Ngày 22/4, hội thảo khoa học với chủ đề “Triển vọng phát triển quan hệ Nga-Việt trong giai đoạn mới” đã diễn ra tại thủ đô Moskva, Liên bang Nga, do Trung tâm Đông Nam Á, châu Úc và châu Đại Dương – đơn vị trực thuộc Viện Đông phương học, Viện Hàn lâm Khoa học Nga tổ chức.
Sự kiện được tổ chức trực tiếp kết hợp trực tuyến, quy tụ nhiều học giả, chuyên gia hàng đầu của Nga trong lĩnh vực nghiên cứu Việt Nam và quan hệ quốc tế. Đây là năm thứ năm hội thảo được tổ chức, trở thành một diễn đàn học thuật uy tín, góp phần định hình nhận thức chiến lược trong quan hệ giữa hai quốc gia.
Việt Nam – một trụ cột trong chính sách xoay trục sang châu Á của Nga
Phát biểu tại hội thảo, nhiều học giả khẳng định trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu đang có nhiều biến động, Việt Nam nổi lên như một điểm sáng trong chính sách đối ngoại của Nga tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Sự kiện được tổ chức trong thời điểm đặc biệt khi cả Việt Nam và Nga đang hướng tới việc nâng tầm quan hệ đối tác chiến lược toàn diện, với các bước đi cụ thể, thiết thực.
Nổi bật trong các phân tích là quan điểm cho rằng các lệnh trừng phạt kinh tế từ phương Tây đã thúc đẩy Nga tìm kiếm các đối tác thay thế, trong đó Việt Nam trở thành một lựa chọn chiến lược. Nhiều chuyên gia nhận định, Hà Nội không chỉ là cầu nối giữa Nga với ASEAN mà còn là điểm tựa vững chắc cho các chiến lược mở rộng ảnh hưởng về phía Đông của Moskva.
Chuyến thăm chính thức của Thủ tướng Nga Mikhail Mishustin đến Việt Nam vào tháng 1/2025 được nhiều học giả xem là dấu mốc then chốt, thể hiện quyết tâm thúc đẩy hợp tác toàn diện. Chuyến thăm đã đặt nền móng cho hàng loạt dự án song phương tiềm năng trên các lĩnh vực then chốt như thương mại, công nghiệp, năng lượng và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Kim ngạch thương mại – thách thức và kỳ vọng
Một trong những trọng tâm được đưa ra tại hội thảo là mục tiêu nâng kim ngạch thương mại giữa hai nước lên 15 tỷ USD vào năm 2030. Phó Giáo sư, Tiến sĩ khoa học lịch sử Petr Tsvetov từ Học viện Ngoại giao Nga bày tỏ kỳ vọng vào các kết quả đàm phán đã đạt được trong thời gian gần đây, đồng thời khẳng định cần tận dụng tối đa các kênh hợp tác sẵn có để cụ thể hóa mục tiêu này.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng không né tránh việc thừa nhận những thách thức thực tế. Tăng trưởng thương mại của Việt Nam với các đối tác lớn như Mỹ, Trung Quốc, EU và Nhật Bản đang tạo ra áp lực cạnh tranh không nhỏ đối với Nga tại thị trường Việt Nam. Ngoài ra, các tác động của lệnh trừng phạt, hạn chế trong kết nối tài chính và logistics cũng đang là rào cản cho quan hệ thương mại hai chiều.
Việt Nam trong chiến lược khu vực dài hạn của Nga
Giáo sư Vladimir Kolotov – Giám đốc Viện Hồ Chí Minh thuộc Đại học Tổng hợp Quốc gia Saint Petersburg – đánh giá Việt Nam là một quốc gia có vị thế chiến lược đặc biệt trong chiến lược phát triển về phía Đông của Nga. Ông nhấn mạnh: “Sự phát triển quan hệ giữa Nga và Việt Nam hoàn toàn phù hợp với lợi ích quốc gia của cả hai bên”.
Bên cạnh các yếu tố kinh tế, các học giả cũng tập trung vào khía cạnh văn hóa – giáo dục như một kênh hợp tác bền vững và lâu dài. Theo Giáo sư Dmitry Mosyakov – Giám đốc Trung tâm Đông Nam Á, châu Úc và châu Đại Dương – mối quan hệ Việt – Nga luôn có những thời điểm thăng trầm nhưng vẫn duy trì được sự ổn định về bản chất. Ông tin tưởng rằng thời điểm hiện tại chính là bước ngoặt mới, mở ra giai đoạn phát triển sâu rộng hơn.
Giáo dục – nền tảng cho hợp tác dài hạn
Một điểm nổi bật được nêu bật tại hội thảo là tầm quan trọng của hợp tác giáo dục – đào tạo giữa hai nước. Việc tăng cường các chương trình trao đổi sinh viên, nghiên cứu sinh, giảng viên và chuyên gia được nhìn nhận là yếu tố chiến lược trong việc gắn kết thế hệ trẻ hai quốc gia, từ đó tạo dựng nền tảng hiểu biết và hợp tác lâu dài.
Nhiều chuyên gia đề xuất cần đẩy mạnh việc hỗ trợ sinh viên Việt Nam học tập tại Nga, đồng thời khuyến khích sinh viên Nga tới Việt Nam thông qua các chương trình trao đổi văn hóa, học thuật. Chính sách này không chỉ phục vụ mục tiêu phát triển giáo dục mà còn tạo nên mạng lưới chuyên gia và cán bộ ngoại giao, kinh tế, khoa học có hiểu biết sâu sắc lẫn nhau.
Một mối quan hệ có chiều sâu lịch sử
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Anatoli Sokolov từ Viện Đông phương học đã mang đến một góc nhìn lịch sử thú vị khi nhắc lại chuyến thăm của tàu tuần dương Nga Zabryaka tới Việt Nam từ năm 1894. Ông nhấn mạnh sự hiện diện của Nga tại Việt Nam không phải là điều mới mẻ mà có cơ sở lịch sử vững chắc, cần được tiếp tục củng cố và phát triển phù hợp với bối cảnh hiện nay.
Kết luận hội thảo, Tiến sĩ Dmitry Mosyakov bày tỏ lạc quan về triển vọng phát triển quan hệ Nga – Việt, đặc biệt là khi có sự đồng thuận cao từ giới học giả đến lãnh đạo hai nước. Ông nhấn mạnh: “Chúng ta đang bước vào một thời điểm then chốt. Nếu tận dụng tốt các cơ hội hiện tại, quan hệ Nga – Việt sẽ được nâng lên một tầm cao mới, thực sự trở thành hình mẫu trong hợp tác quốc tế hiện đại”.
