồng thời tạo động lực mới cho các chương trình hợp tác đa phương, bền vững trong lĩnh vực giáo dục đại học và đổi mới sáng tạo. Đây cũng là cơ hội để các đại học thành viên tăng cường vai trò và vị thế trong các diễn đàn quốc tế, đóng góp vào sự phát triển chung của mỗi quốc gia trong kỷ nguyên toàn cầu hóa.
Giáo sư Lê Quân và Giáo sư Sadovnichy đều thể hiện sự tin tưởng rằng, với tiềm lực khoa học, bề dày truyền thống và sự đồng thuận chiến lược, mối quan hệ giữa ĐHQGHN và MSU nói riêng, cũng như giữa các đại học Việt – Nga nói chung sẽ ngày càng phát triển vững chắc, mang lại lợi ích thiết thực cho cả hai phía và góp phần củng cố tình hữu nghị truyền thống giữa hai dân tộc.
